Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan

Thúy |

Cuộc chiến ở Afghanistan là cuộc chiến dài nhất trong lịch sử Mỹ. Kéo dài tới hai thập kỉ, cuộc chiến khiến hàng chục nghìn người chết và gây thiệt hại hàng nghìn tỷ USD.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 1.

Robert Lewis Warren bị thương trong một cuộc phục kích của Taliban vài tháng trước đó, đã cạo tóc vài ngày trước khi tiến hành phẫu thuật hộp sọ. Ảnh: Marvin Joseph/The Washington Post

Cuộc chiến dài nhất của Mỹ có thể sắp kết thúc. Tổng thống Biden thông báo rằng tất cả quân đội Mỹ sẽ rời Afghanistan trước ngày kỷ niệm 20 năm vụ khủng bố 11/9/2001.

Ngay sau vụ khủng bố 11/9, Mỹ có lý do chính đáng để mang quân sang chiến đấu ở Afghanistan - quét sạch nhóm khủng bố al-Qaeda và lật đổ chính quyền Taliban. Mặc dù không ai trong số những kẻ không tặc hoặc lập kế hoạch là người Afghanistan, chính quyền cựu Tổng thống Bush đã xếp các thủ lĩnh Taliban vào đối tượng khủng bố do họ đã cho al-Qaeda mật phục và từ chối giao nộp người cầm đầu Osama bin Laden.

Trong vòng sáu tháng, các thủ lĩnh của al-Qaeda và Taliban đã chết, bị bắn hoặc đang lẩn trốn. Tuy nhiên, thay vì rút quân, Mỹ bắt đầu xây dựng kế hoạch phản đòn - điều dẫn tới các cuộc chiến trong 19 năm sau đó.

Lật đổ Taliban

Năm 2002, sau các cuộc không kích ban đầu của Mỹ và Anh nhằm vào các mục tiêu quân sự, Mỹ gửi 1.300 binh sĩ tới Afghanistan.

Lần lượt, các thành phố do Taliban kiểm soát bắt đầu thất thủ với sự giúp đỡ từ những người lính thuộc Liên minh phương Bắc của Afghanistan. Đến tháng 12/2001, lực lượng Mỹ tăng lên 2.500 người khi quân đội lùng sục khắp vùng núi Tora Bora để tìm bin Laden, Taliban phần lớn đã bị lật đổ và chính phủ lâm thời của Afghanistan được thành lập.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 2.

Lính Mỹ nấp sau chướng ngại vật trong một vụ nổ giao tranh với lực lượng Taliban. Ảnh: Oleg Nikishin / Getty

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 3.

Các chiến binh của Liên minh phương Bắc năm 2001

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 4.

Người dân chào đón những người bạn và gia đinh trở lại thành phố sau khi thành phố được giải phóng từ sự kiểm soát của phiến quân Taliban.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 5.

Tại Nhà Trắng năm 2002, Tổng thống Mỹ George W.Bush gặp ông Hamid Karzai - lúc đó là Chủ tịch Chính quyền lâm thời Afghanistan.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 6.

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Donald H.Rumsfeld trong phòng ăn của văn phòng ông tại Lầu Năm Góc.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 7.

Các thành viên của Sư đoàn Airborne 82 tìm kiếm một kho vũ khí bị nghi ngờ. Ảnh: Chris Hondros / Getty

Thay đổi các ưu tiên sau chiến thắng vào đầu những năm 2000, Tổng thống George W.Bush quyết định giữ một lực lượng mỏng ở Afghanistan để đảm bảo nhóm al-Qaeda sẽ không quay trở lại. Để đạt được điều này, các quan chức Mỹ cho rằng cần phải giúp người Afghanistan xây dựng một chính phủ ổn định và khởi động các sáng kiến tái thiết. Tuy nhiên chiến lược này đã đi ngược lại với lời hứa ban đầu của ông Bush là không tham gia vào việc xây dựng quốc gia này.

Vào tháng 3/2003, xuất hiện các lực lượng Mỹ tiến vào Iraq và Afghanistan. Chỉ 2 tháng sau, ông Bush tuyên bố chấm dứt các hoạt động chiến đấu lớn ở Iraq. Cùng ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Donald H.Rumsfeld đã tới thăm Kabul và tuyên bố chấm dứt hoạt động chiến đấu chính ở Asghanistan. Tuy nhiên xung đột lại còn lâu mới kết thúc.

Sau khi giữ chức lãnh đạo lâm thời, ông Hamis Karzai được bầu làm tổng thống trong cuộc bầu cử dân chủ quốc gia đầu tiên của Afghanistan vào năm 2004. Ông xây dựng mối quan hệ cá nhân với ông Bush: hai nhà lãnh đạo thường xuyên trò chuyện qua cầu truyền hình. Nhưng quan hệ dần dần đi xuống. Quân đội Mỹ tiếp tục tham gia vào quá trình xây dựng đất nước bằng cách huấn luyện lực lượng cảnh sát quốc gia Afghanistan.

Đến cuối năm 2007, số lượng quân đội Mỹ tăng lên 25.000 người. Iraq vẫn là ưu tiên hàng đầu. Vấn đề an ninh ở Afghanistan trở nên tồi tệ hơn. Taliban tự tái thiết và các khu vực trên đất nước ngày càng phát triển không ổn định.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 8.

Mohboba, 7 tuổi - em bị bệnh ngoài da, đang đứng dựa vào bức tường đầy đạn của một phòng khám sức khỏe tại Kabul năm 2002. Ảnh: Paula Bronstein/ Getty.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 9.

Bức ảnh Tổng thống Hamid Karzai ngay sau cuộc bầu cử của đất nước. Ảnh tại Kabul năm 2004

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 10.

Cảnh sát Afghnistan đứng gác ở một cách đồng hoa anh túc sắp bị phá hủy. Ảnh tại Kandahar năm 2004.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 11.

Những em gái xem công nhân U.N dỡ thùng phiếu bầu trước cuộc bầu cử tổng thống. Ảnh: Emilio Morenatti / AP

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 12.

Taliban và al-Qaeda bị bắt và đang chờ chuyển tới nhà tù Shebergan. Ảnh: Emilio Morenatti / AP

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 13.

Trái: Một công nhân Afghanistan dỡ gạch từ lò nung. Phải: Các học viên cảnh sát Afghanistan tại học viên Kabul. (Ảnh: Emilio Morenatti / AP)

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 14.

Bé gái chơi với dây phơi quần áo, cạnh những gì còn sót lại của một nhà hát do Liên Xô xây dựng - nơi gia đình cô sinh sống tại Kabul năm 2005. Ảnh: David Guttenfelder / AP.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 15.

Những người đàn ông và những cậu bé Afghanistan tụ tập trên sườn đồi Kabul để tham gia cuộc thi thả diều từng bị Taliban cấm. Ảnh chụp năm 2006.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 16.

Các tân binh của quân đội Afghanistan đứng nghiêm trong lễ tốt nghiệp tại căn cứ Quân đội Quốc gia Afghanistan. Ảnh chụp tại Kabul năm 2006.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 17.

Lính thủy đánh bộ Anh chạy về phía một vị trí của Taliban. Ảnh chụp tại Kabul năm 2007: John Moore / Getty.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 18.

Tại Paktika năm 2009: Những người lính Mỹ che mắt trước sức mạnh của cánh quạt từ máy bay trực thăng chở hàng Chinook. Ảnh Chris Hondros / Getty

Thêm lính Mỹ ở Afghanistan

Vào tháng 9 năm 2009, Tổng thống Barack Obama thông báo về một đợt tăng quân: Ông sẽ triển khai thêm 30.000 lính Mỹ tới Afghanistan, cùng với 70.000 quân mà ông Bush đã đưa sang trước đó. NATO và các nước đồng minh khác của Mỹ cũng sẽ tăng lực lượng lên 50.000.

Karzai giành chiến thắng trong cuộc tái đắc cử vào năm 2009. Các đối thủ của ông và nhiều nhà quan sát độc lập cáo buộc phe của ông đánh cắp kết quả bầu cử. Kết quả khiến các quan chức chính quyền ông Obama khó xử. Họ đã hứa sẽ diệt trừ tận gốc nạn tham nhũng, nhưng không muốn xa lánh Karzai. Cuộc cùng các quan chức Mỹ đã không phản đối.

Vào tháng 2 năm 2020, các lực lượng liên minh khởi động một trong những hoạt động quân sự lớn nhất trong cuộc chiến, nhằm chiếm lại Marja, thuộc tỉnh Helmand, từ tay Taliban. Ban đầu có thể coi cuộc chiến đấu thành công về mặt quân sự, tuy nhiên đã không giúp thành lập được một chính phủ hoạt động lâu dài ở khu vực phía Nam. Phần lớn của tỉnh lại rơi vào tay Taliban. Số lượng quân đội Mỹ ở Afghanistan lên tới 100.000 người. Quân đội Mỹ thương vong trong năm 2010 nhiều hơn bất cứ năm nào khác của cuộc chiến.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 19.

Tổng thống Obama phát biểu tại Học viện quân sự West Point năm 2009. Ảnh: Jim Watson / AFP / Getty Images

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 20.

Các sĩ quan đứng hát quốc ca tại Học viện quân sự West Point năm 2009. Ảnh: Chris Hondros / Getty

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 21.

Tờ rơi vận động được thả xuống đất tại một cuộc mít tinh tranh cử cho ứng viên tổng thống Afghanistan ông Abdullah Abdullah. Ảnh tại Kabul năm 2009.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 22.

Một người phụ nữa rời đi sau khi đã bỏ phiếu. Ảnh tại Kabul năm 2009

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 23.

Các nữ sĩ quan quân đội tốt nghiệp lớp đầu tiên của Afhanistan. Ảnh chụp tại Kabul năm 2010: Paula Bronstein / Getty

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 24.

Binh lính Mỹ bị thương. Ảnh chụp tại Kandahar năm 2010

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 25.

Thủy quân lục chiến tuần tra ở Marja, thuộc tỉnh Helmand. Ảnh chụp năm 2010.

Tiêu diệt bin Laden

Lực lượng Mỹ Hoạt động Đặc biệt tiêu diệt bin Laden trong một cuộc đột kích tại một khu nhà ở Pakistan vào tháng 5 năm 2011. Cuối năm đó, ông Obama ra lệnh rút một phần quân đội Mỹ ở Afghanistan theo giai đoạn và quân Mỹ cũng rút khỏi Iraq. Trong suốt năm 2012 và 2013, các quan chức Mỹ và NATO đã làm việc để đưa các lực lượng Afghanistan đi đầu về các hoạt động an ninh trên khắp Afghanistan, bất chấp những dấu hiệu đáng lo ngại cho thấy quân đội địa phương vẫn kiến quyết ngăn chặn Taliban mà không có sự hỗ trợ đáng kể từ nước ngoài.

Vào tháng 10 năm 2014, Mỹ và Anh bàn giao hai căn cứ chính - Camp Leatherneck và Camp Bastion - cho quân đội Afghanistan, và vào 28/12/2014, sứ mệnh chiến đấu của NATO - Chiến dịch Tự do Bền vững chính thức kết thúc. Mỹ vẫn tiếp tục thực hiện các cuộc đột kích của Chiến dịch Đặc biệt và các hoạt động chống khủng bố khác với sự hỗ trợ từ các đơn vị Afghanistan.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 26.

Tổng thống Obama, Phó Tổng thống Joe Biden, Ngoại trưởng Hillary Clinton, Bộ trưởng Quốc phòng Robert Gates và các quan chức an ninh quốc gia khác tập trung vào ngày 1 tháng 5 năm 2011, để xem một đoạn video trực tiếp về sứ mệnh tiêu diệt trùm khủng bố Osama bin Laden. Ảnh: Pete Souza / White House / AP

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 27.

Binh lính Mỹ năm 2011 tại một trạm quan sát gần biên giới Pakistan. Ảnh: John Moore/Getty Images

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 28.

Trái: Các binh sĩ bắn pháo hạng nặng trong quá trình huấn luyện tại Combat Outpost Jaghatu. Phải: Một khu chợ rau củ ngoài trời - nơi có nhiều người khuyết tật.


Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 29.

Binh sĩ Afghanistan Masiullah Hamdard bị mất cả hai chân và tay trái trong một vụ nổ ở tỉnh Kandahar đang bước những bước đầu tiên trong bộ chân giả mới của mình. Ảnh: Javier Manzano/The Washington Post.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 30.

Các sĩ quan quân đội Mỹ lên máy bay để tới Afghanistan. Ảnh năm 2014

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 31.

Caleb McKinnon ôm vợ mình là Savannah McKinnon khi anh và những người khác chuẩn bị tới điểm triển khai

Thất hứa

Vào thời điểm Tổng thống Obama rời nhiệm sở hồi tháng 1/2017, lời hứa của ông sẽ rút tất cả quân sĩ Mỹ tan vỡ. Có tới 8.400 quân Mỹ vẫn ở Afghanistan. Người kế nhiệm ông, Tổng thống Donald Trump cũng phá vỡ lời thề đưa tất cả số quân Mỹ về nhà. Vào tháng 9/2017, ông thông báo rằng Mỹ sẽ đưa thêm vài nghìn quân tới khu vực. Ông Trump nói: "Các điều kiện trên thực tế sẽ định hướng chiến lược của chúng tôi từ bây giờ."

Năm 2018, Afghanistan được xếp hạng là một trong những quốc gia tham nhũng nhất trên thế giới. Chính quyền ông Trump lại tiếp tục rơi vào những căng thẳng leo thang với các cuộc chiến đấu trên không để ngăn quân Taliban.

Một báo cáo của UN cho biết năm 2018 là năm chết chóc nhất đối với dân thường trong các cuộc xung đột với hơn 3.800 người thiệt mạng.

Chính quyền của ông Trump đã đạt được một thỏa thuận với Taliban vào tháng 2/2020, tạo tiền đề cho việc rút dẫn toàn bộ quân Mỹ về nước. Vào tháng 11/20, quyền Bộ trưởng Quốc phòng Christopher C. Miller cho biết quân số sẽ giảm từ khoảng 5.000 xuống 2.500 tới ngày 15/1.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 32.

Quân đội Mỹ được triển khai cho Mission Resolute Support đi trực thăng qua Kabul. Ảnh năm 2017

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 33.

Tổng thống Trump phát biểu trước các thành viên quân đội trong chuyến thăm bất ngờ vào Ngày Lễ Tạ ơn. Ảnh năm 2019.

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 34.

Một binh sĩ Quân đội Quốc gia Afghanistan khai hỏa về vị trí của Taliban tại CAMP SULTAN, 2020. Ảnh: Lorenzo Tugnoli cho The Washington Post

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 35.

Một lính Mỹ chạy gần một đơn vị hoạt động đặc biệt của Quân đội Quốc gia Afghanistan trong một buổi huấn luyện buổi sáng, chụp tại Kabul năm 2020. Ảnh: Lorenzo Tugnoli/The Washington Post

Nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến đẫm máu dài nhất lịch sử Mỹ ở Afghanistan - Ảnh 36.

Một nhóm chiến binh Taliba trưng bày vũ khí tại Marawara, tỉnh Konar. Ảnh: Lorenzo Tugnoli/ The Washington Post

Ngày nay, chính thức có khoảng 2.500 quân đội Mỹ ở Afghanistan, mặc dù con số không chính thức có thể dao động ước tính là 3.500. Có thêm 7.000 quân của liên minh và NATO.

Hơn 775.000 binh sĩ quân đội Mỹ đã được triển khai tới khu vực trong 19 năm. Trong số đó, 2.300 người thiệt mạng, hơn 20.600 người bị thương, theo số liệu của Bộ Quốc phòng. Kể từ năm 2009, khi Liên Hợp Quốc bắt đầu ghi nhận thương vong dân sự một cách có hệ thống, ít nhất 100.000 thường dân Afghanistan đã bị thương hoặc thiệt mạng.

Đọc thêm về:

    Đọc báo, xem tin nóng thế giới nhanh nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên