Nga bỏ lại "lỗ hổng lớn": Trung Quốc tranh thủ lấp đầy bằng siêu dự án bủa vây khắp Trung Á

Minh Đức |

Nga bỏ lại "lỗ hổng lớn": Trung Quốc tranh thủ lấp đầy bằng siêu dự án bủa vây khắp Trung Á
Nga bỏ lại "lỗ hổng lớn": Trung Quốc tranh thủ lấp đầy bằng siêu dự án bủa vây khắp Trung Á
Ảnh: CGTN

Cùng với việc các nhà lãnh đạo lên kế hoạch cho lộ trình phục hồi sau đại dịch Covid-19, mọi quốc gia đều đang cân nhắc các biện pháp cần thiết để khôi phục ổn định và tăng trưởng.

Vành đai và Con đường

Ở Mỹ, kế hoạch cứu trợ trị giá 1,9 nghìn tỷ USD của Tổng thống Biden đặt trọng tâm vào mục tiêu kích thích kinh tế.

Còn khi nhắc đến Trung Quốc, người ta nghĩ ngay đến Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), chiến lược kết nối cơ sở hạ tầng toàn cầu rộng lớn của nước này được khởi động vào năm 2013.

Đối với những người phương Tây coi BRI là thù địch và theo chủ nghĩa bành trướng, được thiết kế để khiến các nước láng giềng mắc nợ, thì bất kỳ diễn biến nào làm chậm lại sáng kiến này đều đáng hoan nghênh.

Còn các quốc gia được hưởng lợi từ kế hoạch đầu tư này thì hy vọng rằng BRI sẽ tiếp tục theo đúng tiến độ.

Điều rõ ràng là BRI không thoát khỏi ảnh hưởng của Covid-19. Hồi tháng 6/2020, ông Vương Tiểu Long (Wang Xiaolong), một quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, cảnh báo rằng 20% trong số tất cả các dự án BRI đã bị "ảnh hưởng nghiêm trọng" bởi Covid-19, trong khi 30-40% khác cũng bị "ảnh hưởng tiêu cực".

Tháng 12/2020, tờ Financial Times (Anh) đưa tin rằng không mất nhiều thời gian để bánh xe BRI đi chệch hướng, sau khi có nghiên cứu cho thấy hoạt động cho vay của Ngân hàng Phát triển Trung Quốc và Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc đã sụp đổ từ mức đỉnh 75 tỷ USD vào năm 2016 xuống còn 4 tỷ USD vào năm 2020.

Điểm đáng chú ý về BRI của Bắc Kinh là, sau đại dịch, sáng kiến này sẽ được tiếp tục nhưng theo hướng khác. Đầu tư xanh hơn là một ưu tiên rõ ràng. Cụ thể, đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch có vẻ sẽ giảm. Các dự án bị gián đoạn nghiêm trọng nhất bởi Covid-19 có thể bị dừng hoàn toàn.

Thay đổi tại Trung Á

Ở Trung Á, BRI, với mục tiêu tạo ra một mạng lưới đường sắt mới kết nối châu Âu, Trung Á và Trung Quốc, hứa hẹn sẽ mang lại một sự nâng cấp cơ sở hạ tầng tối cần thiết cho khu vực.

Các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ gồm Kazakhstan, Uzbekistan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Turkmenistan hầu hết phụ thuộc vào Nga kể từ khi giành được độc lập vào những năm 1990.

Ở các mức độ khác nhau, họ vẫn phụ thuộc vào Nga về mặt kinh tế và chính trị.

Kiều hối từ những người lao động nhập cư Trung Á ở Nga chiếm tới 30% GDP ở một số quốc gia. Các tuyến đường sắt vẫn hướng tới Moscow, cản trở hoạt động thương mại nội bộ trong khu vực Trung Á.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, khi nhắc đến đầu tư hoặc tầm nhìn chiến lược dài hạn, Moscow không mang lại nhiều giá trị cho các nền kinh tế Trung Á đang gặp khó khăn, bởi vậy BRI của Trung Quốc trở thành trung tâm trong tương lai kinh tế của khu vực.

Do đó, Trung Á sẽ vui mừng khi các dự án cơ sở hạ tầng hầu như không bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19. Trong trường hợp có dự án bị ảnh hưởng, phát triển cơ sở hạ tầng được đưa trở lại chương trình nghị sự khi các quốc gia khác tìm cách nhân rộng BRI.

Tháng 4/2021, có thông tin rằng EU và Ấn Độ đang đàm phán để xây dựng các dự án cơ sở hạ tầng chung trên toàn thế giới nhằm đưa ra giải pháp thay thế cho các dự án của Trung Quốc.

Ở Trung Á, triển vọng kinh tế hiện tại rất ảm đạm. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB), năm 2020 chứng kiến Trung Á trải qua cuộc suy thoái đầu tiên kể từ khi chuyển đổi từ hệ thống Liên Xô vào giữa những năm 1990.

Nga bỏ lại lỗ hổng lớn: Trung Quốc tranh thủ lấp đầy bằng siêu dự án bủa vây khắp Trung Á - Ảnh 1.

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), việc chậm triển khai vaccine đã cản trở sự phục hồi, và khả năng phân phối vaccine thấp đồng nghĩa với việc tiêm chủng rộng rãi cho người dân chỉ có thể khả thi từ năm 2023.

Giá khí đốt giảm trong năm ngoái đã gây ảnh hưởng tới khu vực, nơi trước đây vốn có thể sống dựa vào các nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú - đặc biệt là dầu mỏ ở Kazakhstan và khí đốt ở Turkmenistan.

Các dấu hiệu cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đang trở lại hoạt động như bình thường có thể đã không đến sớm: Trong tháng 2, xuất khẩu của Trung Quốc đã tăng ở mức kỷ lục 154,9% so với một năm trước đó, trong khi nhập khẩu cũng tăng 17,3%, mức cao nhất kể từ tháng 10/2018.

Sau một thời kỳ hoang mang lo sợ, sự phát triển của các liên kết cơ sở hạ tầng mới quan trọng giúp cải thiện kết nối giữa các quốc gia trong khu vực Trung Á và giữa Trung Á với các khu vực khác có vẻ sẽ tiếp tục diễn ra đúng tiến độ.

Điều này sẽ tạo ra một huyết mạch quan trọng và cơ hội to lớn cho Trung Á, nơi thương mại vẫn là lĩnh vực lớn nhất về GDP và cơ cấu việc làm.

Nằm trên tuyến đường ban đầu của Con đường Tơ lụa, mà các dự án BRI được hoạch định đi theo một cách lỏng lẻo, thương mại toàn cầu đã là trung tâm của nền kinh tế và văn hóa Trung Á trong hàng trăm năm. Một bộ phận lớn dân cư vẫn chủ yếu kiếm sống bằng nghề buôn bán.

Chợ Dordoi được coi là nơi tập trung lực lượng lao động đông đảo nhất và nộp nhiều thuế nhất ở Kyrgyzstan. Được thành lập bởi Askar Salymbekov vào năm 1991, Dordoi nhanh chóng phát triển thành khu chợ lớn nhất ở Trung Á với diện tích hơn 1 triệu mét vuông.

Dordoi tập trung hơn 40.000 điểm bán lẻ và tạo công ăn việc làm cho hơn 55.000 người. Là một điểm trung chuyển quan trọng cho hàng hóa từ Trung Quốc vào Nga và châu Âu, Dordoi có vẻ chắc chắn sẽ thu được lợi nhuận từ BRI và sự tập trung nhiều hơn của Trung Quốc vào thương mại.

Chợ Abu Saxiy ở Uzbekistan, do Timur Tillyaev thành lập năm 2006 ở ngoại ô thủ đô Tashkent, đi theo quỹ đạo tương tự như Dordoi. 

Chỉ trong vòng 15 năm, Abu Saxiy đã trở thành một trong những thị trường và công ty hậu cần thương mại lớn nhất quốc gia, với gần 3.000 điểm bán lẻ trên diện tích hơn 167.000 mét vuông. Abu Saxiy hiện vẫn là trung tâm của nền kinh tế Uzbekistan. Khoảng 10.000 người mua sắm ở đó mỗi ngày, và nơi đây tạo công ăn việc làm cho hơn 5.000 người.

Các khu chợ tương tự, chiếm tỷ trọng lớn trong GDP của các quốc gia và tạo công ăn việc làm cho nhiều người, tồn tại ở khắp các quốc gia Trung Á.

Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 và các đợt phong tỏa trên diện rộng, các khu chợ này đã chứng kiến lợi nhuận giảm mạnh và hoạt động kinh doanh bị đình trệ. Nhưng với việc giai đoạn tồi tệ nhất của đại dịch dường như đã qua, việc khôi phục lại sự phát triển cơ sở hạ tầng có thể là yếu tố "cứu cánh" cho Trung Á./.

Đọc thêm về:

    Đọc tin nhanh về quân sự tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên