NSƯT Lê Nguyên Đạt: "Tôi bán nhà bán xe, về ở ký túc xá để có tiền dựng vở, mở sân khấu"

Cao Thanh Hương |

"Gia đình rất lo, ban đầu không ủng hộ nhưng đã nhiều năm nay rồi, tôi bán nhà bán xe, đi vay ngân hàng để làm điều mình đam mê, dựng vở, mở sân khấu", NSƯT Lê Nguyên Đạt chia sẻ.

Trong lúc sân khấu đang ngày càng khó khăn, bầu show bù lỗ mỗi tháng cả trăm triệu nhưng Đạo diễn – NSƯT Lê Nguyên Đạt vẫn đầu tư hơn 2 tỉ đồng làm Sân khấu Sen Việt. Khi nói chuyện với anh, cảm nhận rõ ràng, bài toán lời lỗ giống như một thứ rất yếu ớt khi đam mê lại quá "cường tráng" và sung sức.

Trả catse nghệ sĩ bằng... vé xem kịch

Chưa bao giờ sân khấu sống khó khăn như bây giờ. Hầu như bầu show nào cũng than lỗ, thậm chí có tháng lỗ cả trăm triệu. Vậy với sân khấu Sen Việt, anh làm gì để không đi vào "vết xe đổ" của đồng nghiệp?

Thành phố Hồ Chí Minh hiện có khoảng 1.000 nghệ sĩ tự do, trong đó có nhiều nghệ sĩ của bộ môn nghệ thuật truyền thống là tuồng, cải lương, kịch nói. Mọi người đều chung nguyện vọng là muốn có một nơi nào đó để được thỏa sức làm nghề.

Với vai trò là thành viên trong Ban chấp hành Hội Nghệ sĩ Sân khấu thành phố, Trưởng ban đào tạo và biểu diễn, tôi đứng ra làm sân khấu xã hội hóa với Hội, mong muốn nơi này sẽ là điểm hẹn cho anh chị em nghệ sĩ và khán giả. Hội ủng hộ mặt bằng này với giá hỗ trợ và tôi cũng sẽ tạo điều kiện cho các nhóm nghệ sĩ về đây với mức đầu tư thấp nhất có thể.

Sân khấu Sen Việt chỉ có 100 ghế, khán giả và nghệ sĩ rất gần nhau, họ dường như hòa chung vào vở diễn, nó phã vỡ mọi nguyên tắc của sân khấu truyền thống và đặc biệt, không tạo áp lực cho bầu về chuyện thu không đủ chi.

NSƯT Lê Nguyên Đạt: Tôi bán nhà bán xe, về ở ký túc xá để có tiền dựng vở, mở sân khấu - Ảnh 1.

Đạo diễn - NSƯT Lê Nguyên Đạt trong ngày làm lễ Thượng Tổ (lập bàn thờ Tổ nghiệp) tại sân khấu Sen Việt, 5B Võ Văn Tần.

NSƯT Lê Nguyên Đạt: Tôi bán nhà bán xe, về ở ký túc xá để có tiền dựng vở, mở sân khấu - Ảnh 2.

Đạo diễn, Thạc sĩ nghệ thuật, NSƯT Lê Nguyên Đạt là Trưởng ban đào tạo và biểu diễn Hội Nghệ sĩ TPHCM, Trưởng khoa Kịch hát Dân tộc trường Đại học Sân khấu Điện ảnh TPHCM.

Cách làm của Sen Việt là các nghệ sĩ thay vì nhận catse, họ sẽ nhận vé. Ví dụ, tiền catse của họ là 1 triệu thì họ sẽ nhận bằng vé, bán hay tặng là tùy họ. Như vậy, chính người nghệ sĩ cũng chung sức với sân khấu, vận động khán giả đến với mình để cùng giữ lửa, giữ nghề.

Và, nếu bán được 50 vé thì xếp 50 ghế, bán được 70 vé thì xếp 70 ghế. Trong khán phòng không có ghế trống sẽ rất ấm. Hiện nay, cách làm này đang rất hiệu quả.

Nếu biểu diễn ở sân khấu lớn, một suất hát, nghệ sĩ nhận 5 triệu thì ở đây, họ lãnh 1 suất 1 triệu. Một tháng 5 suất thì vẫn đảm bảo được thu nhập đó mà nghệ sĩ được diễn nhiều hơn, thuần thục hơn, tạo thói quen cho khán giả tới với mình.

Người nghệ sĩ rất năng động, họ chạy show bên ngoài để có thêm thu nhập nhưng họ muốn có một nơi để làm nghề, để "chơi" nghề và nhiều nhóm nghệ sĩ muốn làm cải lương theo cách của họ để thăm dò sở thích, thị hiếu khán giả. Tôi hoàn toàn ủng hộ những điều đó.

Hiện tại đã có nhiều nhóm nghệ sĩ từ lớn tuổi đến nhỏ tuổi đến với sân khấu Sen Việt, trong đó phải kể đến nhóm nghệ sĩ Thanh Điền – Thanh Kim Huệ, Kiều Oanh, Thanh Thanh Hiền... Họ đang chuẩn bị cho các show diễn của mình tại đây. Các nghệ sĩ khác như Kim Tử Long cũng đều ủng hộ. Bước đầu, tôi thấy là mình đang đi đúng đường.

Như anh nói, hiện nay ở TPHCM có khoảng 1.000 nghệ sĩ tự do. Sân khấu nhỏ như Sen Việt thì liệu có đáp ứng được nhu cầu làm nghề của anh chị em không?

Tôi rất muốn nhân rộng mô hình này, cách làm này. Chúng ta có mô hình văn hóa du lịch rất hay ở các làng nghề. Họ vừa làm nghề vừa chơi với khách. Nghệ thuật cũng vậy. Một nhóm khách chừng 5 người, 10 người tới nhà nghệ nhân, họ chơi nhạc cụ và hát cho nhau nghe, giới thiệu với nhau về nghề.

Tôi muốn sân khấu Sen Việt không chỉ phục vụ khán giả trong nước mà còn phục vụ cả khán giả du lịch. Họ đến đây nghe chương trình đờn ca tài tử, nghe cải lương một cách gần gũi nhất. Mỗi tuồng tích chừng 30 phút, 45 phút với phụ đề bằng màn hình LED. Nghệ sĩ biểu diễn vũ bộ, đàn bầu...

NSƯT Lê Nguyên Đạt: Tôi bán nhà bán xe, về ở ký túc xá để có tiền dựng vở, mở sân khấu - Ảnh 4.

NSƯT Lê Nguyên Đạt và Đạo diễn - NSƯT Lê Đại Chức, người thầy luôn ở phía sau hỗ trợ anh trong mọi công việc nghệ thuật.

Mỗi khách sẽ nhận một chai nước kèm bánh là các món đặc trưng của người Nam Bộ như bánh ú, khoai mì nướng, chuối nướng... NSND Trần Ngọc Giàu cũng đang chuẩn bị làm một show ở đây, mà khán giả sẽ ngồi bệt dưới sàn vừa ăn bánh, uống trà vừa thưởng thức nghệ thuật.

Còn chuyện có đáp ứng được nhu cầu của anh chị em nghệ sĩ không, thành thật mà nói đây là vấn đề nan giải, đã trở thành trăn trở của tất cả các nghệ sĩ tự do tại TPHCM. Tôi hy vọng, tôi đi đầu trong mô hình này.

Bạn bè tôi tới TPHCM, họ muốn đi xem cải lương nhưng mình lúng túng không biết đưa đi đâu thì giờ có địa điểm này diễn hàng tuần. Không gian thế này, mình có thể làm sân khấu thì nghệ sĩ hoàn toàn có thể kết hợp với các nhà hàng có hội trường, thậm chí là nhà của cá nhân để cùng làm nghệ thuật.

Khi đời sống nghệ thuật trở nên sôi động, có nhiều nơi biểu diễn thì càng lớn mạnh trong sự phát triển chung, mọi người cùng nhau học hỏi sẽ tốt hơn. Tôi hy vọng là từ mô hình này sẽ nhân rộng ra thêm nhiều nơi khác.

Anh trả catse cho diễn viên bằng vé xem kịch, họ có vui vẻ không?

Có. Thậm chí họ còn đòi thêm vé để bán dùm sân khấu vì khán giả của họ rất nhiều người muốn đi coi. Thậm chí có những đơn vị mua cả suất diễn cho công nhân, nhân viên của họ đi xem.

Sắp tới, Liên đoàn lao động thành phố cũng kết hợp với tôi, mua vé giá rẻ cho công nhân đi xem. Ví dụ, bình thường tôi bán 300.000 một vé thì công nhân, tôi chỉ bán 100.000 đồng thôi. Ngay cả nghệ sĩ cũng biết, hôm đó diễn cho công nhân xem thì mức lương của mình sẽ ít lại, không cần trao đổi nhiều vì mọi thứ đều minh bạch.

Tôi cũng sẽ kết hợp với Sở du lịch biểu diễn cho khách du lịch. Dù 7 khách, 16 khách hay 90 khách thì chúng tôi cũng diễn các trích đoạn ngắn và phục vụ buffet nhẹ. 

Nghệ sĩ mặc đồ chụp hình với khách du lịch. Khách có thể lên dâng hương bàn thờ Tổ nghiệp, chụp hình, vào phòng hóa trang để được vẽ mặt chơi, chụp ảnh lưu niệm. Đó cũng là cách mà chúng tôi sẽ làm.

NSƯT Lê Nguyên Đạt: Tôi bán nhà bán xe, về ở ký túc xá để có tiền dựng vở, mở sân khấu - Ảnh 6.

NSƯT Lê Nguyên Đạt là 1 trong 3 người được trao tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua năm 2020 trên cả nước.

Đối với những chương trình như vậy, tôi chỉ cần đưa sinh viên trường Sân khấu Điện ảnh đi làm vì khách du lịch, họ cần sự tận tâm, tới nơi tới chốn chứ không cần ngôi sao. Các bạn nhạc công ở khoa Kịch hát Dân tộc cũng làm rất tốt. Như thế, các bạn vừa được học vừa được thực hành, kiếm được tiền từ nghề của mình.

