Khí tài đặc biệt nào trên tàu ngầm mà CNQP Nga từng bó tay nhưng 2 nước EU lại "vượt mặt"?

Nguyễn Hiếu |
Khí tài đặc biệt nào trên tàu ngầm mà CNQP Nga từng bó tay nhưng 2 nước EU lại "vượt mặt"?
Khí tài đặc biệt nào trên tàu ngầm mà CNQP Nga từng bó tay nhưng 2 nước EU lại "vượt mặt"?
Hình minh họa.

Đối với tàu ngầm, kẻ địch tồi tệ nhất là máy bay săn ngầm. Chính vì vậy khả năng đối phó với chúng là yêu cầu cấp thiết trên các thiết kế tàu ngầm tương lai.

Cuộc chạy đua đưa các hệ thống phòng không lên tàu ngầm

Trong một cuộc đối đầu giữa tàu ngầm và tàu chiến mặt nước thì tỷ lệ thắng thua là 50/50. Tàu ngầm và tàu chiến mặt nước đều có ngư lôi để tấn công đáp trả lẫn nhau. Nhưng tàu ngầm gần như bất lực với máy bay, hoặc trực thăng chống ngầm.

Một trực thăng chống ngầm sẽ trở nên nguy hiểm hơn khi nó kết hợp với tàu chiến mặt nước có trang bị vũ khí chống ngầm. Khi đó, phần bất lợi sẽ thuộc về tàu ngầm.

Những trực thăng chống ngầm mang theo sonar bay lơ lửng trên mặt biển có thể phát hiện tàu ngầm ẩn sâu dưới nước. Điều này khiến tàu ngầm luôn bị đặt vào thế bị động khi đối mặt với trực thăng chống ngầm.

Khí tài đặc biệt nào trên tàu ngầm mà CNQP Nga từng bó tay nhưng 2 nước EU lại vượt mặt? - Ảnh 1.

Trực thăng chống ngầm Ka-32 với thiết bị triển khai sonar.

Phần lớn tàu ngầm không có vũ khí để đối phó với trực thăng chống ngầm. Tàu ngầm chỉ có thể tìm cách lẩn trốn khi đối mặt với trực thăng.

Ngày nay, các hệ thống sonar hiện đại có thể phát hiện tàu ngầm ở trong cự ly khoảng 50 km. Ngư lôi hiện đại có thể tấn công tàu ngầm ở cự ly đó.

Lực lượng hàng không có lợi thế lớn là ở tốc độ. Nó có thể nhanh chóng di chuyển đến khu vực hoạt động của tàu ngầm và khiến tàu ngầm rơi vào thế nguy hiểm.

Trực thăng có thể phát hiện và tiêu diệt tàu ngầm, nhưng tàu ngầm không thể làm điều ngược lại, trừ khi nó nổi lên mặt nước và điều này khiến nguy cơ bị tiêu diệt cao gấp nhiều lần khi lặn.

Để có thể "nhìn" thấy trực thăng, tàu ngầm phải nổi lên ở độ sâu mà kính tiềm vọng có thể sử dụng được. Và khi đó tàu ngầm dễ bị trực thăng phát hiện hơn.

Cần lưu ý rằng thủy thủ đoàn của một số tàu ngầm của Nga được trang bị tên lửa phòng không vác vai, nhưng để tấn công máy bay địch, tàu phải nổi lên mặt nước, thủy thủ mở cửa khoang, trèo lên nóc tháp điều khiển để bắn tên lửa.

Trong trường hợp quả tên lửa không thể bắn hạ trực thăng, tàu ngầm sẽ trở thành mồi ngon cho kẻ thù.

Khí tài đặc biệt nào trên tàu ngầm mà CNQP Nga từng bó tay nhưng 2 nước EU lại vượt mặt? - Ảnh 2.

Thủy thủ tàu ngầm Nga với tên lửa phòng không vác vai (MANPADS) trên nóc tháp điều khiển của tàu ngầm trong một cuộc tập trận quân sự.

Nga từng bó tay?

Trong nhiều thập kỷ qua, các kỹ sư trên thế giới đã tìm cách trang bị hệ thống phòng không cho tàu ngầm, ít nhất là để tự vệ trước mối đe dọa từ trên không. Đối với Nga, việc chế tạo vũ khí phòng không cho tàu ngầm được khởi xướng từ những năm 1970.

Một tổ hợp phòng không trên tàu ngầm cần phải có radar để phát hiện, theo dõi và dẫn đường cho tên lửa. Nhưng radar không thể hoạt động dưới nước, do đó tàu ngầm cần phải nổi lên, ít nhất là ở độ sâu kính tiềm vọng.

Các kỹ sư từng kỳ vọng có thể phát triển hệ thống tên lửa phòng không có thể tấn công máy bay ở cự ly 20 km - một khoảng cách đủ cho tàu ngầm có thể ẩn nấp nếu cuộc tấn công bất thành.

Năm 1982, các kỹ sư Liên Xô đã phác thảo thiết kế sơ bộ hệ thống phòng không dưới nước dựa trên tên lửa 9M330 của hệ thống phòng không trên hạm 3K95 Kinzhal. Tuy nhiên, dự án đã không thành công.

Khí tài đặc biệt nào trên tàu ngầm mà CNQP Nga từng bó tay nhưng 2 nước EU lại vượt mặt? - Ảnh 3.

Một tên lửa của hệ thống 3K95 Kinzhal.

Nhóm thiết kế đã không giải quyết được vấn đề ổn định cho hệ thống trong điều kiện biển động cấp 5. Ngoài ra, các kỹ sư cũng không thể giải quyết được vấn đề phát hiện mục tiêu và dẫn đường tự động cho tên lửa.

Đến năm 1991, dự án phòng không cho tàu ngầm mang tên Laser được khởi động. Đến năm 1994, dự án được đổi thành Laser 2. Đây là những phát triển thú vị và tên lửa được bố trí trong thùng chứa của hệ thống sonar mảng kéo.

Dự án dự định sử dụng tên lửa 9M96. Tuy nhiên, cách thiết kế cơ cấu phóng từ khoang chứa sonar mảng kéo quá phức tạp, rủi ro cao. Dự án một lần nữa lại thất bại.

Những năm 2000, dự án phòng không cho tàu ngầm được khởi động lại. Năm 2014, một dự án mới được thiết kế dạng module. Các kỹ sư đã nộp đơn xin cấp bằng sáng chế đối với tổ hợp phòng không vạn năng cho tàu ngầm.

Trên thực tế, đây là sự phát triển tiếp theo của dự án Laser. Nó được thiết kế với khả năng tấn công mục tiêu tự động.

Tên lửa sẽ được phóng từ ống phóng thẳng đứng dùng cho tên lửa hành trình. Thiết kế này cho phép phóng tên lửa ở độ sâu kính tiềm vọng, khắc phục được hầu hết khuyết điểm về tính ổn định ở các thiết kế trước.

Nhưng khi giải quyết được vấn đề cơ cấu phóng, các kỹ sư Nga lại gặp vấn đề về radar. Nếu không có radar đủ mạnh có thể hoạt động ở độ sâu kính tiềm vọng, tổ hợp này trở nên vô dụng vì "mù đường".

Các kỹ sư đang tính đến giải pháp sử dụng máy bay không người lái (UAV) làm "tai mắt" trên không cho tàu ngầm, nhưng vẫn chưa thực sự thành công.

Khí tài đặc biệt nào trên tàu ngầm mà CNQP Nga từng bó tay nhưng 2 nước EU lại vượt mặt? - Ảnh 4.

Việc đưa UAV trinh sát lên không nhằm chỉ thị mục tiêu cho tên lửa phòng không phóng từ tàu ngầm hiện vẫn chưa thành công.

2 nước EU lại "vượt mặt"?

Tổ hợp phòng không cho tàu ngầm hiệu quả nhất thế giới hiện nay là IDAS (viết tắt của "Hệ thống phòng thủ và tấn công tương tác cho tàu ngầm") - một sản phẩm liên doanh giữa Đức và Na Uy.

IDAS được phát triển dựa trên tên lửa đa năng Iris-T. Đến thời điểm hiện tại, IDAS là hệ thống duy nhất trên thế giới cung cấp năng lực phòng không cho tàu ngầm chống lại một số mục tiêu bay, đặc biệt là trực thăng chống ngầm.

Khí tài đặc biệt nào trên tàu ngầm mà CNQP Nga từng bó tay nhưng 2 nước EU lại vượt mặt? - Ảnh 5.

Tên lửa của tổ hợp IDAS.

IDAS có phạm vi tác chiến khoảng 15 km.

Hệ thống này rất hiệu quả trong việc tiêu diệt các mục tiêu bay thấp như trực thăng, đặc biệt là khi nó đang thả phao sonar để tìm kiếm tàu ngầm.

Tên lửa được phóng qua ống phóng ngư lôi, sau khi rời khỏi mặt nước, phần vỏ ngoài sẽ tách khỏi tên lửa, cảm biến được kích hoạt để tìm kiếm và tiêu diệt mục tiêu bay.

Tên lửa được điều khiển thông qua một kênh cáp quang với độ chính xác rất cao.

Với IDAS các kỹ sư Đức đã giải quyết được 2 bài toán khó mà các kỹ sư Nga chưa làm được đó là việc vận hành tên lửa ở hai môi trường khác nhau và dẫn đường cho tên lửa sau khi phóng.

IDAS được thử nghiệm lần đầu vào năm 2015 và đến nay vẫn liên tục được cải tiến để tăng hiệu quả. Hệ thống đã mở rộng phạm vi tác chiến lên 20 km.

Khí tài đặc biệt nào trên tàu ngầm mà CNQP Nga từng bó tay nhưng 2 nước EU lại vượt mặt? - Ảnh 7.

Đồ họa miêu tả khả năng tấn công của các tên lửa thuộc tổ hợp IDAS.

Người Mỹ cũng không muốn tụt lại phía sau trong cuộc đua phát triển phòng không cho tàu ngầm. Các kỹ sư người Mỹ đã đi theo con đường của người Đức, và đang cố gắng cải tiến tên lửa AIM-9X để phóng từ dưới nước.

Tháng 11/2005, Mỹ đã tiến hành thử nghiệm phóng tên lửa phòng không AIM-9 từ ống phóng tên lửa hành trình Tomahawk. Vụ thử nghiệm đã thành công, mở đường cho sự phát triển của tổ hợp phòng không trên tàu ngầm Sea Serpent.

Tổ hợp Sea Serpent được thiết kế phóng qua ống phóng ngư lôi với cơ cấu hoạt động tương tự IDAS của Đức. Hệ thống này dự kiến đưa vào hoạt động từ năm 2025.

Khí tài đặc biệt nào trên tàu ngầm mà CNQP Nga từng bó tay nhưng 2 nước EU lại vượt mặt? - Ảnh 9.

Tên lửa không đối không AIM-9X của Mỹ.

Đọc thêm về:

    Đọc tin mới, xem tin quân sự nhanh nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2022 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên