Tiến sĩ người Việt tại Mỹ: Lý do người bệnh ung thư nên tiêm vaccine COVID-19 và 11 lưu ý cần biết

TS. Nguyễn Hồng Vũ |

Tiến sĩ người Việt tại Mỹ: Lý do người bệnh ung thư nên tiêm vaccine COVID-19 và 11 lưu ý cần biết
Tiến sĩ người Việt tại Mỹ: Lý do người bệnh ung thư nên tiêm vaccine COVID-19 và 11 lưu ý cần biết

Vaccine ngừa COVID-19 đang được xem là giải pháp tốt nhất để bệnh dịch này chấm dứt hoặc giảm nhẹ đi trên toàn thế giới. Với người bệnh ung thư thì sao, có nên chích vaccine này không? Nếu có, liệu có hiệu quả và an toàn hay không?

Câu trả lời ngắn gọn là nên chích. Lý do: bệnh nhân ung thư là một trong những nhóm nguy cơ dễ bị tổn thương, có thể sẽ làm bệnh COVID-19 trầm trọng hơn nếu lỡ bị nhiễm virus SARS-CoV-2.

Hiện nay, chưa có thông tin khoa học nào cho thấy người bệnh ung thư có nguy cơ bị tác dụng phụ khi chích vaccine COVID-19 nhiều hơn người không có bệnh. Tuy nhiên, một số kết quả nghiên cứu cho thấy của vaccine lên người bệnh ung thư có thể không mạnh như người không có bệnh vì đa số những người bị ung thư có hệ miễn dịch yếu hơn, nhất là các bệnh nhân bị ung thư máu hoặc đang điều trị các thuốc hóa trị/xạ trị ảnh hưởng đến hệ miễn dịch của họ.

Một nghiên cứu mới mà các nhà khoa học ở Johns Hopkins công bố trên tạp chí Hội liên hiệp Y khoa Hoa Kỳ (The Journal of the American Medical Association-JAMA) cho thấy hiệu quả của vaccine bị giảm đáng kể trên những người có hệ miễn dịch suy giảm (những người ghép tạng phải dùng thuốc chống thải loại nên hệ miễn dịch bị suy giảm) so với nhóm người không có bệnh.

Cụ thể, trong số 436 người tham gia chưa mắc COVID-19 và được tiêm liều đầu tiên vaccine mRNA của Pfizer-BioNTech hoặc Moderna, chỉ có 17% (74 người) ​​có kháng thể có thể phát hiện được, trong khi đó ở người không có bệnh là 100%.

Tiến sĩ người Việt tại Mỹ: Lý do người bệnh ung thư nên tiêm vaccine COVID-19 và 11 lưu ý cần biết - Ảnh 1.

Ảnh minh họa

Họ còn ghi nhận rằng khả năng tạo kháng thể bị giảm khoảng 5 lần trên những người dùng chất chống chuyển hóa, chẳng hạn như mycophenolate hoặc azathioprine.

Mặc dù vậy, hiện nay các chuyên gia y tế vẫn khuyến cáo hầu hết bệnh nhân ung thư nên chích vaccine khi có thể vì những người có hệ miễn dịch yếu sẽ có nguy cơ mắc bệnh COVID-19 nghiêm trọng hơn. Do đó, dù rằng hiệu quả bảo vệ có thể thấp hơn người không có bệnh nhưng vẫn tốt hơn là không có bất kỳ biện pháp bảo vệ nào.

Vì tình trạng bệnh của mỗi người là khác nhau, tốt nhất bạn nên thảo luận với bác sĩ điều trị ung thư của bạn để được tư vấn khi nào nên chích vaccine.

Tác dụng phụ của vaccine COVID-19

Các tác dụng phụ thường gặp sau khi tiêm chích vaccine là đau cánh tay, mệt mỏi và đau nhức cơ. Sốt và ớn lạnh cũng có thể xảy ra, thường gặp sau liều thứ hai.

Trong một số trường hợp, sau khi chích vaccine có thể làm các hạch bạch huyết sưng, thường xảy ra ở dưới cánh tay hoặc ở cổ bên cạnh nơi chích ngừa.

Điều này có thể làm cho bệnh nhân ung thư lo lắng vì nghĩ đó là sự phát triển của tế bào ung thư nhưng thật sự không phải, mà chỉ là các phản ứng của tế bào miễn dịch với vaccine tại hạch bạch huyết. Hiện tượng sưng hạch sẽ giảm dần và biến mất trong vài ngày, tuy nhiên đôi khi có thể kéo dài trong vài tuần. Bạn có thể liên hệ với trung tâm y tế nếu các hạch bạch huyết không giảm sưng trong vòng ba đến bốn tuần sau liều thứ hai.

Tiến sĩ người Việt tại Mỹ: Lý do người bệnh ung thư nên tiêm vaccine COVID-19 và 11 lưu ý cần biết - Ảnh 3.

Tiêm vắc xin Covid-19 ở Mỹ.

Thời điểm chích vaccine COVID-19 và điều trị ung thư

Sự ảnh hưởng của các thuốc điều trị trong hóa trị và xạ trị có thể làm cho hệ miễn dịch trong cơ thể của bạn thay đổi, dẫn đến làm giảm tác dụng của vaccine. Do vậy, bạn nên thảo luận với bác sĩ điều trị của mình để có quyết định tốt nhất. Dưới đây là các phân tích của bác sĩ chuyên khoa về ung thư Halle Moore tại Cleveland Clinic về những điểm cần lưu ý liên quan đến việc chích vaccine trong quá trình điều trị ung thư:

- Do vaccine có thể gây sốt trong vòng 24 đến 48 giờ đầu tiên, bạn nên tiêm vaccine vào thời điểm số lượng bạch cầu của bạn không quá thấp. Trong một số trường hợp, có thể nên trì hoãn việc tiêm chủng cho đến sau khi hoàn thành các phương pháp điều trị hóa trị.

- Đối với hầu hết bệnh nhân đang điều trị liệu pháp miễn dịch, IVIG (Intravenous Immunoglobulin) hoặc xạ trị có thể tiến hành chích ngừa mà quá trình điều trị không cần phải gián đoạn.

- Đối với bệnh nhân đang dùng thuốc steroid: corticosteroid có thể làm giảm đáp ứng với vaccine. Nếu bạn cần dùng corticosteroid để điều trị ung thư, bạn nên thảo luận với bác sĩ điều trị để tìm thời gian thích hợp.

- Đối với bệnh nhân đang điều trị Rituximab, Blinatumomab, Globulin kháng thymocyte, Alemtuzumab và các liệu pháp làm suy giảm tế bào lympho khác: Các phương pháp điều trị này có thể ảnh hưởng đến các tế bào lympho, là một phần quan trọng của phản ứng miễn dịch với vaccine. Do vậy, nên trì hoãn việc chích vaccine ít nhất ba tháng sau khi hoàn thành các liệu pháp này. Tuy nhiên, nếu tỷ lệ người mắc COVID-19 đang cao trong cộng đồng thì nên được xem xét cho chích càng sớm càng tốt.

Tiến sĩ người Việt tại Mỹ: Lý do người bệnh ung thư nên tiêm vaccine COVID-19 và 11 lưu ý cần biết - Ảnh 5.

Một lọ vắc xin Covid-19 của Moderna

- Đối với bệnh nhân đang điều trị bằng nội tiết tố như tamoxifen, chất ức chế aromatase, chất tương tự LHRH (Luteinizing hormone-releasing hormone),… có thể không làm thay đổi tính an toàn hoặc hiệu quả của vaccine.

- Đối với bệnh nhân được phẫu thuật: tốt nhất bạn nên tránh lên lịch chích ngừa trong vòng vài ngày trước khi phẫu thuật vì sốt do chích vaccine có thể dẫn đến việc hủy phẫu thuật. Đối với những người trải qua phẫu thuật cắt lách, bạn nên chích liều vaccine đầu tiên ít nhất hai tuần hoặc hơn trước khi phẫu thuật nếu có thể.

- Đối với bệnh nhân đã phẫu thuật hạch nách và vùng dưới cánh tay, bao gồm nhiều bệnh nhân ung thư vú, nên được chích vaccine ở cánh tay đối diện sau phẫu thuật ung thư để hạn chế sự phù hạch bạch huyết do chích (sưng cánh tay). Một số người có thể đã phẫu thuật hạch nách cả hai bên; trong những trường hợp đó, bạn nên thảo luận với bác sĩ điều trị của mình xem nên chích cơ vị trí nào thì nguy cơ phù thấp hơn.

- Đối với những bệnh nhân đang trong vòng ba tháng kể từ khi cấy ghép tế bào gốc hoặc sử dụng liệu pháp tế bào CAR-T (tế bào T được biến đổi) nên thảo luận với bác sĩ điều trị để biết thời gian chích ngừa tốt nhất.

- Đối với những bệnh nhân đã có phản ứng dị ứng nghiêm trọng với hóa trị liệu hoặc điều trị kháng thể đơn dòng nên tham khảo ý kiến ​​của bác sĩ điều trị có nên chích vaccine hay không.

- Nếu người bệnh có tác dụng phụ nặng với vaccine trong lần chích đầu tiên thì không nên chích thêm liều thứ 2.

- Nếu người bệnh đã từng bị mắc bệnh COVID-19 thì cũng nên chích ngừa để tăng độ bảo vệ, tuy nhiên có thể linh hoạt chích sau 3 hoặc 6 tháng kể từ khi bị bệnh COVID-19.

Chịu trách nhiệm nội dung:

TS. Nguyễn Hồng Vũ, City of Hope, Hoa Kỳ, cố vấn khoa học Ruy Băng Tím

Góp ý nội dung:

TS. Trịnh Vạn Ngữ, Viện Khoa học Y sinh SoonChunHyang, ĐH SoonChunHyang, Hàn Quốc

ThS. Trần Minh Trang, Đại học Ghent, Vương Quốc Bỉ

Ruy Băng Tím là tổ chức phi lợi nhuận về phòng chống ung thư tại Việt Nam, được thành lập vào ngày 12/12/2015 với sự tham gia của các bác sĩ ung bướu, các nhà khoa học nghiên cứu về ung thư trong và ngoài nước. Ruy Băng Tím nhằm xây dựng một website khoa học đáng tin cậy, chuyên cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về ung thư. Các bài viết đều được các tác giả tra cứu kỹ lưỡng trước khi viết, có dẫn nguồn đầy đủ để người đọc có thể tham khảo. Website: ruybangtim.com.

Ấn phẩm mới nhất và công phu nhất từ trước đến nay của nhóm Ruy Băng Tím vừa ra mắt bạn đọc cuối tháng 4/2021. Đó là bộ sách Ung thư: Tin đồn & Sự thật, gồm hai cuốn: Phòng ngừa ung thư - Thế nào mới đúng? và Điều trị ung thư - Thực tại và tương lai (do Saigon Books và NXB Dân Trí phát hành). Bộ sách lý giải hơn 50 tin đồn gần đây về ung thư như thuốc lá điện tử, xăm mình, trà sữa, trà giảm cân, hạt vi nhựa, nấm linh chi, nhân sâm, nhụy hoa nghệ tây… và các nghiên cứu mới trên thế giới về điều trị ung thư.