Bán nhà, bán xe về ở ký túc xá để có tiền làm sân khấu cải lương

Anh đầu tư cho sân khấu này bao nhiêu?

Hiện tại là hơn 2 tỉ đồng và vẫn còn đang tiếp tục làm thêm để đáp ứng được các yêu cầu càng cao của người làm nghề. Ví dụ, trước đây, tôi để rạp màu trắng nhưng thầy Trần Ngọc Giàu lên xem, góp ý đổi màu tối sậm cho phù hợp với loại hình nghệ thuật cải lương truyền thống thì tôi lập tức lột hết ra làm lại từ đầu.

Với số tiền hơn 2 tỉ đồng, anh có thể mua được một căn nhà khá đẹp ở TPHCM nhưng vì đam mê mà anh đầu tư làm sân khấu trong khi bài toán tài chính hàng tháng cũng là một áp lực lớn. Vậy gia đình có ủng hộ anh không?

Gia đình rất lo, ban đầu không ủng hộ nhưng đã nhiều năm nay rồi, tôi bán nhà bán xe, đi vay ngân hàng để làm điều mình đam mê, dựng vở, mở sân khấu. Cũng có lúc tôi giật mình vì vợ con cần mình nhiều điều. Lúc đầu họ cam chịu nhưng sau đó họ hiểu ra. Tôi không làm gì ngoài nghệ thuật.

Tôi kể không phải để than vãn. Tôi chia sẻ, lấy chính bản thân mình để truyền động lực cho các bạn đam mê bộ môn này mạnh dạn dấn thân. Tôi dám nghĩ, dám làm, dám hy sinh, dám dấn thân, dẫu có thất bại thì cái tôi lời là kinh nghiệm, trải nghiệm của mình trong nghề.

NSƯT Lê Nguyên Đạt: Tôi bán nhà bán xe, về ở ký túc xá để có tiền dựng vở, mở sân khấu - Ảnh 7.

Tôi dạy đạo diễn, nếu tôi không trải qua thì rất khó để nói chuyện với học trò khi chúng đặt câu hỏi và nó chùn bước. Mình phải là người truyền lửa cho chúng bằng chính câu chuyện của mình, kinh nghiệm của mình đã trải qua. Cái tôi được là sự ghi nhận của những người làm nghề. Tôi cũng từ dưới quê lên và giờ có vị trí, công việc đúng sở thích đam mê của mình.

Từ giờ tới cuối đời tôi vẫn vậy. Thay vì đem tiền đi đầu tư bất động sản, hay gửi ngân hàng cũng sống khỏe thì tôi muốn làm ra tiền từ nghệ thuật. Dù thất bại thì khi không còn sức để làm nữa, mình cũng không ân hận vì đã làm hết sức rồi. Cái giữ lửa đó rất cần cho thế hệ sau này.

Nghệ sĩ Thanh Điền cũng từng bán nhà để có tiền làm nghề. Bầu show Bạch Mai cũng thế, điêu đứng, thất bại, bị chủ nợ đánh đập nhưng sau đó, họ vẫn đi theo sân khấu, vẫn đau đáu ánh đèn sân khấu. Đó là nghề và nghiệp. Mình đã ăn cơm Tổ thì phải dấn thân làm ra vai diễn, tác phẩm, đó mới là nghệ sĩ thực thụ.

Thậm chí, nhiều người hỏi, tôi có rửa tiền cho xã hội đen không mà có nhiều tiền để làm thế? Nhưng không, tất cả là Tổ cho. Có thể hôm nay tôi đi vay tiền thì ngày mai đâu đó có người hỗ trợ. 

Hoặc tôi làm lễ hội, chương trình, để dành được mớ tiền, thay vì mua nhà mua xe, mua đất, tôi làm sân khấu. Giờ tôi bán đất, bán nhà về ký túc xá trong trường ở. Tôi chấp nhận ở chung trong một khu nhà nhỏ như vậy để có tiền làm sân khấu.

Còn đi dạy, làm thầy thì bao giờ giàu được, dù tôi dạy rất nhiều, từ chuyên nghiệp tới quần chúng. Tôi đi dạy suốt, ai mời là tôi tới, không quan trọng tiền nong.

Xem tin nhanh 24h, Đọc báo mới Online nhanh nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email bangiaitri@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

Soha
Trí Thức Trẻ
    Công ty Cổ phần VCCorp

    © Copyright 2010 - 2022 – Công ty Cổ phần VCCorp

    Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
    Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
    Email: btv@soha.vn
    Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp trên mạng số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
    Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân
    Điện thoại: 024 7309 5555

    Liên hệ quảng cáo:
    Hotline: 0942.86.11.33
    Email: giaitrixahoi@admicro.vn
    Hỗ trợ & CSKH:
    Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
    số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
    Tel: (84 24) 7307 7979
    Fax: (84 24) 7307 7980
    Chính sách bảo mật

    Chat với tư vấn viên