Israel-Iran nóng rực: Hai khối liên minh "giương cung bạt kiếm" - Trung Đông kề miệng hố chiến tranh?

Đại sứ Nguyễn Quang Khai |

Israel-Iran nóng rực: Hai khối liên minh "giương cung bạt kiếm" - Trung Đông kề miệng hố chiến tranh?
Israel-Iran nóng rực: Hai khối liên minh "giương cung bạt kiếm" - Trung Đông kề miệng hố chiến tranh?

Đêm 29/7/2021, tàu chở hàng Mercer Street thuộc sở hữu của tỷ phú Eyal Ofer người Israel bị tấn công bằng máy bay không người lái ở Biển Ả Rập cách bờ biển Oman khoảng 280 km.

Trong vụ việc, thuyền trưởng người Romania và một thành viên thủy thủ đoàn người Anh của tàu Mercer Street đã thiệt mạng. Israel, Anh, Rumania và phương Tây cáo buộc và lên án Iran đứng sau vụ tấn công này. Iran đã cực lực bác bỏ.

Tàu Mercer Street bị tấn công: Thổi bùng căng thẳng khu vực

Quan hệ giữa Iran với các nước vùng Vịnh, trước hết là Ả Rập Saudi và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đang có những dấu hiệu tan băng. Các nước này đang tìm cách tránh đối đầu, thiết lập các mối quan hệ thực dụng hơn với Iran.

Ả Rập Saudi, coi Iran là kẻ thù không đội trời chung, đang tiến hành đối thoại trực tiếp với Iran nhằm bình thường hóa quan hệ. Ryadh thậm chí đã đồng ý cử đoàn đến Tehran tham dự lễ nhậm chức của tân Tổng thống Ebrahim Raisi.

Các cuộc đàm phán tại Vienna giữa Iran và các nước P5+1, trong đó có Mỹ đang đạt được nhiều tiến bộ quan trọng, mở ra triển vọng khôi phục lại thỏa thuận hạt nhân mang tên Kế hoạch Hành động chung Toàn diện (JCPOA) ký năm 2015, tiến tới bình thường hóa quan hệ giữa Washington và Tehran. Mặt khác, Mỹ bắt đầu rút quân khỏi Afghanistan, Iraq, giảm bớt sự có mặt về quân sự tại Trung Đông, đồng thời giảm cam kết về an ninh đối với các đồng minh của mình ở khu vực.

Israel-Iran nóng rực: Hai khối liên minh giương cung bạt kiếm - Trung Đông kề miệng hố chiến tranh? - Ảnh 1.

Hình ảnh tàu chở dầu Mercer Street ở ngoài khơi Cape Town, Nam Phi, năm 2016 (Ảnh: AP)

Tại Iran, ông Ebrahim Raisi, một nhân vật nổi tiếng cứng rắn và bảo thủ đã giành thắng lợi trong cuộc bầu cử tháng 6/2021, trở thành Tổng thống thay ông Hassan Rouhani có quan điểm cải cách và ôn hoà. Trong số các khách mời dự buổi lễ nhậm chức của Tổng thống Raisi có hơn 100 đại diện từ 73 quốc gia, trong đó có một số nguyên thủ quốc gia. Đặc biệt, Phó Tổng thư ký Chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), Enrique Mora, người trực tiếp tổ chức các cuộc đàm phán Vienna về việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran JCPOA tham gia buổi lễ đã thể hiện sự quan tâm của EU trong quan hệ đối với Tehran.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Israel mô tả việc cử đại diện cấp cao của EU tới Tehran dịp này là "không thể hiểu nổi" và là một "sai lầm chết người".

Trong bối cảnh như vậy, vụ tàu Mercer Street bị tấn công và những phản ứng gay gắt của Israel và một số nước phương Tây chĩa mũi nhọn vào Iran là nhằm gây sức ép đối với Iran, ép Mỹ đưa ra những điều kiện mới trong các cuộc đàm phán Vienna liên quan đến tên lửa đạn đạo, ảnh hưởng Iran tại khu vực, níu chân Mỹ ở lại khu vực và làm một phép thử đối với Tổng thống mới của Iran E. Raisi, đồng thời ngăn cản những tiến triển tích cực đang diễn ra tại khu vực.

Các liên minh của Israel-Iran sẵn sàng "ăn thua đủ"?

Bộ Ngoại giao Anh, Romania đã ra tuyên bố lên án Iran dàn dựng vụ tấn công khiến công dân của họ bị thiệt mạng. Bộ Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Anh đã cử một đội đặc nhiệm đến khu vực để điều tra và đang nghiên cứu kịch bản sử dụng vũ lực chống Iran.

Cả Israel, Bộ Tư lệnh Trung tâm của Mỹ (CENTCOM) ở khu vực Trung Đông, Khối quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO), Nhóm G-7 gồm các quốc gia có nền kinh tế lớn nhất thế giới đều cho rằng Iran đứng sau vụ này. Việc kiểm tra các mảnh vỡ của chiếc máy bay không người lái và chất nổ được sử dụng cho thấy chúng được sản xuất tại Iran.

Thủ tướng Israel N. Bennett cáo buộc Iran và tuyên bố, Israel có 100% bằng chứng về sự tham gia của Iran trong vụ tấn công tàu Mercer Street. Cùng với các tuyên bố cáo buộc Iran, ngày 4/8/2021, Israel đã điều tàu ngầm quân sự "Dolphin" được hai tàu chiến hộ tống vượt kênh đào Suez đến Biển Đỏ.

Ngày 5/8/2021, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Benny Gantz tuyên bố, Israel sẵn sàng tấn công Iran. Phát biểu trên trang tin Ynet, trả lời câu hỏi liệu Israel có sẵn sàng tấn công Iran hay không, B. Gantz nói: "Chúng ta đang ở vào thời điểm cần phải có hành động quân sự chống Iran, thế giới phải hành động chống Tehran ngay bây giờ".

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cho biết, Mỹ cùng với Anh, Israel và Romania đang xem xét một phản ứng tập thể đối với Iran.

Israel-Iran nóng rực: Hai khối liên minh giương cung bạt kiếm - Trung Đông kề miệng hố chiến tranh? - Ảnh 2.

Các binh sĩ Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dự lễ diễu binh đánh dấu 39 năm chiến tranh Iran-Iraq mở màn, tổ chức ở thủ đô Tehran, Iran, ngày 22/9/2019 (Ảnh: Iranian Presidency Office via AP)

Các nhà phân tích chính trị cho rằng, tuyên bố của Israel, CENTCOM và Nhóm G-7 có thể là màn dạo đầu cho hành động quân sự trả đũa chống Iran. Phản ứng sẽ mang tính chất tập thể, rất có thể là Anh-Mỹ-Israel.

Trong khi đó, Tehran đã phủ nhận mọi liên quan đến vụ tấn công. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Said Khatibzade nhấn mạnh, đây không phải lần đầu tiên Israel và các đồng minh của họ đưa ra những cáo buộc vô căn cứ nhằm vào Iran.

Ông nói, Israel là "nguồn gốc chính của sự bất ổn và mất an ninh ở Trung Đông trong hơn bảy thập kỷ qua". Iran cũng tố cáo Israel trước đây đã tấn công 10 tàu thương mại của họ vận chuyển dầu và viện trợ nhân đạo tới Syria.

Đồng thời, tướng Hajizadeh, Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) nói: "Liên minh ba bên Israel-Mỹ-Anh sẽ phạm phải một sự ngu ngốc lớn nếu họ thực hiện các lời đe dọa tiến hành một cuộc tấn công trả đũa tập thể vào các mục tiêu bên trong cũng như bên ngoài của Iran. Iran sẽ đáp trả mạnh mẽ và tàn khốc bất kỳ cuộc tấn công nào và phản ứng này cũng sẽ mang tính tập thể, với sự tham gia của các đồng minh của Tehran như Ansar Allah ở Yemen, Hezbollah ở Lebanon, lực lượng Hashd Sha’abi ở Iraq và Hamas ở Gaza."

Tư lệnh lực lượng phòng không quân đội Iran, tướng Alireza Sabahi Fard, cảnh báo, "bất kỳ sự vi phạm nào đối với không phận, hải phận cũng như đất liền của Iran, dù nhỏ đến đâu, đều sẽ phải đối mặt với sự đáp trả kiên quyết và mạnh mẽ bằng sức mạnh tổng hợp của chúng tôi."

Theo đề nghị của Israel và một số nước phương Tây, ngày 9/8/2021, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã tổ chức một phiên họp trực tuyến để thảo luận về an ninh hàng hải sau vụ tấn công tàu Israel "Mercer Street" ngoài khơi Oman ngày 29/7. Tuy nhiên, hội nghị đã không thảo luận riêng vụ tàu Mercer Street bị tấn công mà tập trung thảo luận vấn đề an ninh hàng hải nói chung, kể cả việc tự do đi lại và an ninh cho tàu bè đi lại ở Biển Đông và các khu vực khác. Trước đây, trong thời gian từ tháng 4/2019-3/2021, 12 tàu hàng của Iran cũng đã bị tấn công ở khu vực Biển Đỏ và Địa Trung Hải. Cuộc họp đã không ra bất cứ tuyên bố nào chống Iran.

Israel-Iran nóng rực: Hai khối liên minh giương cung bạt kiếm - Trung Đông kề miệng hố chiến tranh? - Ảnh 3.

Phái đoàn các nước thành viên thỏa thuận hạt nhân Iran - gồm Đức, Pháp, Anh, Trung Quốc, Nga, và Iran - dự một phiên họp tại thủ đô Vienna, Áo (Ảnh: APA/AFP)

Khả năng nổ ra chiến tranh Israel-Iran thế nào?

Mặc dù hết sức căng thẳng, cuộc đối đầu quân sự trực tiếp giữa Israel và Iran rất khó có khả năng xảy ra, nếu không muốn nói là có thể loại trừ.

Một cuộc chiến tranh nổ ra, hậu quả của nó sẽ là hủy diệt không chỉ đối với cả hai nước mà còn vượt ra phạm vi toàn bộ khu vực. Một cuộc chiến gián tiếp mà Israel đã từng tiến hành trong suốt thời gian qua như cuộc chiến không gian mạng sẽ là biện pháp Tel Aviv tiếp tục sử dụng trong cuộc đối đầu với Tehran.

Israel sở hữu nhiều loại vũ khí hiện đại mà Iran không có. Không quân Israel có khả năng tiếp nhiên liệu trên không, có nghĩa là các máy bay của họ có thể hoạt động liên tục và tấn công các mục tiêu ở Iran. Tuy nhiên, kho vũ khí của Iran cũng có nhiều loại vũ khí, kể cả tên lửa đạn đạo có thể bắn tới bất cứ nơi nào trên lãnh thổ Israel.

Roni Shalom, Giám đốc điều hành Trung tâm Arabic Media thuộc Viện nghiên cứu các vấn để Trung Đông và quan hệ quốc tế, Đại học Bar-Ilan Israel cũng cho rằng, một cuộc chiến tranh trực tiếp giữa Israel và Iran là không thể xảy ra. Các lực lượng thân Iran gồm Hezbollah ở Lebanon, Syria, Hash Sha’abi ở Iraq, Houthi ở Yemen và Hamas ở Gaza sẽ đáp trả mạnh mẽ Israel nếu chiến sự bùng nổ.

Israel-Iran nóng rực: Hai khối liên minh giương cung bạt kiếm - Trung Đông kề miệng hố chiến tranh? - Ảnh 4.

Lực lượng Israel nã pháo từ cứ điểm ở biên giới với Lebanon sau khi một loạt rocket bắn ra từ phía Lebanon ngày 6/8/2021. Lực lượng Hezbollah xác nhận vụ tấn công, tuyên bố đây là hành động trả đũa Israel không kích ở miền nam Lebanon một ngày trước đó (Ảnh: Ayal Margolin/JINIPIX via AP)

Ngay sau những lời đe dọa của Israel, các lực lượng Hezbollah ở Nam Lebanon đã bắn 16 quả tên lửa vào miền Bắc Israel, mà phản ứng của Israel cũng hết sức kiềm chế. Theo một số nguồn tin quân sự, trong kho vũ khí của Hezbollah hiện có khoảng 150.000 tên lửa các loại. Bất cứ một hành động quân sự nào của Israel chống Iran đều phải tính đến phản ứng của Hezbollah.

Mặt khác, đến nay Israel và phương Tây vẫn chưa đưa ra được các bằng chứng rõ ràng mang tính thuyết phục để khẳng định Tehran đứng sau vụ tấn công tàu Mercer Street. Việc chiếc máy bay không người lái và chất nổ do Iran chế tạo không đủ để khẳng định Iran là thủ phạm. Một tổ chức vũ trang nào đó sử dụng vũ khí Mỹ và Israel trong các cuộc tấn công khủng bố, hoàn toàn không có nghĩa là các nước này có liên quan.

Đáng lưu ý, một số nguồn tin cho biết, thông qua trung gian, London đã gửi một thông điệp tới Tehran khẳng định Anh và Mỹ có chung quan điểm là không tìm cách gia tăng căng thẳng hoặc tiến tới bất kỳ hành động quân sự nào chống Iran mà sẽ đáp trả bằng các biện pháp ngoại giao thông qua việc xây dựng một liên minh nhằm đáp lại vụ tấn công tàu chở dầu Mercer Street ở Biển Oman.

Israel-Iran nóng rực: Hai khối liên minh giương cung bạt kiếm - Trung Đông kề miệng hố chiến tranh? - Ảnh 5.

Tạp chí Newsweek (Mỹ) cũng nói, Mỹ cho rằng, "các biện pháp ngoại giao chống lại Iran là cách tiếp cận tốt nhất và Bộ Ngoại giao Mỹ kêu gọi các đồng minh áp dụng cách tiếp cận này để kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran, chứ không phải hành động quân sự."

Các tuyên bố nhằm vào Iran lúc này là nhằm gửi đi một thông điệp tới Tổng thống mới của Iran E. Raisi, gây áp lực buộc Tehran quay trở lại các cuộc đàm phán Vienna nhằm khôi phục lại Thỏa thuận hạt nhân JCPOA bị gián đoạn từ tháng 6/2021 đến nay.

Việc khôi phục Thỏa thuận hạt nhân JCPOA không chỉ là lợi ích của Iran, Mỹ, châu Âu mà là của toàn bộ khu vực Trung Đông và thế giới, trong đó có Israel.

Vụ tàu Mercer Street bị tấn công cho thấy sự cần thiết cấp bách phải khôi phục lại Thỏa thuận hạt nhân Iran. Mặc dù căng thẳng, nhưng đã xuất hiện những tín hiệu tích cực. Washington và các nước châu Âu đang kêu gọi Iran trở lại bàn đàm phán. Iran cũng đang trong giai đoạn thành lập chính phủ mới và hy vọng một đoàn đàm phán mới của chính phủ Raisi sẽ sớm trở lại Vienna.

* Tiêu đề bài viết do tòa soạn đặt lại

Đọc thêm về:

    Đọc báo VN nhanh nhất, xem tin thế giới mới nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Tags

    Iran

    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên