Ngoại trưởng Mỹ tới Trung Đông: Yên lòng đồng minh nhưng xung đột 73 năm đằng đẵng vẫn bỏ ngỏ

Đại sứ Nguyễn Quang Khai |
Ngoại trưởng Mỹ tới Trung Đông: Yên lòng đồng minh nhưng xung đột 73 năm đằng đẵng vẫn bỏ ngỏ
Ngoại trưởng Mỹ tới Trung Đông: Yên lòng đồng minh nhưng xung đột 73 năm đằng đẵng vẫn bỏ ngỏ

Tổng thống Joe Biden cử Ngoại trưởng Anthony Blinken đến Trung Đông nhằm duy trì ngừng bắn và khôi phục vai trò trung gian hòa giải của Mỹ trong cuộc xung đột Israel-Palestine.

Ngoại trưởng Mỹ Anthony Blinken đã tiến hành chuyến công du đến Trung Đông từ ngày 24-28/5/2021. Đây là chuyến thăm Trung Đông đầu tiên của một quan chức cao cấp nhất của Mỹ kể từ khi Tổng thống Joe Biden nhậm chức và ngay sau khi đạt được thoả thuận ngừng bắn trong cuộc chiến Gaza giữa Israel và Palestine.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, Ngoại trưởng Blinken thực hiện chuyến đi này là theo yêu cầu của Tổng thống Biden. Trong chuyến công du này, ông Blinken đã thăm Israel, Tồng hành dinh của Chính quyền Dân tộc Palestine (PNA) tại Ramallah, Ai Cập và Jordan.

Bối cảnh chuyến thăm

Tại Mỹ đã diễn ra sự chuyển giao quyền lực giữa cựu Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Joe Biden. Tổng thống Biden cho rằng chính sách hoàn toàn thiên vị Israel và "Thoả thuận thế kỷ" của Trump đã thất bại, đẩy Trung Đông vào hỗn loạn, cần phải thay đổi.

Về công khai, Tổng thống Biden vẫn đứng về phía Israel và ủng hộ Tel Aviv đáp trả các cuộc pháo kích của Hamas. Tuy nhiên, chỉ vài ngày trước khi đình chiến, ông Biden đã lên tiếng ủng hộ việc ngừng bắn. Các nhà phân tích chính trị cho rằng, chính Tổng thống Biden đã đóng một vai trò quan trọng trong việc này.

Các phương tiện truyền thông cho biết, khi cuộc xung đột leo thang đến đỉnh cao, ông đã trực tiếp gọi điện sáu lần kêu gọi Thủ tướng Benjamin Netanyahu dừng ngay các hành động thù địch. Kết quả là Israel đã đơn phương ngừng bắn. Hiện nay, việc duy trì lâu dài lệnh ngừng bắn là một trong những ưu tiên hàng đầu, tạo điều kiện cho các bước tiếp theo nhằm triển khai chính sách Trung Đông mới của Washington. Để ngăn chặn một vòng xoáy bạo lực mới, Ngoại trưởng Blinken đã tới Trung Đông.

Ngoại trưởng Mỹ tới Trung Đông: Yên lòng đồng minh nhưng xung đột 73 năm đằng đẵng vẫn bỏ ngỏ - Ảnh 1.

Ngoại trưởng Blinken gặp Thủ tướng Netanyahu. Ảnh: Getty

Tại Israel, cuộc khủng hoảng chính trị đang bước vào hồi kết. Yair Lapid, thủ lĩnh đảng "Yesh Atid" và Naftali Bennett, người đứng đầu đảng "Yamina" đã thoả thuận thành lập một chính phủ mới, nhằm chấm dứt 12 năm cầm quyền của Thủ tướng Netanyahu, người có đường lối cực đoan, chủ trương xoá bỏ vấn đề Palestine nhiều khả năng phải ra đi. Chính phủ mới sẽ là một chính phủ đoàn kết dân tộc với sự tham gia của tất cả các đảng phái chính trị lớn nhất ở Israel gồm cả cánh tả, trung tâm và cánh hữu, mục tiêu là đưa Israel ra khỏi cuộc khủng hoảng chính trị kéo dài hai năm nay.

Các cuộc đàm phán nhằm đưa Mỹ trở lại Thỏa thuận hạt nhân Iran (JCPOA) diễn ra tại Vienna đang gây lo ngại cho Israel và các đồng minh của Mỹ ở khu vực. Theo Tổng thống Biden, việc đưa Iran trở lại tham gia vào đời sống chính trị của khu vực mới có thể tạo ra một sự cân bằng quyền lực và đảm bảo sự ổn định tại Trung Đông. Chính quyền Biden không đi theo chiến lược của Trump mà đang tìm kiếm một cách tiếp cận mới cân bằng hơn.

Một trong những mục đích chuyến thăm Trung Đông của Ngoại trưởng Blinken là nhằm làm yên lòng các đồng minh của mình ở khu vực.

Tại Trung Đông đang diễn ra nhiều thay đổi quan trọng. Một số nước, trong đó có Ai Cập, Nga, Trung Quốc, các thành viên Bộ Tứ quốc tế, Bộ Tứ Munich... đang tích cực hoạt động đưa Israel và Palestine trở lại bàn đàm phán. Washington mặc dù đang giảm bớt sự có mặt của mình tại khu vực để tập trung vào các vấn đề khác như đối đầu với Trung Quốc, Nga, biến đổi khí hậu, quan hệ với các đồng minh châu Âu....vẫn đang tìm cách khôi phục lại vai trò trung gian hoà giải của mình trong cuộc xung đột Israel-Palestine.

Các hoạt động của Ngoại trưởng Blinken tại Trung Đông

Tại Jerusalem, ông Blinken đã gặp Tổng thống Israel Reuven Rivlin, Thủ tướng Benjamin Netanyahu, Ngoại trưởng Gabi Ashkenazi và các quan chức cao cấp khác. Không khí thân thiện trong các cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Mỹ với các nhà lãnh đạo Israel thể hiện mối quan hệ liên minh bền chặt giữa hai nước. Trong nhiều thập kỷ, hai nước đã duy trì quan hệ đồng minh chiến lược. Ông Netanyahu cảm ơn ông Blinken đã vận động tài trợ thêm cho hệ thống phòng thủ tên lửa "Vòm Sắt" của Israel trong bối cảnh xung đột Israel-Palestine leo thang. Trong các cuộc gặp gỡ tại Israel, ông Blinken nhấn mạnh rằng, trong cuộc chiến Gaza cả Palestine và Israel đều phải gánh chịu "những tổn thất to lớn", đồng thời kêu gọi Israel duy trì lệnh ngừng bắn đã đạt được, tránh mọi hành động có thể làm căng thẳng leo thang.

Hãng Bloomberg News cho biết, Ngoại trưởng Mỹ Blinken cũng đã cảnh báo các nhà lãnh đạo Israel về việc trục xuất người Palestine khỏi Sheikh Jarrah thuộc Đông Jerusalem và tình trạng bất ổn ở khu vực Núi Đền có thể dẫn đến các cuộc xung đột mới.

Tại Ramallah, trong cuộc gặp Tổng thống Palestine M. Abass, Thủ tướng M. Shtayyeh và các quan chức cấp cao khác của PNA, ông Blinken hứa sẽ giúp tái thiết Dải Gaza và cung cấp vắc xin phòng ngừa Covid-19 cho người dân Palestine, đồng thời tuyên bố sẽ mở lại Tổng lãnh sự quán của Mỹ ở Jerusalem.

Ông Blinken tuyên bố Mỹ sẽ đóng góp vào việc tái thiết Dải Gaza. Theo kế hoạch, Mỹ sẽ dành 75 triệu USD cho viện trợ phát triển và kinh tế, 5,5 triệu USD viện trợ khẩn cấp và 32 triệu USD cho Văn phòng Liên hợp quốc về Quyền của người Palestine (CEIRPP). Ngoài ra, Nhà Trắng có kế hoạch cung cấp 1,5 triệu liều vắc xin Covid-19 cho Dải Gaza. Theo Blinken, tình hình khó khăn không chỉ do các cuộc xung đột gần đây mà còn do đại dịch Covid-19 gây ra.

Tại Cairo, ông Blinken đã gặp Tổng thống Abdel Fattah Al-Sisi và Ngoại trưởng Sameh Shukri và kết thúc chuyến đi của mình tại Amman bằng cuộc gặp Vua Abdullah II, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Ayman Safadi. Tại Ai Cập và Jorrdan, các cuộc đối thoại cũng không ngoài chủ đề duy trì lệnh ngừng bắn và nối lại tiến trình hoà bình Trung Đông.

Ông Blinken tuyên bố, Mỹ sẽ phản đối bất kỳ bước đi nào nhằm cản trở giải pháp "hai nhà nước cho hai dân tộc." Theo ông, việc xây dựng và phát triển các khu định cư Do Thái, phá dỡ nhà cửa của người Palestine và trục xuất họ, cũng như kích động bạo lực và tài trợ cho chủ nghĩa khủng bố là những hành động cản trở giải pháp "hai nhà nước". Việc trục xuất các gia đình Palestine vừa qua khỏi Sheikh Jarrah thuộc Đông Jerusalem đã làm trầm trọng thêm vấn đề.

Không có bất cứ cuộc tiếp xúc trực tiếp nào giữa Mỹ và Hamas vì Washington vẫn xếp phong trào này vào danh sách các tổ chức khủng bố. Tuy nhiên, tại Mỹ ngày càng có nhiều tiếng nói kêu gọi phải quan hệ với phong trào này. Phong trào Taliban ở Afghanistan, Houthi ở Yemen cũng bị Washington coi là khủng bố, đã từng giết nhiều lính Mỹ, nhưng Mỹ đã đàm phán và ký kết thoả thuận với Taliban về giải pháp cho cuộc xung đột Afghanistan và loại Houthi khỏi danh sách khủng bố.

Trong khi đó, Hamas đấu tranh vì các quyền dân tộc của nhân dân Palestine và không hề đe doạ an ninh của nước Mỹ, họ lại kiểm soát toàn bộ Dải Gaza 15 năm nay, người dân Palestine không chỉ ở Gaza mà ở tất cả các vùng đất Palestine bị chiếm đóng ủng hộ Hamas. Các nhà quan sát cho rằng. nếu Mỹ thực sự mong muốn đạt được giải pháp cho cuộc xung đột Israel-Palestine, thì không thể bỏ qua phong trào này. Mặt khác, trong tình hình mới, Hamas hy vọng sẽ trở nên "ít cực đoan hơn." Điều này sẽ cho phép Mỹ xem xét khả năng khởi động các cuộc tiếp xúc với Hamas.

Bước thay đổi đầu tiên của chính quyền Biden về Jerusalem

Quyết định mở lại Tổng lãnh sự quán của Mỹ tại Jerusalem là dấu hiệu đầu tiên về sự thay đổi chính sách Trung Đông của chính quyền Biden.

Tổng Lãnh sự quán Mỹ tại Jerusalem là cơ quan đại diện ngoại giao của Mỹ, có chức năng hoạt động như một Đại sứ quán không chính thức bên cạnh Chính quyền Dân tộc Palestine (PNA) để giải quyết các vấn đề trong quan hệ với người Palestine ở Jerusalem, Bờ Tây và Dải Gaza.

Năm 1950, khi các cơ quan chính phủ của Israel chuyển về Jerusalem, Mỹ không công nhận Jerusalem là Thủ đô của Israel và đã mở Đại sứ quán của mình tại Tel Aviv. Thời gian đó, Mỹ không chỉ từ chối đặt Đại sứ quán của mình ở Jerusalem mà còn vận động các nước khác không làm như vậy.

Ngoại trưởng Mỹ tới Trung Đông: Yên lòng đồng minh nhưng xung đột 73 năm đằng đẵng vẫn bỏ ngỏ - Ảnh 3.

Tháng 12/2017, Chính quyền Trump đã công nhận Jerusalem là Thủ đô của Israel và tháng 5/2018, Mỹ đã chuyển Đại sứ quán của mình từ Tel Aviv đến Jerusalem. Tháng 3/2019, Tổng lãnh sự quán của Mỹ chính thức ngừng hoạt động và được sáp nhập vào Đại sứ quán Mỹ tại Jerusalem. Thông qua việc mở lại Tổng lãnh sự quán của Mỹ tại Jerusalem, Ngoại trưởng Blinken muốn khẳng định cam kết của Mỹ trong việc khôi phục lại quan hệ với Chính quyền Dân tộc Palestine (PNA) và người dân Palestine.

Ngoại trưởng Mỹ Blinken đánh kết quả chuyến thăm Trung Đông là tích cực. Ông nói: "Chúng tôi đã có các cuộc gặp gỡ rất hiệu quả ở Jerusalem và Ramallah. Trong các cuộc họp này, tôi đã nghe thấy sự hiểu biết chung của cả hai bên về việc cần thiết phải thực hiện các bước đi cụ thể để ứng phó với tình hình hiện nay nhằm dập tắt cuộc xung đột vừa qa. Tại Amman và Cairo, các nhà lãnh đạo Jordan và Ai Cập cũng đã nhất trí cần phải duy trì lệnh ngừng bắn lâu dài tại Gaza, tiến tới thiết lập sự ổn định và giảm căng thẳng ở Jerusalem và Bở Tây".

Chuyến công du của Ngoại trưởng Mỹ Blinken tới Trung Đông đánh dấu sự thay đổi trong chính sách Trung Đông của Mỹ, đồng thời thể hiện mong muốn của Washington trở lại vai trò trung gian hòa giải ở khu vực. Tuy nhiên, chính quyền mới của Mỹ không thể giải quyết ngay được cuộc xung đột giữa Israel và Palestine kéo dài đã 73 năm nay. Washington chưa thể đưa ra được kế hoạch nào để giải quyết cuộc xung đột, ngoài việc ngăn chặn sự leo thang căng thẳng hơn nữa và duy trì lệnh ngừng bắn đã đạt được ngày 20/5/2021 vừa qua.

*Tiêu đề do Tòa soạn đặt lại.

Đọc thêm về:

    Đọc tin nhanh VN mới nhất, xem tin tức thế giới nhanh nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ

    TIN NỔI BẬT SOHA

      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên