Kịch bản Ukraine bắn hàng trăm tên lửa phá hủy cầu Kerch, đột phá biển Azov: Nga sẽ làm gì ứng phó?

Trịnh Ngọc Tiến |

Tổng thống Ukraine tuyên bố sẽ sử dụng tên lửa chống hạm Neptune mà nước này phát triển để "chống lại sự xâm lược của Nga".

Vậy loại tên lửa này có thể gây ra mối đe dọa nào đối với các tàu của Hải quân Nga, và Nga làm cách nào để khắc chế?

TÊN LỬA R-360 NEPTUNE

Cho đến năm 2014, ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine chủ yếu sống dựa vào thị trường Nga. Doanh số xuất khẩu thiết bị quân sự của Ukraine ra các thị trường khác (ngoài Nga) rất nhỏ, đáng kể nhất là vài chục chiếc xe tăng T-84 Oplot bán cho Thái Lan và một ít động cơ xe tăng 6TD cho Pakistan.

Sự "ràng buộc" của Nga với Ukraine trong các công nghệ tên lửa và động cơ turbine khí cho tàu chiến và trực thăng là rất lớn. Dù tất cả những điều này sụp đổ vào năm 2014 nhưng Ukraine vẫn còn rất nhiều tiềm năng về chế tạo động cơ turbine phản lực và turbine khí cho ngành hàng không.

Kịch bản Ukraine bắn hàng trăm tên lửa phá hủy cầu Kerch, đột phá biển Azov: Nga sẽ làm gì ứng phó? - Ảnh 1.

Hệ thống tên lửa R-360 Neptune.

Khách quan nhận xét, ngành công nghiệp quốc phòng của Nga cũng phải chịu tác động rất lớn từ việc Ukraine ngừng cung cấp các loại động cơ trên. Ngoài ra, Ukraine cũng giữ được tiềm năng nhất định về thiết bị điện tử quân sự.

Chính tiềm năng này đã giúp Kiev có thể chế tạo tên lửa hành trình chống hạm R-360 Neptune (ASM). R-360 là sự "làm mới" của hệ thống tên lửa chống hạm Kh-35 do Liên Xô phát triển trước kia (hiện Nga là quốc gia kế thừa hợp pháp), còn được gọi là tên lửa 3M24.

Ukraine vẫn có những tài liệu lưu trữ về loại tên lửa này. Bên cạnh đó, họ có khả năng sản xuất thiết bị điện tử, cũng như mua các linh kiện của phương Tây. Đặc biệt, Ukraine có công ty Motor Sich, đây là một trong những công ty hàng đầu thế giới trong việc sản xuất động cơ phản lực cho tên lửa hành trình.

Do vậy việc chế tạo tên lửa chống hạm R-360 Neptune không thực sự là điều "quá sức" với thực lực của Ukraine.

NHỮNG HẠN CHẾ

Tuy nhiên, khó khăn của Ukraine cũng không phải là ít khi họ không có bất kỳ kinh nghiệm nào trong việc sản xuất dòng tên lửa chống hạm. Trong khi đó, nền công nghiệp quốc phòng của Ukraine đang không còn là "chính mình".

Một thiết kế được coi là sai lầm với R-360 Neptune, đó là Ukraine đã thu nhỏ khối lượng đầu đạn xuống còn 150 kg để có thể đạt tầm bắn tối đa 280 km. Song, đầu đạn 150kg là quá nhỏ, điều này đã được chứng minh bằng kinh nghiệm thực chiến của chính những người Mỹ.

Nếu dùng tên lửa R-360 Neptune phá hủy cây cầu Kerch (cầu nối phần lãnh thổ Nga với bán đảo Crimea), Ukraine sẽ gặp nhiều khó khăn. Nếu muốn thành công, Ukraine phải dùng hàng trăm quả tên lửa phóng cấp tập trong thời gian ngắn vào cây cầu này.

Và với đầu đạn nhỏ như vậy, tên lửa R-360 Neptune chỉ có thể đe dọa những tàu chiến đấu nhỏ, hoặc các tàu vận tải ven biển mà thôi.

Kinh nghiệm của tất cả các cuộc chiến tranh đã chỉ ra rằng, một loại vũ khí mới chỉ được công nhận là thành công khi nó được sử dụng đại trà, tức là cần phải có nhiều bệ phóng, nhiều tên lửa, mà việc này cần phải nhiều tiền. Tuy nhiên, đây là vấn đề khó khăn với Ukraine hiện nay.

Kịch bản Ukraine bắn hàng trăm tên lửa phá hủy cầu Kerch, đột phá biển Azov: Nga sẽ làm gì ứng phó? - Ảnh 2.

Bắn thử nghiệm tên lửa R-360 Neptune.

Điểm quan trọng nữa là khi phóng tên lửa ngoài tầm nhìn, Ukraine phải đối mặt với khó khăn trong việc phát hiện mục tiêu. Để bắn trúng mục tiêu, cần biết vị trí của mục tiêu tại thời điểm tên lửa tiếp cận nó. Mục tiêu phải ở trong khu vực mà hệ thống dẫn đường của tên lửa có thể "nhìn thấy", điều này thì hoàn toàn không đơn giản.

Hải quân Liên Xô đã giải quyết vấn đề này bằng những cách vô cùng tốn kém và cũng không đáng tin cậy. Hải quân Nga hiện nay trên thực tế cũng chưa làm chủ được điều này, thậm chí Mỹ, với nguồn tài chính và công nghệ khổng lồ, cũng còn rất khó khăn để có thể tạo ra loại tên lửa như vậy.

Tên lửa chống hạm R-360 Neptune sử dụng tọa độ mục tiêu trên biển theo dữ liệu của radar trong tổ hợp tên lửa, có khả năng xác định tọa độ tương đối chính xác nhưng điều quan trọng là làm sao lọc ra các mục tiêu dân sự hay quân sự.

Nên nhớ khu vực Biển Đen là nơi có mật độ tàu thuyền đông đúc bậc nhất thế giới. Việc tổ hợp radar xác định đâu là tàu tên lửa của Hải quân Nga, đâu là tàu chở hàng khô của Romania thì sẽ không thể xác định được. Do vậy Hải quân Nga cũng không cần quá lo lắng về vấn đề này.

NGA CÓ BẮN HẠ ĐƯỢC TÊN LỬA NEPTUNE?

Không thể loại trừ khả năng Ukraine sẽ triển khai một số hệ thống tên lửa nhất định. Và câu hỏi đặt ra, là liệu các tàu của Hải quân Nga có thể bắn hạ những mục tiêu như vậy?

Nhiều ý kiến ​​rằng cho rằng, tên lửa chống hạm có tốc độ cận âm nên có thể bắn hạ nó đơn giản. Khái niệm này hoàn toàn sai, dù là tên lửa Harpoon hay Kh-35 của Nga, hay tất cả các tên lửa khác có tính năng như vậy, đều là những mục tiêu rất khó tiêu diệt.

Do đặc điểm những tên lửa này có tín hiệu bộc lộ tín hiệu radar rất nhỏ nên khả năng phát hiện nó rất hạn chế, đặc biệt là do độ cao bay rất thấp, thậm chí chỉ vài mét so với mặt nước, gây khó khăn cho việc ngắm bắn của tên lửa và pháo phòng không.

Nếu Hải quân Liên Xô rất coi trọng việc tiêu diệt các mục tiêu nhỏ (ví dụ như tên lửa chống tăng để chắc chắn về khả năng bắn trúng bất kỳ mục tiêu nào) thì Hải quân Nga gặp khó khăn rất lớn về vấn đề này.

Để luyện tập tiêu diệt tên lửa chống hạm, hiện nay Hải quân Nga dùng tên lửa chống hạm đã tháo radar và đầu nổ RM-24 để luyện tập thực chiến.

Tuy nhiên một tên lửa mục tiêu như vậy có thể gây nguy hiểm nếu hệ thống phòng không của tàu không bắn hạ và chẳng may tên lửa mục tiêu đâm trúng vào tàu thì các mảnh văng có thể gây nguy hiểm cho kíp thủy thủ và con tàu.

Kịch bản Ukraine bắn hàng trăm tên lửa phá hủy cầu Kerch, đột phá biển Azov: Nga sẽ làm gì ứng phó? - Ảnh 4.

Hình ảnh khinh hạm Đô đốc Grigorovich của Hạm đội Biển Đen, đã bắn hạ thành công mục tiêu RM-24.

Trong vài thập kỷ qua, Hải quân Nga chỉ có một lần phóng thử tên lửa mục tiêu RM-24 để bắn tập. Khinh hạm Đô đốc Grigorovich của Hạm đội Biển Đen đã bắn hạ thành công mục tiêu RM-24 vào tháng 5 năm nay

Như vậy về lý thuyết, các tàu chiến của Nga có thể bắn hạ mục tiêu RM-24, tương tự như tên lửa chống hạm R-360 Neptune của Ukraine. Nhưng trên thực tế, các tàu chiến của Nga (nhất là ở Hạm đội Biển Đen) chưa một lần được tập luyện thực chiến như vậy.

Khu vực Biển Azov rất cạn và các tàu khu trục tên lửa không thể hoạt động ở đó. Nếu có chiến sự thì tàu của Hải quân Nga hoạt động ở đây chủ yếu là các tàu tuần tra ven biển nhỏ (PSKR) và các tàu hải quân có trọng lượng rẽ nước và mớn nước nhỏ, như các tàu tên lửa tiến công nhanh.

Những con tàu như vậy sẽ không có bất kỳ hệ thống phòng không tầm xa nào, ít nhất về mặt lý thuyết có khả năng bắn hạ tên lửa R-360 Neptune, và những hệ thống phòng không như vậy không thể trang bị trên những tàu chiến này.

Nếu Ukraine triển khai tên lửa R-360 Neptune ở khu vực này thì Hải quân Nga phải thực hiện tốt nhiệm vụ phòng không ở đây, nếu không các tàu của họ dễ trở thành mục tiêu bắn hạ của các tên lửa Ukraine.

CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG TÊN LỬA NEPTUNE

Vì tất cả những lý do này, Hải quân Nga phải thực hiện các biện pháp luyện tập phòng vệ trước. Đầu tiên và quan trọng nhất, đó là phải tập luyện cho các kíp tàu khả năng đánh chặn loại tên lửa R-360 Neptune bằng cách chế tạo một loại mục tiêu giả tương tự loại tên lửa này.

Thứ hai là Nga phải biết được thông tin về tính năng hoạt động của R-360 Neptune để từ đó có thể tạo ra các hệ thống gây nhiễu đáng tin cậy. Việc tạo ra các hệ thống gây nhiễu cho tên lửa Ukraine sẽ cho phép Hải quân Nga bảo vệ các tàu ở Biển Azov.

Thứ ba, cần phải sẵn sàng theo dõi vị trí của các hệ thống tên lửa Neptune, chuẩn bị trước lực lượng và phương tiện để tiêu diệt các hệ thống tên lửa này.

Nếu Ukraine cung cấp cho quân đội của họ với số lượng đáng kể tên lửa R-360 Neptune thì khả năng sẵn sàng phá hủy hầu hết các tổ hợp này sẽ trở nên cần thiết, đối với các lực lượng cả không quân, hải quân và thậm chí là đặc nhiệm của Nga.

Đánh giá chung, tên lửa chống hạm R-360 Neptune không phải là mối đe dọa quá lớn đối với các tàu của Hải quân Nga. Nhưng Hải quân Nga không bao giờ được chủ quan, bài học tên lửa chống hạm Ecoxet của Argentina trong cuộc chiến tranh Falkland/Manvinat năm 1982 vẫn chưa bao giờ là cũ.

Do vậy nếu có tình huống xung đột xảy ra, Không quân Nga phải tìm diệt loại tên lửa này càng nhanh càng tốt, trước khi cho các tàu chiến áp sát bờ biển Ukraine.

Đọc thêm về:

    Đọc tin nóng mới nhất, xem quân sự thế giới nhanh nhất tại Soha News.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên