Ngoại trưởng Nga thăm TQ tính kế lâu dài: Mỹ dù mạnh cũng không thể 1 cân 2 cùng lúc!

Đại sứ Nguyễn Quang Khai |

Ngoại trưởng Nga thăm TQ tính kế lâu dài: Mỹ dù mạnh cũng không thể 1 cân 2 cùng lúc!
Ngoại trưởng Nga thăm TQ tính kế lâu dài: Mỹ dù mạnh cũng không thể 1 cân 2 cùng lúc!

Ngoại trưởng Sergey Lavrov đã tới Trung Quốc để thảo luận các biện pháp tăng cường hợp tác toàn diện nhằm đối phó với sức ép của Mỹ và phương Tây.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã thăm chính thức Trung Quốc trong hai ngày 22-23/3/2021. Các cuộc hội đàm diễn ra tại Quế Lâm thuộc khu tự trị dân tộc Choang, Quảng Tây. Ông Lavrov đã thảo luận với người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị về các biện pháp tăng cường quan hệ hợp tác song phương và các vấn đề quốc tế hai bên cùng quan tâm hiện nay.

Đây là chuyến thăm đầu tiên của một Ngoại trưởng Nga tới Trung Quốc kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát. Chuyến thăm này thu hút sự chú ý đặc biệt của giới quan sát do nó diễn ra ngay sau khi kết thúc cuộc gặp Trung-Mỹ tại Alaska và trong không khí đối đầu căng thẳng chưa từng có giữa Mỹ với Trung Quốc và Nga.

Bối cảnh chuyến thăm

Căng thẳng trong quan hệ giữa Nga, Trung Quốc với Mỹ và các đồng minh phương Tây của Mỹ leo thang chưa từng có kể từ sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc. Chính quyền của Tổng thống Joe Biden đã áp đặt thêm các lệnh trừng phạt đối với Nga với cáo buộc đầu độc nhân vật bất đồng chính kiến Alexei Navalny.

Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) cũng áp đặt lệnh trừng phạt đối với Trung Quốc với lý do vi phạm nhân quyền ở Tân Cương, Hồng Kông, các cuộc tấn công mạng vào Mỹ và áp lực kinh tế đối với các đồng minh của Washington. Đây là lần đầu tiên Mỹ và EU áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với Trung Quốc kể từ khi sau sự kiện Thiên An Môn năm 1989.

Ngoại trưởng Nga thăm TQ tính kế lâu dài: Mỹ dù mạnh cũng không thể 1 cân 2 cùng lúc! - Ảnh 1.

Ngoại trưởng Nga-Trung gặp nhau hôm 22/3. Ảnh:Reuters

Nga và Trung Quốc đã có những hành động đáp trả mạnh mẽ, trừng phạt các quan chức của Mỹ và châu Âu. Bộ Ngoại giao Nga nói, quan hệ giữa Nga và các nước châu Âu đứng trước nguy cơ sụp đổ. Trung Quốc, chỉ sau vài tiếng đồng hồ, đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với mười nhân vật châu Âu, bao gồm năm thành viên của Nghị viện châu Âu, tất cả đều bị cáo buộc "truyền bá thông tin sai lệch và bịa đặt".

Ông Lavrov đã buộc trách nhiệm cho Washington về quan hệ xấu đi giữa Nga và Mỹ, đồng thời cái buộc Mỹ và các đồng minh của Mỹ tìm cách áp đặt sự thống trị của mình đối với nền chính trị và kinh tế thế giới và ngăn cản xu hướng khách quan đang tiến tới hình thành một trật tự thế giới dân chủ, đa cực.

Ngày 19/3/2021, cuộc gặp gỡ tại Anchorage, Alaska giữa phái đoàn Trung Quốc do Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Dương Khiết Trì và Ngoại trưởng Vương Nghị dẫn đầu với đại diện chính quyền mới của Mỹ do Ngoại trưởng Antony Blinken và Cố vấn an ninh quốc gia Jake Sullivan đã diễn ra trong bầu không khí đối đầu căng thẳng, dẫn đến cuộc khủng hoảng ngày càng sâu sắc trong quan hệ hai nước.

Trung Quốc đã kêu gọi tăng cường hợp tác chiến lược với Nga để chống lại chính sách bá quyền và sức ép của Mỹ và phương Tây. Ngoại trưởng Vương Nghị cũng công kích mạnh mẽ chính sách của Mỹ nhằm áp đặt các lệnh trừng phạt đơn phương bất hợp pháp, can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác.

Nga và Trung Quốc đang chuẩn bị kỷ niệm lớn 20 năm Hiệp ước láng giềng tốt đẹp, hữu nghị và hợp tác giữa hai nước và 20 năm thành lập Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO).

Mục đích và kết quả chuyến thăm

Cả Nga và Trung Quốc đều cho rằng, chuyến thăm của Ngoại trưởng Nga Lavrov đến Trung Quốc là một hoạt động ngoại giao bình thường. Tuy nhiên, nó diễn ra vào thời điểm này mang ý nghĩa đặc biệt nhằm tăng cường hơn nữa quan hệ đối tác chiến lược và hợp tác toàn diện giữa hai nước trước sức ép của Mỹ và phương Tây.

Kết quả các cuộc hội đàm là hết sức tích cực. Hai bên đã đồng ý gia hạn Hiệp ước láng giềng tốt, hữu nghị và hợp tác ký ngày 16/7/2001 tại Moscow thêm 5 năm nữa. Dịp này, Tổng thống Vladimir Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ ra một tuyên bố chung. Ngoại trưởng S. Lavrov nói: "Mối quan hệ giữa Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Liên bang Nga được coi là tốt nhất trong lịch sử quan hệ song phương. Hiệp ước này đã đặt nền tảng chính trị và pháp lý cho việc hình thành một quan hệ kiểu mới giữa hai nước, quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, một mối quan hệ cho một kỷ nguyên mới".

Ngoại trưởng Nga thăm TQ tính kế lâu dài: Mỹ dù mạnh cũng không thể 1 cân 2 cùng lúc! - Ảnh 2.

Cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Nga-Trung bắt đầu sau khi Ngoại trưởng TQ vừa trở về từ Mỹ. Ảnh: AP

Trong khi đó, Trung Quốc cho rằng, hợp tác Trung-Nga không có giới hạn và không có vùng cấm.

Bộ Ngoại giao Nga nhấn mạnh Nga và Trung Quốc nhất trí ủng hộ việc hình thành một trật tự thế giới đa trung tâm công bằng và ổn định hơn, trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, các nguyên tắc đoàn kết và hợp tác cùng có lợi giữa các quốc gia. Đồng thời, hai nước kêu gọi thành lập một liên minh quốc tế với sự tham gia rộng rãi của Nga, Trung Quốc, các nước thành viên của nhóm SCO, BRICS và các nước khác nhằm chống lại các lệnh trừng phạt đơn phương bất hợp pháp của Mỹ và phương Tây. Một liên minh gồm các nước đang bị Mỹ và phương Tây cấm vận sẽ tác động tích cực đến các nghị quyết của Liên hợp quốc.

Hai bên cũng nhất trí tăng cường sử dụng đồng nội tệ và các đồng tiền khác để thay thể cho việc thanh toán bằng đồng USD của Mỹ. Việc không sử dụng đồng USD trong các giao dịch thương mại có thể trở thành một động lực chính trị cho nhiều quốc gia khác ở lục địa Á-Âu.

Về kinh tế, Nga và Trung Quốc là hai nước có tiềm năng lớn có thể bổ sung cho nhau. Để tránh tác động tiêu cực của các lệnh trừng phạt và giảm bớt sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ và châu Âu, Nga đang thực hiện chính sách "xoay trục sang phương Đông". Trung Quốc với 1,4 tỷ dân và nhiều dự án phát triển khổng lồ đang trở thành thị trường to lớn của Nga. Trong khi đó, Nga giàu tài nguyên thiên nhiên là nguồn cung cấp nguyên liệu ổn định cho nền kinh tế Trung Quốc. Năm 2020, Nga đã xuất sang Trung Quốc 83,57 triệu tấn dầu thô. Kim ngạch thương mại giữa hai nước đã vượt 100 tỷ USD trong ba năm liên tiếp gần đây.

Các dự án quy mô lớn như đường ống dẫn khí đốt Power of Siberia, giai đoạn hai của đường ống dẫn dầu Skovorodino-Mohe và dự án khí hoá lỏng Yamal đang được tích cực triển khai. Kim ngạch thương mại giữa hai nước đã tăng gần gấp đôi từ từ 10% năm 2013 lên 18% năm 2019.

Về quân sự, Moscow và Bắc Kinh đã nhất trí đưa hợp tác lên một tầm cao mới. Nga đã nối lại việc bán cho Trung Quốc những vũ khí hiện đại nhất như máy bay chiến đấu Su-35 và hệ thống phòng thủ S-400. Quân đội hai nước thường xuyên tổ chức các cuộc tập trận chung quy mô lớn.

Về công nghệ, dưới các lệnh trừng phạt của Mỹ và EU, Nga bắt đầu chuyến sang hợp tác với Trung Quốc về các công nghệ dân sự chiến lược như hệ thống thông tin liên lạc Huawei, ZTE và 5G.

Hợp tác toàn diện, nhưng không liên minh quân sự

Trong những năm gần đây, Nga nói nhiều về quan hệ hợp tác quân sự với Trung Quốc làm cho Mỹ và các nước phương Tây lo ngại về khả năng hình thành khối liên minh Nga-Trung và từ đó các nước này phải có chính sách mềm mỏng trong quan hệ với Nga.

Tháng 10/2020, tại cuộc họp báo sau khi kết thúc hội nghị của Câu lạc bộ Valdai, Tổng thống Nga V. Putin đã nói, Moscow không loại trừ khả năng hình thành một liên minh quân sự với Bắc Kinh. Các nhà phân tích chính trị cho đây không phải là một phát biểu mang tính ngẫu hứng của ông Putin, mà là một tín hiệu gửi đến Mỹ và các đồng minh phương Tây của Washington.

Tuy nhiên, viêc thành lập một liên minh quân sự giữa Nga và Trung Quốc rất khó có khả năng xảy ra. Cả Moscow và Bắc Kinh, mặc dù có sự tương đồng quan điểm trong nhiều vấn đề, nhưng lợi ích của hai nước không phải lúc nào cũng trùng khớp. Trung Quốc không công nhận nền độc lập của Abkhazia và Nam Ossetia, đồng thời chính thức coi Crimea là lãnh thổ của Ukraine do Kiev là nguồn cung cấp công nghệ quân sự quan trọng của Trung Quốc. Mặt khác, Bắc Kinh cũng không muốn có thêm tác nhân gây căng thẳng trong quan hệ với Mỹ và EU.

Tương tự như vậy, Nga không công nhận các tuyên bố đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông và không có quan điểm chính thức về các tranh chấp lãnh thổ liên quan đến Trung Quốc. Hơn nữa, Moscow đang bán vũ khí tối tân cho các đối thủ của Trung Quốc trong các tranh chấp này như Ấn Độ. Cả Nga và Trung Quốc đều cho rằng họ có đủ nguồn lực để tự bảo vệ các lợi ích cơ bản của mình và không muốn bị lôi kéo vào một cuộc xung đột lớn vì lợi ích của một đối tác.

Ngoại trưởng Nga thăm TQ tính kế lâu dài: Mỹ dù mạnh cũng không thể 1 cân 2 cùng lúc! - Ảnh 4.

Các chuyên gia quân sự cho rằng, một liên minh quân sự bền chặt phải được hình thành trên cơ sở quy định các nghĩa vụ bình đẳng giữa các bên tham gia. Liên minh quân sự Bắc Đại tây dương (NATO), mặc dù có sự tương đồng về giá trị và tiềm lực kinh tế, quân sự ngang nhau, nhưng khi có vấn đề vẫn bị chia rẽ. Trong khi đó Nga và Trung Quốc là hai nước có sự chênh lệch ngày càng lớn về tiềm lực kinh tế, chưa kể trong quá khứ đã từng là kẻ thù của nhau thì rất khó có được sự bình đẳng thực sự trong liên minh.

Trước đây, cả Nga và Trung Quốc đều khẳng định liên minh quân sự Nga-Trung không nằm trong chương trình nghị sự của lãnh đạo hai nước. Tại Trung Quốc, giới học giả, các chuyên gia, kể cả lãnh đạo cấp cao nhất trước đây đều cho rằng Trung Quốc không cần liên minh. Chỉ trong những năm gần đây, Bắc Kinh và Moscow mới bắt đầu nói đến khả năng thành lập các liên minh quân sự. Về phần mình, Tổng thống Nga Putin cho rằng, trong tình hình hiện nay không nên gạt bỏ ý tưởng thành lập một liên minh quân sự sang một bên, việc để ngỏ khả năng này là nhằm răn đe Mỹ và phương Tây.

Tổng thống Joe Biden đang cố gắng thay đổi cách tiếp cận của Mỹ trong quan hệ với các cường quốc, chủ yếu là Trung Quốc và Nga, nhằm tranh giành ngôi lãnh đạo số một trên toàn cầu. Tuy nhiên, tham vọng này của Washington khó có thể thực hiện được.

Trung Quốc đang vươn lên phát triển mạnh mẽ sẽ là đối thủ chính của Mỹ. Nga gặp nhiều khó khăn kinh tế sau khi Liên Xô tan rã, nhưng vẫn là một cường quốc quân sự có vai trò hết sức quan trọng trên trường quốc tế. Mỹ dù mạnh đến đâu cũng không thể cùng một lúc chống lại hai cường quốc hạt nhân lớn trên thế giới là Nga và Trung Quốc.

Tiêu đề do Tòa soạn đặt lại.


Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên