Nga đuối sức trong chạy đua công nghệ UAV - Tướng Shoigu lật ngược thế cờ

Đại tá Trần Danh Bảng |
Nga đuối sức trong chạy đua công nghệ UAV - Tướng Shoigu lật ngược thế cờ
Nga đuối sức trong chạy đua công nghệ UAV - Tướng Shoigu lật ngược thế cờ
UAV Thổ Nhĩ Kỳ bị bắn rơi ở Syria. Ảnh minh họa.

Tới tận năm 2011, trên thế giới chỉ có 3 nước sở hữu UAV tấn công, đó là Mỹ, Anh, và Israel… Thì với Nga, năm 2011 vẫn là "zero" tròn trĩnh.

Mệnh đề đầy nghi vấn: "Nga có đuối sức trong chạy đua công nghệ UAV?" xuất hiện đã lâu. Nó có lý do cả đấy!

Có rất nhiều giấy mực đã mổ xẻ nguyên nhân Nga tụt hậu trong "chế tác" UAV. Tựu trung rồi cũng quy về nguyên nhân "tiền", công nghệ.

Nhưng cũng có phản biện, Nga có tiền, vẫn chú tâm duy trì vũ khí tấn công chiến lược, như các dòng tên lửa xuyên lục địa đó thôi! gần đây là vũ khí siêu thanh đi trước Mỹ, Nga vẫn duy trì đều phóng tên lửa vũ trụ và theo đuổi những dự án khủng như tiêm kích tàng hình Su-57…vv và vv.

SỰ THẬT LÀ SỰ THẬT

Chính trực mà nói, Nga kế thừa Liên Xô, có UAV từ rất sớm. Thời đoạn đó Liên Xô cũng đã có một chương trình phát triển UAV. Cụ thể, vào những năm 1960, các nhà thiết kế của Liên Xô đã phát triển một số loại máy bay trinh sát không người lái.

Nga đuối sức trong chạy đua công nghệ UAV - Tướng Shoigu lật ngược thế cờ - Ảnh 1.

Một trong số đó là mẫu La-17R đã được chế tạo làm mục tiêu bay, sau đó gắn máy ảnh trinh sát. Những chiếc UAV loại này đã cất cánh từ mặt đất với sự trợ giúp của tên lửa đẩy và sau đó bật động cơ phản lực.

Thiết bị La-17R có thể bay trên không liên tục trong thời gian từ 30-90 phút tùy thuộc vào độ cao và có thể tăng tốc lên gần 900 km/giờ. Những chiếc UAV này có thể hạ cánh bằng dù.

Xin nói thêm, năm 1972, "hai trung đoàn sinh viên" của Việt Nam, sang huấn luyện và nhận khí tài SAM-3 (Pechora), tại Cộng hòa Azerbaijan đã được "thực binh" phát hiện, ngắm bắn và phóng đạn, bắn rơi 12 mục tiêu UAV loại này ở Trường bắn nổi tiếng trên sa mạc Ashuluk thuộc tỉnh tỉnh Volgagrad - USSR.

Tiếp sau đó, ngành công nghiệp quốc phòng Liên Xô có thêm bước phát triển khác là tổ hợp trinh sát tác chiến - chiến thuật Tu-141 "Strizh". Tổ hợp này có thể đạt tốc độ lên tới hơn 1.100 km/giờ, di chuyển ở độ cao từ 50 đến 5.000m. UAV Strizh đã hoạt động cho đến những năm 1990, chủ yếu trên biên giới phía tây của Liên Xô.

… Mãi cho tới cách đây gần 10 năm, sau khi Tướng Shoigu được giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, trước sự phát triển của UAV Mỹ, quân đội Nga đã phát động cuộc thi thiết kế UAV quân sự… nhưng vì nhiều lý do, trong đó có việc nền Quân sự-Quốc phòng Nga có quá nhiều mục tiêu ưu tiên, nên trong lĩnh vực này họ tiến bộ không được bao nhiêu.

Chỉ tới khi Nga tham gia vào cứu vãn tình hình ở Syria từ 2015, đội quân của tướng Shoigu đối mặt trực tiếp với các UAV của quân khủng bố quốc tế liều lĩnh tấn công căn cứ Nga… như giọt nước tràn ly, thì nền Công nghiệp Quốc phòng Nga mới "nóng" lên đáng kể …

Nga đuối sức trong chạy đua công nghệ UAV - Tướng Shoigu lật ngược thế cờ - Ảnh 2.

Quân đội Nga tham chiến ở Syria.

Nga luôn theo dõi Mỹ, Israel là những đối tượng phát triển UAV tấn công. Nhưng Nga cũng bất ngờ, Thổ Nhĩ Kỳ do Tổng thống Erdogan nắm quyền kiểm soát trực tiếp ngành công nghiệp quốc phòng vào năm 2018.

Ông này đã quyết ưu tiên đưa Thổ Nhĩ Kỳ trở thành một trong 10 nhà xuất khẩu công nghiệp quốc phòng hàng đầu vào đúng dịp kỷ niệm 100 năm thành lập nước cộng hòa (năm 2023).

Chiến sự Azerbaijan và Armenia: Những gì xảy ra trên bầu trời Nagorno-Karabakh năm qua thật khủng khiếp. Bằng chứng là UAV gắn thương hiệu Thổ đã làm rung chuyển cuộc chiến ở vùng Kavkaz.

Máy bay không người lái tấn công của Thổ Nhĩ Kỳ còn được xuất khẩu sang Qatar và Ukraine, và một thỏa thuận được cho là đã đạt được với Tunisia, trong khi một số máy bay cũng đã được gửi đến Libya.

Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang làm việc với Indonesia, Pakistan, Ukraine và những nước khác để giúp họ chế tạo máy bay không người lái của riêng mình bằng công nghệ của Thổ Nhĩ Kỳ.

Ông Vladimir Shcherbakov, một chuyên gia quân sự Nga, ngay cuối tháng 9-2021 đã cảnh báo: "Thổ Nhĩ Kỳ là một trong ba "thủ lĩnh thế giới" trong phát triển các UAV tấn công. Nên nhớ cách đây mười năm, Thổ chỉ có hai máy bay không người lái của Công ty Hàng không Vũ trụ Thổ Nhĩ Kỳ (TUSAS).

Tuy nhiên, sau khi Ankara tích cực sử dụng máy bay không người lái do thám và tấn công phát triển quốc gia trong các hoạt động ở Syria và Libya, một số chuyên gia thậm chí còn vội vàng tuyên bố bắt đầu một kỷ nguyên mới - "kỷ nguyên của các cuộc chiến tranh giữa các robot".

Nga có ngạc nhiên? Vào ngày 29 tháng 8 năm 2021, ngay mới đây, quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đã tiếp nhận phương tiện bay do thám và tấn công hạng nặng đầu tiên, có khả năng mang bom "thông minh", tên lửa không đối không dẫn đường và thậm chí cả tên lửa hành trình với một tầm phóng lên đến 250 km!

Nó có cái tên Bayraktar Akinci, ám chỉ "kỵ binh hạng nhẹ" của Thổ, nó là lớp sau Bayraktar TB2, từng chứng minh trong thực chiến ở Kavkaz ( sắp bán cho Ukraine 24 chiếc).

Nga đuối sức trong chạy đua công nghệ UAV - Tướng Shoigu lật ngược thế cờ - Ảnh 4.

UAV Bayraktar Akinci do Thổ Nhĩ Kỳ chế tạo.

Bayraktar Akinci thuộc lớp HALE (High Altitude Long Endurance) là các UAV hoạt động ở độ cao lớn, có thời gian bay dài, vũ khí độ chính xác cao, nó không chỉ có khả năng tiến hành trinh sát mà còn thực hiện các cuộc tấn công mạnh mẽ chống lại các mục tiêu mặt đất và cả trên không.

Mới đây, chỉ có Trung Quốc và Mỹ có thể sản xuất máy bay không người lái loại HALE, trong khi Nga cũng đã phát triển, nhưng chưa được đưa vào sử dụng.

UAV tầm xa có thời gian hoạt động lâu HALE thường sử dụng động cơ phản lực cánh quạt hoặc tuốc bin phản lực, với độ cao bay tối đa khoảng 20.000 m và tốc độ bay tối đa 800 km/h.

Ưu điểm của bay ở độ cao là sức cản của không khí thấp hơn, tốc độ bay nhanh hơn, ít bị hỏa lực phòng không bắn hạ, mà bay càng cao, nhìn càng xa. Do đó, máy bay không người lái HALE được gọi là UAV tác chiến cấp chiến lược.

Điều đặc biệt cần lưu ý là hệ thống điều khiển hiện đại được Thổ Nhĩ Kỳ lắp đặt trên Akinci có khả năng dự phòng ba lần, cho phép nó cất cánh, hạ cánh ở chế độ hoàn toàn tự động. Ngoài ra, máy bay có thể hoạt động ở chế độ bán tự động hoặc ở chế độ hoạt động dưới sự kiểm soát hoàn toàn từ trạm điều khiển mặt đất.

Hệ thống thông tin liên lạc vệ tinh song công (Hệ thống SatCom kép) và hệ thống thông tin liên lạc vô tuyến song công trong tầm nhìn (Hệ thống thông tin liên lạc Dual LOS) giúp UAV bày có thể đảm bảo khả năng kiểm soát đáng tin cậy đối với nó ở phạm vi lớn.

Máy bay không người lái Akinci sẽ được trang bị radar trên không đa năng với dải ăng-ten hoạt động từng giai đoạn, nó có hệ thống cảnh báo va chạm trên không, hệ thống nhắm mục tiêu và giám sát quang-điện tử CATS, máy đo xa laser tích hợp, nó cũng sẽ có thể chở một thùng chứa với thiết bị trinh sát điện tử hoặc thiết bị hỗ trợ hoặc tác chiến điện tử.

Nhờ sự hiện diện của một hệ thống máy tính hiện đại, bao gồm sáu máy tính kỹ thuật số (chưa kể gần 40 máy tính mini chịu trách nhiệm vận hành các hệ thống con chứa các yếu tố trí tuệ nhân tạo, Akinci còn có thể nhanh chóng thực hiện quá trình xử lý và phân tích chất lượng cao.

Ngoài ra, "trí tuệ nhân tạo" AI sẽ cung cấp cho Akinci quyền kiểm soát tình hình dọc theo tuyến đường, cho phép nó xác định trước các mục tiêu, phân loại chúng và xác định tọa độ chính xác của chúng và tiêu diệt chúng ngay sau đó.

Tolga Biyukyazy, trưởng bộ phận trí tuệ nhân tạo của Thổ Nhĩ Kỳ nói thời lượng chuyến bay Akinci đạt ít nhất 24 giờ.

Trang bị vũ khí bên ngoài Akinci bao gồm: tên lửa hành trình chiến thuật SOM-A (trọng lượng phóng 620 kg, tầm phóng - 250 km) đầu đạn phân mảnh có sức nổ cao nặng khoảng 230 kg; Có các trái bom rơi tự do thuộc dòng Mk81, Mk82 và Mk83 với bộ dẫn hướng; là bom cỡ nhỏ dẫn đường bằng laser bán chủ động MAM-C (trọng lượng - 6,5 kg) với khả năng nổ phân mảnh cao (22 kg) với đầu đạn nhiệt áp...

Ngoài ra, Akinci sẽ có thể mang hai loại tên lửa không đối không mới nhất Gokdogan với đầu phóng hồng ngoại, tầm phóng từ 25-30 km, hoặc tên lửa Bozdogan với radar chủ động, tầm phóng lên tới 65 km.

Cách đây 18 năm, Thổ chỉ có UAV nặng 5 kg. Giờ đây, họ đã có UAV nặng 5,5 tấn, trọng tải trên khoang 1.360 kg, bay liên tục 13 giờ, ở độ cao 30 nghìn feet (9.144 m). Chu kỳ ra đời một dòng máy bay UAV ở Thổ Nhĩ Kỳ như thế chỉ 2 năm. Quá ngắn để cho ra một khắc tinh từ bầu trời!

UAV Bayraktar Akinci - "kỵ binh nhẹ" này của Thổ Nhĩ Kỳ còn gì khác máy bay chiến đấu có phi công nữa không?

Nga đuối sức trong chạy đua công nghệ UAV - Tướng Shoigu lật ngược thế cờ - Ảnh 6.

UAV do Thổ Nhĩ Kỳ chế tạo đã giúp Azerbaijan giành thắng lợi trước Armenia.

NGA ĐÃ CHẬM TRONG KỶ NGUYÊN MÁY BAY KHÔNG NGƯỜI LÁI THỨ 2

Mới đây bà Agnes Callamard, báo cáo viên đặc biệt của Liên hợp quốc nhận định:

"Thế giới đã bước vào 'kỷ nguyên máy bay không người lái thứ hai', trong đó một loạt các tổ chức nhà nước và phi nhà nước đang triển khai các công nghệ máy bay không người lái tiên tiến hơn bao giờ hết", nhiều quốc gia muốn tham gia "câu lạc bộ sức mạnh máy bay không người lái".

Bà cho biết tới nay ít nhất 102 quốc gia có kho máy bay không người lái quân sự đang hoạt động, trong khi khoảng 40 nước sở hữu hoặc đang mua sắm máy bay không người lái có vũ trang.

"Kể từ năm 2015, ít nhất 11 quốc gia được cho là đã triển khai máy bay không người lái có vũ trang, bao gồm cả mục đích sử dụng vũ lực, chẳng hạn như giết người có chủ đích".

Báo cáo của bà xác định 11 quốc gia là Anh, Ai Cập, Iran, Iraq, Israel, Nigeria, Pakistan, Ả Rập Saudi, Thổ Nhĩ Kỳ, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Hoa Kỳ. Bà còn cho biết 35 quốc gia được cho là có loại máy bay không người lái lớn nhất và nguy hiểm nhất.

Vẫn cần phải nhắc lại tác giả Gustav Gressel, trong một bài viết cho "Hội đồng Đối ngoại châu Âu" rằng... UAV cho phép các lực lượng vũ trang phi chính phủ, tuy không có xe tăng, tiêm kích hiện đại, nhưng vẫn có thể thực hiện cuộc tấn công với chi phí thấp nhưng gây hậu quả nghiêm trọng.

Vụ tấn công bằng drone theo "bầy", kết hợp với tên lửa hành trình vào hai cơ sở dầu mỏ ở Abqaiq và Khurais của Saudi Arabia ngày 14-9-2019 khiến Saudi Arabia tổn thất 5,7 triệu thùng dầu/ngày, tương đương 50% tổng sản lượng của nước này và gần 6% nguồn cung dầu thô thế giới, đã cho thấy hiệu quả và uy lực " dứt dây động rừng" của các thiết bị điều khiển từ xa này.

Nga đuối sức trong chạy đua công nghệ UAV - Tướng Shoigu lật ngược thế cờ - Ảnh 8.

UAV đã tấn công nhà máy lọc dầu khiến Saudi tổn thất nặng nề.

Gustav Gressel cảnh báo: "Bộ mặt của chiến tranh hiện đại từ nay sẽ thay đổi mãi mãi. Những quốc gia nào chưa được chuẩn bị cho trận chiến với sự tham gia đầy đủ của UAV trên mọi hình thức tác chiến, thì sẽ có nguy cơ đối diện với những hậu quả mà Armenia từng hứng chịu trên thực địa: Tổn thất nghiêm trọng về người và thiết bị, hứng chịu thất bại quân sự, và đau nhất là… mất lãnh thổ".

Nga không ở đâu xa, những chuyện kinh thiên động địa đó ở ngay sát nách Nga. Nga bừng tỉnh ra thì 'Kỷ nguyên máy bay không người lái thứ hai' đã diễn ra trên thực địa, khiến Nga phải "can thiệp" bằng lực lượng lượng gìn giữ hòa bình đó thôi.

Trong vài năm qua, trong lĩnh vực trinh sát và tấn công, các UAV trên thế giới đã có những tiến bộ vượt bậc, và một cuộc hiện đại hóa lớn và quan trọng.

Nền quốc phòng các nước có "hạng" đã rất quen thuộc với cụm thuật ngữ quân sự quốc tế là Internet of Military Things (IoMT) hoặc Internet of Battlefield Things (IoBT) Trí tuệ nhân tạo quân sự, các thiết bị thông minh "trao đổi" với nhau và công cụ giao tiếp hữu hiệu của chúng có thể thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu, đồng thời điều khiển các thiết bị và cảm biến từ rất xa.

Thế giới ngày nay đã khác xa, những giá trị vật lý mới đã làm thay đổi cuộc chơi. Quan niệm "tuần tự" cố hữu đã bị thay thế bằng những cú đột phá digital.

Những gì mà nền cơ khí-điện tử trầy trật mấy chục năm mới có thành tựu, thì thời đại chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo AI mở ra không giới hạn, giờ chỉ cần trong vài năm… thậm chí vài tháng.

Thế nên các nước đi sau, giờ đây hóa ra đang đứng cùng điểm xuất phát với các nước "máu mặt" "vang bóng một thời". Cùng bằng vai phải lứa, cùng là digital creator ( người tạo kỹ thuật số).

Thực sự Nga đã chậm. 'Kỷ nguyên máy bay không người lái thứ hai', UAV tấn công đã "bay khá xa" và hơn thế, chúng "khá nhiều trò" vũ khí rất nguy hiểm.

Ừ, gấu Nga bừng tỉnh, vậy có gì bứt phá?

(Còn tiếp)

Đọc thêm về:

    Đọc tin nhanh về quân sự tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên