Cú ra đòn nhanh hơn chớp: Mỹ chưa kịp rút, Nga đã chớp thời cơ giành trận địa chiến lược!

Anh Tú |
Cú ra đòn nhanh hơn chớp: Mỹ chưa kịp rút, Nga đã chớp thời cơ giành trận địa chiến lược!
Cú ra đòn nhanh hơn chớp: Mỹ chưa kịp rút, Nga đã chớp thời cơ giành trận địa chiến lược!

Một số chuyên gia cho rằng ngoài việc ngăn chặn những phần tử khủng bố, các động thái gần đây của Nga ở Trung Á còn có một mũi tên khác nữa: Chống lại ảnh hưởng của Mỹ.

DỒN DẬP TIẾN HÀNH CÁC ĐỘNG THÁI QUÂN SỰ

Chỉ trong vòng một tháng vừa qua, Nga đã tổ chức một loạt cuộc tập trận chung quy mô lớn, ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác quân sự mới và đặc biệt là đang ráo riết chuẩn bị tiến tới tích hợp hệ thống phòng không với các đối tác ở Trung Á.

Moscow cho biết những động thái này là nhằm giúp các chính phủ ở khu vực Trung Á tự vệ trước các mối đe dọa khủng bố xuất phát từ Afghanistan. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng mục đích thực sự của Nga là chống lại các động thái tiềm ẩn tiếp theo của Mỹ trong khu vực.

“Về thực chất, Moscow chủ yếu quan tâm đến việc tăng cường sức mạnh quân sự và chính trị của mình ở Trung Á, “phần thắt lưng” của Liên bang Nga”, nhà phân tích Andrei Serenko, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu về Afghanistan hiện đại bình luận.

“Diễn biến ở Afghanistan luôn được coi là mối đe dọa hàng đầu có khả năng tác động xấu tới ảnh hưởng của Nga trong khu vực”.

Gần 30 năm sau khi Liên Xô sụp đổ, Nga vẫn duy trì một dấu ấn quân sự đáng kể ở Trung Á. Moscow là nhà cung cấp vũ khí lớn nhất trong khu vực và vẫn có hàng nghìn binh sĩ đóng tại các căn cứ ở Kazakhstan, Kyrgyzstan và Tajikistan.

Ba nước cộng hòa Trung Á này cũng là thành viên của Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO), một liên minh quân sự do Moscow lãnh đạo, gồm một số quốc gia thuộc không gian hậu Xô Viết.

Việc hồi đầu năm nay, Tổng thống Mỹ Joe Biden tuyên bố sẽ rút toàn bộ quân đội Mỹ khỏi Afghanistan vào ngày 11/9 tới đã mở ra cơ hội và thúc đẩy Moscow tìm mọi cách củng cố các mối quan hệ đó.

Cú ra đòn nhanh hơn chớp: Mỹ chưa kịp rút, Nga đã chớp thời cơ giành trận địa chiến lược! - Ảnh 1.

Lính dù Nga hạ cánh từ trực thăng Mil Mi-8 trong cuộc tập trận quân sự Tsentr-2019 (Center 2019). Ảnh: TASS

Cuối tháng 4/2021, Nga đã tổ chức một cuộc tập trận quy mô lớn với Tajikistan có sự tham gia của hơn 50.000 quân nhân và 700 đơn vị khí tài quân sự, từ máy bay chiến đấu, xe tăng đến các hệ thống tên lửa và pháo binh. Những cuộc tập trận này diễn ra gần biên giới phía Nam Tajikistan giáp với Afghanistan và tập trung vào đối phó với tình huống xảy ra các hoạt động xâm phạm biên giới.

Vài ngày sau khi kết thúc cuộc tập trận, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shoigu đã tới Tajikistan để ký thỏa thuận thiết lập hệ thống phòng không chung. Ông Shoigu cũng dừng chân ở Uzbekistan. Tại đây, ông thông báo Bộ quốc phòng Nga và Uzbekistan đã thông qua chương trình “đối tác chiến lược” kéo dài 4 năm, một thỏa thuận đầu tiên thuộc dạng này.

Trước chuyến thăm của Tổng thống Kyrgz Sadyr Japarov tới Nga vào thứ Hai đầu tuần (24/5), Bộ Quốc phòng Kyrgyzstan cho biết nước này sẽ tổ chức một cuộc tập trận chung dưới sự bảo trợ của CSTO trong những tháng tới. Cuộc tập trận dự kiến ​​có sự tham gia của 4.000 quân đến từ Nga, Kazakhstan, Kyrgyzstan và Tajikistan.

Một trong những ưu tiên hàng đầu của Điện Kremlin là củng cố căn cứ quân sự thứ 201 ở Tajikistan, căn cứ lớn nhất của Nga ở Trung Á. Hôm thứ Ba, tờ Izvestia của Nga đưa tin Moscow đang chuẩn bị cung cấp cho binh lính của họ tại đây các hệ thống tên lửa phòng không di động thế hệ thứ tư.

NGĂN CHẶN ẢNH HƯỞNG CỦA MỸ

Trong cuộc phỏng vấn hồi tháng 3 với một hãng tin Kazakhstan, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Shoigu cảnh báo, Afghanistan có nguy cơ trở thành nơi trú ẩn an toàn cho các nhóm cực đoan và buôn lậu ma túy sau khi Mỹ rút quân khỏi đây.

Ông nói: “Các nhóm khủng bố lớn đang di chuyển đến các quốc gia khác nhau, trong đó có cả Afghanistan. Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) đã xuất hiện ở đây, và chúng tôi đang quan sát thấy sự xuất hiện của những phần tử từng rời Afghanistan đến Syria cùng với những kẻ từ Syria đến một quốc gia khác”.

Chia sẻ trên tờ Nikkei Asia, Alexey Leonkov, nhà phân tích quân sự của Tạp chí quốc phòng rất có tầm ảnh hưởng ở Nga là Arsenal of the Fatherland (tạm dịch, “Kho vũ khí của Tổ quốc”) cho biết Nga coi IS chứ không phải Taliban, là mối đe dọa lớn nhất ở Afghanistan.

Ông giải thích, mặc dù Moscow nghi ngờ về quá khứ thánh chiến của Taliban nhưng vẫn hy vọng nhóm Hồi giáo này có thể ôn hòa lập trường của mình và giúp thành lập một chính phủ ổn định hơn.

“Nếu tình hình trong khu vực xấu đi và Afghanistan đi theo lá cờ đen của Nhà nước Hồi giáo cực đoan IS, thì điều đó sẽ trở thành vấn đề đối lớn với tất cả các quốc gia giáp biên giới và cần phải tiến hành các hành động quân sự toàn diện”, ông Leonkov nhận xét.

IS từng thành lập một chân rết ở miền Bắc Afghanistan vào năm 2015, với mục đích cuối cùng là mở rộng hoạt động sang Nam và Trung Á. Năm 2018, đặc phái viên của Nga tại Liên Hợp Quốc, Vasily Nebenzia, cho biết nhóm này có hơn 10.000 tay súng đang hoạt động ở Afghanistan.

Ông Leonkov cho rằng việc tăng cường khả năng phòng không ở Tajikistan sẽ giúp Nga chống lại các cuộc tấn công tiềm ẩn của IS bằng máy bay không người lái. Trong những năm gần đây, nhóm này đã tiến hành nhiều cuộc không kích như vậy nhằm vào lực lượng Quân đội Mỹ ở Iraq và Syria.

Cú ra đòn nhanh hơn chớp: Mỹ chưa kịp rút, Nga đã chớp thời cơ giành trận địa chiến lược! - Ảnh 2.

Quân đội Nga đóng tại Volgograd tham gia cuộc tập trận Kavkaz-2020 ở thao trường Prudboy. Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng ngoài việc ngăn chặn những phần tử khủng bố, các động thái gần đây của Nga ở Trung Á còn có một mũi tên khác nữa là ngăn chặn ảnh hưởng của Mỹ.

Chuyên gia Serenko thuộc Trung tâm Nghiên cứu Afghanistan hiện đại cho biết, Nga lo ngại sau khi các lực lượng Mỹ rút khỏi Afghanistan, một số hoặc tất cả những binh sĩ đó có thể được tái triển khai ở Trung Á - khu vực cũng là trọng tâm chính của sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc.

Ông nói: “Moscow coi mối đe dọa này (về việc Mỹ tái triển khai quân đội) là vấn đề quan trọng và không thể chấp nhận được và sẽ làm mọi cách để đảm bảo rằng không có bất kỳ căn cứ nào của Mỹ trong khu vực”.

Mối quan ngại này không hoàn toàn chỉ là giả thuyết. Hồi đầu tháng, tờ The Wall Street Journal từng đưa tin chính quyền Joe Biden đang tìm cách tái triển khai một số lực lượng của họ từ Afghanistan sang Tajikistan hoặc Uzbekistan.

Mặc dù viễn cảnh về việc một trong hai quốc gia trên có căn cứ quân sự Mỹ vẫn còn xa nhưng ông Serenko cảnh báo Nga khó có thể bác bỏ hoàn toàn khả năng này.

Thực tế, sự hiện diện quân sự của Mỹ ở Afghanistan đã cung cấp cho các nước Trung Á một “chiếc ô an ninh” trong 20 năm qua, điều họ rất khó từ bỏ.

Vấn đề phức tạp hơn nữa đối với Moscow là những câu hỏi hóc búa về sự thống nhất và hiệu quả của CSTO. Tháng 10 năm ngoái, CSTO đã từ chối can thiệp vào cuộc chiến giữa thành viên liên minh Armenia với Azerbaijan ở Nagorno-Karabakh. Armenia tiếp tục thua trong cuộc chiến và buộc phải nhượng bộ lãnh thổ cho Azerbaijan.

Gần đây hơn, vào cuối tháng 4/2021, binh lính Tajikistan và Kyrgyzstan đã đấu súng ở biên giới sau cuộc tranh chấp nguồn nước của cư dân địa phương. Mặc dù cuộc xung đột nhanh chóng được kiểm soát bởi chính phủ của cả hai nước, nhưng nó đã khiến hàng chục người thiệt mạng, hàng trăm người bị thương và hàng chục nghìn thường dân Kyrgyzstan phải di tản.

Chuyên gia Serenko cho rằng nếu Nga muốn ngăn chặn sự xuất hiện của các căn cứ quân sự của Mỹ ở Trung Á thì nước này cần phải trấn an các đồng minh CSTO về khả năng ứng phó với một cuộc khủng hoảng tiềm tàng ở Afghanistan.

“Việc Mỹ rút khỏi Afghanistan sẽ đặt ra câu hỏi về mức độ hiệu quả và tính thống nhất của CSTO. Moscow sẽ phải chứng minh lợi ích của việc trở thành thành viên CSTO, yếu tố có vai trò rất quan trọng khi thành lập khối này”.

Đọc thêm về:

    Đọc tin nhanh VN mới nhất, xem tin tức thế giới nhanh nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2022 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên