Theo vết xe đổ của Liên Xô, Taliban sẽ đối mặt với "trận Waterloo" ở thung lũng Panjshir?

Hoài Giang |
Theo vết xe đổ của Liên Xô, Taliban sẽ đối mặt với "trận Waterloo" ở thung lũng Panjshir?
Theo vết xe đổ của Liên Xô, Taliban sẽ đối mặt với "trận Waterloo" ở thung lũng Panjshir?
Hình minh họa.

Quân đội Liên Xô đã 9 lần tấn công Thung lũng Panjshir nhưng đều thất bại và dẫn tới việc mất kiểm soát miền đông và miền bắc Afghanistan.

Thung lũng Panjshir không dễ bị "nuốt chửng"

Những gì đang diễn ra trong 2 tháng qua cho thấy Taliban hiểu rõ việc chiếm được thành trì của Mặt trận Quốc gia Kháng chiến (NRF) trong Thung lũng Panjshir của Afghanistan khó khăn như thế nào.

Nhưng nhân vật thứ 2 trong chính phủ Afghanistan cũ, Cựu Phó Tổng thống Amrullah Saleh, một trong những lãnh đạo NRF đã chọn tới Panjshir sau cuộc tấn công nhanh chóng của Taliban ở Kabul.

Điều này có nghĩa là nếu không nhận được "cái đầu" của Saleh hoặc thỏa hiệp của NRF - cụ thể là kiểm soát Panjshir, chiến thắng ở Afghanistan của Taliban là không trọn vẹn.

Nhưng lực lượng Hồi giáo cực đoan này chưa biết rằng Panjshir cũng là một "cái bẫy" khiến họ phải đối mặt với một Trận Waterloo* của chính họ.

Cựu Phó Tổng thống Afghanistan Amrullah Saleh leo lên chốt phòng thủ của NRF ở Thung lũng Panjshir hôm 29/8.

Trong quá khứ và cả ở hiện tại, Thung lũng Panjshir vẫn luôn là một vùng hoang sơ.

Bất chấp nhiều nỗ lực, Quân đội Liên Xô cũng phải từ bỏ việc kiểm soát nơi này vì địa hình ở đây tạo điều kiện thuận lợi cho phòng thủ.

Chỉ có một con đường chính chạy qua thung lũng và rẽ ra một số đường cụt hoặc dẫn đến những khu đất rộng - khiến bất kỳ cuộc tấn công nào trở nên tồi tệ hơn.

Tiếp cận thung lũng này là một thách thức lớn. Đèo Khawak nối nó với tỉnh Baghlan của Afghanistan và đèo Anjuman nối nó với tỉnh Badakhshan là 2 cửa ngõ chính tiếp cận thế giới bên ngoài của Panjshir.

Ngoài hai con đèo này, còn có một tuyến đường khác qua Jabal Siraj, nối Panjshir với Bagram và Kabul, nhưng tuyến đường nhỏ đó không có ý nghĩa đối với một lực lượng lớn tiến vào thung lũng.

Địa hình của hai con đèo được đề cập ở trên cũng rất phức tạp và bất kỳ lực lượng tiến công nào cũng có thể bị chặn lại một cách dễ dàng bởi một nhóm tay súng nhỏ. Vì vậy, việc Taliban tuyên bố "bao vây" thung lũng Panjshir những ngày gần đây là không thực tế,

Ngoài ra, Taliban không có khả năng thực hiện một cuộc bao vây như vậy lâu dài. Panjshir có thể cầm cự trong một thời gian dài. Rõ ràng, quân nổi dậy đã tích trữ vũ khí và đạn dược cùng nhu yếu phẩm để phục vụ cho hoạt động hậu cần.

Theo vết xe đổ của Liên Xô, Taliban sẽ đối mặt với trận Waterloo ở thung lũng Panjshir? - Ảnh 2.

Một bản đồ địa hình Panjshir.

Liên Xô từng "gục ngã" ở Panjshir

Để dự đoán kết quả cuộc tấn công Panjshir nếu Taliban quyết chiến, cần ngược thời gian trở lại chiến dịch quân sự của Liên Xô từ tháng 4 đến tháng 9/1984 - đợt tấn công thứ 7 vào Panjshir.

Trong chiến dịch này, Moscow đã huy động một lực lượng hùng hậu với hơn 30.000 binh lính tấn công 12.000 quân nổi dậy Afghanistan - trong đó hơn 2.000 là người dân địa phương ở Panjshir.

Hơn 400 máy bay các loại cùng 160 xe tăng và hàng trăm phương tiện cơ giới khác cũng đã được sử dụng trong cuộc tấn công.

Nguyên soái Liên Xô Sergey Sokolov đích thân chỉ huy cuộc tấn công.

Nhưng với ưu thế áp đảo như vậy, họ vẫn không thể chiếm được Panjshir.

Theo vết xe đổ của Liên Xô, Taliban sẽ đối mặt với trận Waterloo ở thung lũng Panjshir? - Ảnh 3.

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô (1984-1987), Nguyên soái Sergey Sokolov bắt tay Tổng thống Nga Vladimir Putin. Sau khi Liên Xô sụp đổ, ông Sokolov đã trở thành cố vấn cho Bộ trưởng Quốc phòng Nga từ năm 1992. Ông mất vào năm 2012 ở tuổi 101.

Chỉ huy nổi tiếng của quân nổi dậy và sau này là Liên minh phương Bắc chống lại Taliban, Ahmad "Shar" Massoud (cha ruột của Thủ lĩnh Ahmad Massoud của NRF hiện tại) đã nghiên cứu kỹ các kế hoạch của Liên Xô và hiểu rõ chiến thuật của họ.

Ông tránh thương vong dân sự bằng cách sơ tán tất cả người dân của Panjshir đến các khu vực an toàn hơn và để làm chậm đà tiến của quân Liên Xô, các nhóm du kích đã ẩn nấp trong hậu phương của đối phương.

Hậu quả là các vị trí của Liên Xô trên các con đường, trong làng mạc và bãi đáp trực thăng đều bị tấn công dữ dội.

Việc chuẩn bị cho chiến thuật này đã được thực hiện một cách có kế hoạch và bí mật và một số tin giả đã được gửi tới căn cứ của Liên Xô tại Anava (Bagram) để đánh lừa họ rằng một phương án phòng thủ thông thường đã được chuẩn bị ở Panjshir.

Sau thất bại này, Liên Xô chỉ sử dụng sức mạnh không quân trong cuộc tấn công thứ 8 và thứ 9.

Họ đã quyết định không phát động một cuộc tấn công của lực lượng mặt đất vào trong thung lũng.

Nhưng trong đợt tấn công cuối cùng, quân nổi dậy đã có thể phản công và chiếm được các tỉnh Takhar và Baghlan, đồng thời tiếp tục mở rộng khu vực kiểm soát ở miền bắc và miền đông Afghanistan cho đến khi Liên Xô rút khỏi Afghanistan vào năm 1989.

Theo vết xe đổ của Liên Xô, Taliban sẽ đối mặt với trận Waterloo ở thung lũng Panjshir? - Ảnh 4.

Chỉ huy nổi tiếng Ahmed "Shar" Massoud (người cầm súng) là một trong những nguyên nhân khiến cuộc chiến Afghanistan của Liên Xô trở nên bế tắc. Massoud đã bị Al-Qaeda (và có thể là cả Taliban) ám sát vào ngày 9/9/2001 - vài ngày trước vụ khủng bố 11/9.

Taliban muốn gì từ Panjshir?

Hiện tại, Taliban đã đưa ra đề nghị về việc Saleh tham gia vào nội các mới, mà cụ thể là vị trí một bộ trưởng của chính phủ do lực lượng này dựng lên để đổi lại việc ông này chịu sự giám sát của họ.

Đối với NRF - chủ yếu là người Tajik (Saleh và Massoud cũng là người Tajik) - đây là điều không thể chấp nhận được.

Mặt khác, Taliban tung khoảng 1.500 tay súng tấn công Panjshir qua hướng đèo Khawak.

Nhưng cuộc tấn công này đã bị đẩy lui bởi một đơn vị NRF cấp trung đội được triển khai ở đó.

Để đạt được tính hợp pháp và xuất hiện với tư cách là một "Taliban mới", cũng như để ngăn chặn các cuộc chiến đẫm máu, Taliban đã lập ra một danh sách những "kẻ thù" để có thể đưa vào chính phủ do họ dựng lên.

Những cái tên đó bao gồm Ahmed Massoud, Ata Mohammed Noor, Abdullah Abdullah và Hamid Karzai.

Theo vết xe đổ của Liên Xô, Taliban sẽ đối mặt với trận Waterloo ở thung lũng Panjshir? - Ảnh 5.

Thủ lĩnh Ahmad Massoud kiểm tra công tác phòng thủ của NRF tại Panjshir.

Tuy nhiên lệnh ngừng bắn đã được NRF và Taliban thông qua chỉ tồn tại tới tối 28/8 do đàm phán đã đổ vỡ.

Nguyên nhân là Taliban khăng khăng rằng Saleh phải được giao cho họ. Và với lệnh ngừng bắn không còn hiệu lực, cả hai phía đang tích cực chuẩn bị chiến đấu.

Theo các nguồn tin, lực lượng NRF trong Thung lũng Panjshir gồm khoảng 6.000 người, phần lớn là những người Tajik trung thành với Ahmed Massoud và Amrullah Saleh và các cựu thành viên lực lượng an ninh, quân đội Afghanistan, những người quyết chiến tới cùng với Taliban.

Taliban hiện đang củng cố lợi ích của họ ở Afghanistan, tuy nhiên đã có một đề xuất chuyển thủ đô đến Kandahar vì Kabul nằm gần Panjshir và rất dễ bị tấn công từ hướng bắc.

Taliban cũng lo ngại về mối đe dọa từ phía đông - từ Pakistan khu vực thành phố biên giới Jalalabad. Nhưng một bộ phận của Taliban không muốn điều này và đã phản đối kế hoạch.

Còn ở ngoại vi Panjshir, khoảng 1.200 tay súng Taliban đang ở lối vào của đường hầm Salang, vì cây cầu trên Dariya Do Sakh đã bị NRF phá sập.

Nhóm quân này có thể được bổ sung từ Kabul và khoảng 3.200 tay súng Taliban từ Kunduz và Badakhshan đang được triển khai tới cụm quân này.

Theo vết xe đổ của Liên Xô, Taliban sẽ đối mặt với trận Waterloo ở thung lũng Panjshir? - Ảnh 7.

Hình minh họa.

Đường hầm Salang (do Liên Xô xây dựng vào những năm 1970) dài 2,67 km và nằm ở đèo Salang ở vùng núi Hindu Kush, giữa tỉnh Parwan và Baghlan và gần Kabul. Tuy nhiên việc triển khai quân ở đường hầm này khiến Taliban rất dễ bị tổn thương nếu bị chặn ở bất cứ đâu.

Điều này đã ra vào tháng 11/1982 khi một xe chở nhiên liệu phát nổ bên trong đường hầm, khiến gần 3.000 người thiệt mạng - hầu hết là lính Liên Xô từ Kabul đang trên đường tới Panjshir.

Nhưng việc điều động nói trên dường như không phải là một kế hoạch được tính toán kỹ lưỡng. Hiện tại, Taliban đang cố gắng củng cố thành quả chiến thắng nhưng khả năng tiến hành một cuộc tấn công lớn vào Panjshir là không rõ ràng.

Điều mà Taliban quan tâm nhất hiện nay là tính hợp pháp của chế độ mới do họ dựng lên ở Kabul.

Ngay cả khi Taliban quyết định tiến hành một cuộc tấn công bất ngờ vào Panjshir, họ sẽ cần Căn cứ Không quân Bagram làm cơ sở cung cấp hậu cần.

Tuy nhiên điều gì sẽ xảy ra nếu Bagram rơi vào tay NRF trong tương lai gần? Trong trường hợp đó, các lực lượng Afghanistan sẽ sử dụng nó như bàn đạp để chiếm Kabul.

Có thể thấy với địa hình cũng như công tác chuẩn bị phòng thủ của NRF trong thung lũng Panjshir - nơi Taliban chưa từng hoạt động - một cuộc tấn công vào đây sẽ là một "nhiệm vụ của Hercules".

Thung lũng Panjshir vẫn tiếp tục tồn tại và nếu Taliban quyết định tham chiến, đó có thể là Trận Waterloo của Taliban. Ngay cả khi Taliban có sự hỗ trợ từ bên ngoài, kết quả sẽ không thay đổi.

Trong một diễn biến thú vị khác, Taliban đã cắt đứt Internet và liên lạc di động ở Panjshir. Rất có thể một bất ngờ lớn có thể xảy ra khi thời hạn về việc Mỹ rút quân khỏi Afghanistan vào ngày 31/8 đang tới gần.

*Trận Warterloo diễn ra vào ngày 18/6/1815 tại Bỉ. Quân Pháp dưới sự chỉ huy của Hoàng đế Napoleon Bonaparte đã bị đánh bại bởi liên minh Anh, Phổ, Hà Lan, Hanover, Brunswick và Nassau.

Trận chiến đã đánh dấu sự kết thúc của thời kỳ "Những cuộc chiến tranh của Napoleon".

Theo vết xe đổ của Liên Xô, Taliban sẽ đối mặt với trận Waterloo ở thung lũng Panjshir? - Ảnh 9.

Hàng trăm cựu đặc nhiệm Afghanistan đã gia nhập NRF tại Panjshir.

Đọc thêm về:

    Đọc báo mới, xem an ninh quốc phòng tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên