Nga lật ngược thế cờ chỉ bằng một cuộc chiến: Đồng minh Mỹ phản thùng, NATO "đâm đầu vào đá"!

Anh Tú |
Nga lật ngược thế cờ chỉ bằng một cuộc chiến: Đồng minh Mỹ phản thùng, NATO "đâm đầu vào đá"!
Nga lật ngược thế cờ chỉ bằng một cuộc chiến: Đồng minh Mỹ phản thùng, NATO "đâm đầu vào đá"!

Bước đột phá lớn trong quan hệ giữa Moscow và Ankara đã thể hiện rõ khi Thổ Nhĩ Kỳ quyết định mua hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 của Nga bất chấp các mối đe dọa từ Mỹ.

THỎA LUẬN LỚN NGA - THỔ ĐANG ĐỊNH HÌNH

Trong khoảng thời gian gần 500 năm, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đã giao tranh với nhau không dưới 12 cuộc chiến. Giờ đây, ngay cả khi không còn Sa Hoàng hay Đế chế Ottoman, hai đối thủ cũ một lần nữa lại cạnh tranh với nhau, và lần này là ở Syria.

Tuy nhiên, dù hậu thuẫn cho các phe phái đối lập khác nhau trong cuộc chiến đẫm máu trên khắp quốc gia Trung Đông này, thì nghịch lý là ở chỗ cuộc xung đột đã đưa hai cường quốc Nga - Thổ xích lại gần nhau hơn. Họ xích lại gần nhau tới mức, dường, như ngay cả NATO cũng lo lắng về điều đó.

Bước đột phá lớn trong quan hệ giữa Moscow và Ankara đã thể hiện rõ khi Thổ Nhĩ Kỳ quyết định mua hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 của Nga bất chấp các mối đe dọa từ Mỹ.

Washington sau đó đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Ankara và loại bỏ Thổ Nhĩ Kỳ ra khỏi chương trình chế tạo bay chiến đấu tàng hình thế hệ 5 F-35. Cuộc gặp giữa Tổng thống Recep Tayyip Erdogan và người đồng cấp Mỹ Joe Biden vừa qua không đủ để hàn gắn mối quan hệ rạn nứt này.

Thế nhưng, cuộc gặp gỡ gần đây giữa ông Erdogan và Tổng thống Vladimir Putin ở Sochi lại báo hiệu một thỏa thuận lớn giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ có thể đang được định hình.

Chương trình hợp tác quốc phòng giữa Moscow và Ankara nhiều khả năng sẽ gồm cả việc chuyển giao lô tên lửa S-400 thứ hai, phát triển tàu ngầm chung, công nghệ động cơ máy bay và cả máy bay chiến đấu.

Nga chiến thắng vang dội ở Syria: Ép đồng minh Mỹ phản thùng, đẩy NATO đâm đầu vào đá! - Ảnh 2.

Hai nhà lãnh đạo Nga, Thổ Nhĩ Kỳ hội đàm tại Sochi vào ngày 30/9. Ảnh: Milliyet

CUỘC CHIẾN SYRIA THAY ĐỔI CÁN CÂN QUYỀN LỰC

Một quan hệ đối tác quân sự tầm cỡ như vậy có thể sẽ đi kèm với giải pháp chính trị cho cuộc xung đột ở Syria. Phạm vi rộng lớn về dàn xếp quân sự và các thỏa thuận chính trị ở Syria sẽ càng khiến Thổ Nhĩ Kỳ xa lánh Mỹ hơn. Washington có thể buộc phải áp đặt thêm nhiều lệnh trừng phạt hơn nữa đối với đồng minh NATO của mình.

Cũng giống như các cuộc chiến ở Afghanistan và Iraq, cuộc chiến của Mỹ chống lại chính phủ Syria đã dẫn đến một kết cục thảm khốc. Thổ Nhĩ Kỳ trước đây có quan hệ tốt với Damascus và ban đầu đã bị Mỹ thuyết phục ủng hộ cuộc chiến thay đổi chế độ tại Syria. Tổng thống Assad được cho là sẽ nhanh chóng bị lật đổ và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ duy trì mối quan hệ thân tình với chính phủ mới do Washington thành lập.

Tuy nhiên, một chuỗi các cuộc chiến tranh thay đổi chế độ do Mỹ dẫn đầu ở Trung Đông đã bị gián đoạn khi Nga bất ngờ can thiệp vào năm 2015, xoay chuyển cục diện cuộc chiến một cách hiệu quả.

Cội nguồn căng thẳng giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ là sự ủng hộ của Washington đối với lực lượng người Kurd ở Syria. Tầm quan trọng trong mối quan hệ đối tác của Mỹ với người Kurd càng tăng lên khi Nga đã buộc các tướng lĩnh Mỹ phải thay đổi chiến lược của họ.

Không lật đổ được ông Assad, Mỹ tìm cách có tiếng nói trong tương lai chính trị của Syria bằng cách chiếm đóng trái phép một phần ba lãnh thổ nước này, ở những khu vực giàu tài nguyên phía Đông Bắc đất nước.

Hợp tác với người Kurd ở Syria có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mục tiêu này. Washington coi YPG là đối tác quân sự hiệu quả nhất trong khu vực nhưng lại là lực lượng bị Ankara coi là tổ chức khủng bố có thể gây bất ổn cho các khu vực người Kurd của Thổ Nhĩ Kỳ.

Nga chiến thắng vang dội ở Syria: Ép đồng minh Mỹ phản thùng, đẩy NATO đâm đầu vào đá! - Ảnh 4.

Các binh sĩ Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ tham gia tuần tra chung gần Tel Abyad, Syria vào ngày 8 tháng 9 năm 2019. Ảnh: Reuters

Thổ Nhĩ Kỳ cũng luôn luôn lo ngại về việc Mỹ chơi con bài giành độc lập cho người Kurd. Việc thành lập một nhà nước người Kurd tự trị sẽ gây mất ổn định và làm suy yếu bốn quốc gia có đông người Kurd sinh sống, gồm Iran, Syria, Iraq và Thổ Nhĩ Kỳ.

Israel có thể sẽ ủng hộ một chủ trương như vậy và các nhà hoạch định chính sách của Mỹ đã công khai thúc đẩy ý tưởng Ban Căng hóa Syria.

Các quan chức Ankara đã cáo buộc Washington đứng sau âm mưu đảo chính hồi tháng 7/2016 ở Thổ Nhĩ Kỳ. Tổng thống Erdogan sau đó đáp lại bằng cách thanh trừng những người theo chủ nghĩa Gulen (Giáo sĩ Fethullah Gulen - người mà Ankara nhất quyết cho là đứng sau cuộc đảo chính) với khoảng 140.000 nhân viên chính phủ và 30.000 quân nhân bị bắt giữ hoặc loại bỏ khỏi chính trường.

Nói một cách đơn giản, một loạt những nhân vật trung thành với NATO và Mỹ ở Thổ Nhĩ Kỳ đã không còn quyền lực.

Ankara cáo buộc Mỹ hỗ trợ khủng bố chống lại Thổ Nhĩ Kỳ do quan hệ đối tác với người Kurd ở Syria và yêu cầu Washington chấm dứt việc chiếm đóng lãnh thổ Syria và rút quân.

Nga chiến thắng vang dội ở Syria: Ép đồng minh Mỹ phản thùng, đẩy NATO đâm đầu vào đá! - Ảnh 5.

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Erdogan. Ảnh: RT

THỔ NHĨ KỲ "GIÃ TỪ" MỸ THEO NGA?

Tính phức tạp trong các cuộc xung đột ở Syria khiến bất kỳ thỏa thuận Nga - Thổ nào cũng gặp khó khăn, tuy nhiên nhiều sáng kiến hiện đã được đưa ra.

Nga mong muốn kết thúc cuộc chiến chống lại Syria và khôi phục quyền kiểm soát lãnh thổ của chính phủ Assad. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ muốn vấn đề người Kurd ở Syria được giải quyết và tin rằng điều này có thể đạt được tốt nhất bằng cách khẳng định lại chủ quyền lãnh thổ của Syria.

Trong nước, những căng thẳng giữa công chúng Thổ Nhĩ Kỳ và cộng đồng người tị nạn Syria khổng lồ có thể được giải quyết bằng cách chấm dứt xung đột. Hơn nữa, Thổ Nhĩ Kỳ đã không thể kiểm soát và thuần hóa các chiến binh thánh chiến mà họ sử dụng làm nhiệm vụ ở Idlib, khu vực mà chính phủ Syria rất có thể sẽ tìm cách chiếm lại trong tương lai gần.

Những cáp buộc ở Washington về việc Moscow đang cố gắng đưa Ankara ra khỏi quỹ đạo của Mỹ và rơi vào phạm vi ảnh hưởng của Nga không đánh giá đúng sự phân bổ quyền lực quốc tế đa cực.

Thổ Nhĩ Kỳ không muốn chuyển từ một khối quân sự do Mỹ dẫn đầu sang một liên minh do Nga dẫn đầu, vì tính lưỡng cực của Chiến tranh Lạnh đã qua từ lâu.

Thay vào đó, Thổ Nhĩ Kỳ đang tìm cách khẳng định vị thế của mình như một tác nhân độc lập trong hệ thống quốc tế đa cực, thiết lập mối quan hệ với tất cả các cực quyền lực chính. Tương tự, Nga không có khả năng cũng như không có ý định theo đuổi bá quyền.

Quan hệ Đối tác Đại Á - Âu (Greater Eurasian Partnership) của Nga được hình thành như một dự án chống bá quyền. Hợp tác với Trung Quốc, Nga muốn chống lại tham vọng của Mỹ bằng cách cho phép các cường quốc ở khu vực Âu -Á rộng lớn đa dạng hóa kết nối kinh tế của họ.

Tham vọng của Thổ Nhĩ Kỳ về một chính sách đối ngoại đa dạng và độc lập có thể dễ dàng được thực hiện trong Quan hệ Đối tác Đại Á - Âu, có thể thay thế nền chính trị của khối trong Chiến tranh Lạnh, bao gồm cả NATO.

Một thỏa thuận lớn giữa Nga - Thổ Nhĩ Kỳ theo Quan hệ Đối tác Đại Á - Âu có thể không thành hiện thực, nhưng trật tự đơn cực trước đây đang nhanh chóng bị phá vỡ bởi một cuộc chiến tranh thay đổi chế độ thảm khốc khác.

Đọc thêm về:

    Đọc báo mới, xem an ninh quốc phòng tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ

    TIN NỔI BẬT SOHA

      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên