Sứ mệnh săn tìm sự sống ngoài Trái Đất: Bất ngờ với những phát hiện đột phá, đầy hứa hẹn

Trang Ly |

Sứ mệnh săn tìm sự sống ngoài Trái Đất: Bất ngờ với những phát hiện đột phá, đầy hứa hẹn
Sứ mệnh săn tìm sự sống ngoài Trái Đất: Bất ngờ với những phát hiện đột phá, đầy hứa hẹn
Ảnh: Internet

Hành trình đi tìm câu trả lời cho câu hỏi "Loài người không cô đơn trong vũ trụ?" đã mang đến cho các nhà khoa học nhiều bất ngờ.

TRƯỚC HẾT LÀ CÂU CHUYỆN CỦA SAO KIM...

Trong ít nhất 200 triệu năm đầu tiên tồn tại, sao Kim đã phát triển mạnh mẽ. Không giống như người hàng xóm gần nhất của nó cùng thời điểm, Trái Đất, sao Kim có đại dương, bầu khí quyển dày và nhiều nguyên tố có thể đã đóng vai trò là những khối xây dựng cho sự khởi đầu của sự sống. 

Nhưng rồi vận mệnh của sao Kim đã rẽ sang một hướng khác. Sự kết hợp giữa sức nóng gay gắt của Mặt Trời và hiệu ứng nhà kính khốc liệt đã phá hủy cơ hội nuôi dưỡng sự sống của sao Kim và biến "người chị em sinh đôi của Trái Đất" thành một địa ngục nóng hơn 400 độ C.

Sao Kim, hành tinh thứ 2 tính từ Mặt Trời. Đối với mắt thường của chúng ta, sao Kim sáng hơn bất kỳ vật thể nào khác trên trời; nó cũng là hành tinh láng giềng gần nhất của Trái Đất, gần hơn cả sao Hỏa. Và trong hàng trăm triệu năm, sao Kim và Trái Đất giống như chị em sinh đôi: Chúng có kích thước xấp xỉ nhau (sao Kim bằng 95% kích thước Trái Đất) và khoảng 4,5 tỷ năm trước, có nhiều đặc điểm giống nhau.

Ngày đó, lực hấp dẫn tác động tương tự nhau trên cả hai hành tinh. Chúng có bầu khí quyển dày được tạo thành từ hydro, mêtan, nitơ, amoniac, và quan trọng nhất là nhiều hơi nước. Sự tràn ngập hơi nước cho phép các hành tinh nóng lên và giữ lại năng lượng từ các tia Mặt Trời. Cảnh quan của chúng chứa đựng những đại dương rộng lớn có nước lỏng và hàng trăm, nếu không muốn nói là hàng nghìn ngọn núi lửa lớn xuất hiện trên các quả địa cầu “sinh đôi”. Cặp hành tinh này đều có các dãy núi đặc trưng, ​​các lưu vực lớn, Carbon dioxide trong khí quyển, và lõi bên trong chứa sắt lỏng được bao quanh bởi lớp phủ đá.

Vậy, tại sao rất nhiều khám phá hành tinh hiện nay lại chỉ tập trung vào sao Hỏa chứ không phải sao Kim? Để trả lời câu hỏi đó, chúng ta phải quay ngược lại khoảng 4,3 tỷ năm trước đây. Bởi vì trong khi Trái Đất từ ​​từ phát triển thành một môi trường giàu oxy, nơi có những dấu hiệu ban đầu của sự sống, thì mọi thứ lại phát triển theo một hướng ngược lại đối với sao Kim. Để giờ đây sao Kim trở thành hành tinh nóng nhất trong Hệ Mặt Trời của chúng ta!

Khoảng cách với Mặt Trời chính là thứ biến Trái Đất trở thành hành tinh xanh đầy sự sống - đồng thời biến sao Kim thành 'hỏa ngục'. 

Sao Kim ở gần Mặt Trời hơn so với Trái Đất. Điều này có nghĩa là bức xạ Mặt Trời đến bề mặt của sao Kim nhiều hơn so với Trái Đất. Hành tinh nay đã bị "tắm đẫm" trong bức xạ và nhiệt thái dương lên đến 200% so với Trái Đất. Cộng thêm bầu khí quyển dày đặc, nhiệt năng bị giữ lại trong hàng trăm triệu năm đã biến sao Kim thành 'hỏa ngục' nóng nhất Hệ Mặt Trời - Nơi được cho là không thể tồn tại sự sống!

Sứ mệnh săn tìm sự sống ngoài Trái Đất: Bất ngờ với những phát hiện đột phá, đầy hứa hẹn - Ảnh 1.

Hình ảnh mô phỏng bề mặt sao Kim, nơi nhiệt độ thường xuyên lên đến hơn 400 độ C. Nguồn: Magellantv

Việc các nhà khoa học Anh và Mỹ cung cấp bằng chứng mạnh mẽ cho thấy chất Phosphine (PH3) tồn tại trong các đám mây đầy khí độc và axit của sao Kim - hành tinh khắc nghiệt nhất Hệ Mặt Trời, mệnh danh "Địa ngục" - được giới thiên văn học đánh giá là một trong những phát hiện thiên văn đột phá, bất ngờ nhất năm 2020.

Phosphine (PH3) là một hợp chất hóa học được tạo thành từ một nguyên tử phốt pho và ba nguyên tử hydro. Đây là một loại khí độc hại, ôi thiu do vi khuẩn kỵ khí sinh ra một cách tự nhiên [Trong sản xuất công nghiệp, PH3 cũng được tạo ra như một chất khử trùng nông nghiệp, sử dụng trong công nghiệp bán dẫn]. PH3 còn có thể tiêu diệt các dạng sống dựa vào oxy để tồn tại.

Điều đáng nói sau công bố khoa học này, là các nhà khoa học chưa thể xác định được nguồn gốc tạo ra PH3 trên sao Kim. Ngoại trừ Trái Đất, thì đây là lần đầu tiên giới nghiên cứu tìm được chất này trên một hành tinh đất đá trong Hệ Mặt Trời. Hai hành tinh khí khổng lồ trong Hệ Mặt Trời cũng chứa chất PH3 là sao Mộc và sao Thổ.

Theo hiểu biết của giới thiên văn học về sau Kim tính cho đến nay, đám mây và bầu khí quyển của hành tinh này độc hại đến mức rất khó để tồn tại Phosphine. Họ cho rằng, sẽ cực kỳ khó để tạo ra PH3, và hóa học trong các đám mây chứa đầy H2SO4 sẽ phá hủy phân tử này trước khi nó có thể tích lũy đến lượng quan sát được từ kính viễn vọng đặt trên Trái Đất.

Không có gì ngạc nhiên khi tin tức về việc phát hiện PH3 trên sao Kim khiến giới thiên văn học "dậy sóng", các bản tin liên quan đến hành tinh "địa ngục" này liên tục xuất hiện trên các trang đầu của nhiều tờ báo và tạp chí khoa học nổi tiếng.

Trong khi các nhà khoa học còn hồ nghi về nguồn gốc tạo ra PH3 trên sao Kim (nếu xác định được nguồn gốc là do tự nhiên hay bất kỳ lý do nào đi nữa thì điều đó cũng khiến khoa học hành tinh bước sang trang mới) - thì phát hiện này cũng bổ sung một động lực mới cho các nhà khoa học săn tìm sự sống ngoài Trái Đất tại các hành tinh lân cận trong Hệ Mặt Trời. 

Cho đến nay, hành trình tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh trong Thái Dương Hệ đàng càng ngày càng gây sửng sốt cho các nhà khoa học, từ mặt trăng đóng băng của sao Mộc đến các hồ chứa đầy khí mê-tan của Titan - mặt trăng lớn nhất của sao Thổ.

Và mặc dù chưa phát hiện được dạng sống ngoài hành tinh, nhưng hầu hết các bộ óc khoa học tài năng của thế giới đều tin tưởng rằng vào một ngày nào đó Người Trái Đất sẽ giải được câu đố hóc búa này.

Và hai thế giới đặc biệt đầy hứa hẹn: Sao Hỏa và Sao Kim, những hành tinh láng giềng gần nhất của Trái Đất chúng ta, đang là những miền đất để con người nuôi hy vọng giải mã.

ĐẾN HÀNH TRÌNH ĐI TÌM SỰ SỐNG NGOÀI TRÁI ĐẤT

Đầu tiên là câu chuyện của sao Kim. Hình ảnh từ các kính viễn vọng mặt đất cho thấy sao Kim vĩnh viễn bị bao phủ trong các đám mây dày đặc, và người ta cho rằng đây là một thế giới được bao phủ trong những khu rừng ẩm ướt với đầy đủ các loại động vật kỳ lạ.

Thứ hai là về sao Hỏa, chỉ với những quan sát từ kính viễn vọng, người ta nhận thấy hành tinh này có thảm thực vật thay đổi theo mùa và ở đó, một số nhà thiên văn còn cho rằng họ nhìn thấy dấu hiệu của các kênh đào được xây dựng tại đây.

"Giấc mơ bị đánh thức" ngay vào đầu những năm 1960, khi NASA và nhiều cơ quan vũ trụ khác phóng tàu thăm dò đầu tiên đến thăm dò bề mặt hành tinh của sao Kim và sao Hỏa. (Đọc chi tiết)

Hiện thực phơi bày trước mắt: Sao Hỏa là một sa mạc chết và đóng băng - Còn sao Kim là một địa ngục đúng nghĩa. Trong khi sao Hỏa, hành tinh được phát hiện có bầu khí quyển mỏng đến mức kinh hoàng và đang bị bức xạ cực tím từ Mặt Trời tàn phá, thì sao Kim sở hữu bầu khí quyển dày đặc khí Carbon dioxide siêu nóng, ẩn bên dưới những đám mây đậm đặc của Axit sulfuric (H2SO4). Địa ngục này nóng (hơn 400 độ C) và khắc nghiệt đến mức có thể làm cho chì tan chảy!

Hy vọng tìm thấy sự sống ngoài hành tinh của các nhà thiên văn học trên các thế giới gần Trái Đất đã bị dập tắt.

NHƯNG trong những năm gần đây, sau vài thập kỷ không ngừng tìm kiếm, những hy vọng này đã bắt đầu tăng lên. 

Sứ mệnh săn tìm sự sống ngoài Trái Đất: Bất ngờ với những phát hiện đột phá, đầy hứa hẹn - Ảnh 2.

Kim tinh - 'hỏa ngục' nóng nhất Thái Dương Hệ. Ảnh: NASA

Điểm thứ nhất: Trên Trái Đất, các sinh vật sống dựa trên carbon - được gọi là sinh vật ái cực (extremophiles), sinh vật sinh trưởng trong điều kiện vật lý hay địa hóa học khắc nghiệt đến nỗi có thể dễ dàng gây hại cho đa phần sự sống trên Trái Đất - đã được tìm thấy sống ở một số nơi cực kỳ khắc nghiệt: Trong chất thải hạt nhân; ở vùng nước có tính axit cao; trong các lỗ thông hơi dưới biển nơi nhiệt độ và áp suất đạt đến mức khổng lồ; và trên các tấm được bắt vít vào bên ngoài của Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) và tiếp xúc với chân không không gian trong nhiều năm.

Sự sống không hoàn toàn mong manh như người ta từng nghĩ. Và nếu vi khuẩn có thể sống sót trong điều kiện khắc nghiệt trên Trái Đất, thì rất có thể cũng có những sinh vật sống chịu đựng tốt môi trường khắc nghiệt của sao Hỏa hoặc ở các thế giới "địa ngục" khác trong Hệ Mặt Trời.

Điểm thứ hai: Dữ liệu từ các tàu thăm dò liên hành tinh của Mỹ khi khám phá rìa Hệ Mặt Trời cũng làm dấy lên hy vọng. Sao Mộc được phát hiện sở hữu các mặt trăng có đại dương sâu dưới lòng đất trong khi mặt trăng Titan của sao Thổ được phát hiện có bầu khí quyển chứa các hóa chất hữu cơ, các khối xây dựng của sự sống và có các hồ hydrocacbon như etan và metan trên bề mặt của nó.

Trong mắt của các nhà khoa học, "ứng cử viên lớn nhất" có khả năng chứa dấu hiệu sự sống và nuôi dưỡng sự sống trong Thái Dương Hệ chính là sao Hỏa - Một hành tinh nâng cánh khát vọng chinh phục lớn nhất của NASA, châu Âu, Trung Quốc và nhiều tỷ phú công nghệ khác.

Các kỹ sư không gian Mỹ bắt đầu gửi các sứ mệnh mới lên sao Hỏa. Có lẽ, sự sống đã phát triển trên hành tinh đỏ và có thể vẫn còn bám vào các túi ngầm.

Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng những dạng sống này - nếu chúng tồn tại - chắc chắn sẽ không được tạo thành từ những sinh vật thông minh có khả năng xây dựng kênh đào hoặc động vật cư trú trong khu rừng ngoài hành tinh. Hầu hết đều mong đợi chúng sẽ ở dạng sinh vật khá đơn giản. Tuy nhiên, nếu điều đó là có thật thì khám phá đó (phát hiện sinh vật ngoài hành tinh) cũng là bước đột phá rất lớn rồi.

Hiện tại, con người chỉ biết đến một thế giới hỗ trợ sự sống: Trái Đất. 

Điều này xuất hiện 2 luồng tư tưởng: Một là, Trái Đất là nơi duy nhất nuôi dưỡng sự sống, và sự sống chỉ xuất hiện một lần trong lịch sử thiên hà; Hai là, điều ngược lại cũng có thể đúng: Sự sống có thể phổ biến và rộng rãi trong vũ trụ. 

Và nếu các nhà khoa học chứng minh được sự sống xuất hiện độc lập trong một hành tinh thứ hai trong Hệ Mặt Trời thì không có lý do nào phủ nhận sự sống là hiếm có và không tồn tại ở hàng tỷ tỷ hành tinh giống Trái Đất ngoài vũ trụ xa xôi.

Nhưng đâu là địa điểm hứa hẹn nhất để tìm kiếm sự sống trong Hệ Mặt Trời của chúng ta? Chúng ta nên tập trung tìm kiếm người ngoài hành tinh ở đâu? Sao Kim vừa tự đề xuất mình là một ứng cử viên mới rất bất ngờ để tìm dấu hiệu sự sống. Và chúng ta nên tìm kiếm ở đâu khác nữa?

Đây là những địa điểm đầy hứa hẹn:

1. Sao Hỏa

Hành tinh này tương tự như Trái Đất vài tỷ năm trước và sự sống có thể đã xuất hiện ở đó vào khoảng thời gian này, giống như trên hành tinh của chúng ta. Nó có thể tồn tại dưới lòng đất.

Hành tinh Đỏ cũng là một hành tinh khá dễ tiếp cận và sẽ sớm được ghé thăm bởi một hạm đội tàu vũ trụ bao gồm robot thám hiểm Perseverance của Mỹ, dự kiến ​​sẽ hạ cánh trên sao Hỏa vào năm 2021 và sẽ bắt đầu thu thập đá để mang trở về Trái Đất vào một thời điểm nào đó. 

2. Europa

Ngược lại, thế giới băng giá của Europa, một trong những vệ tinh chính của sao Mộc, mang đến những triển vọng rất khác nhau trong việc cung cấp các dấu hiệu của sự sống. Được bao phủ hoàn toàn trong băng, Europa là thiên thể mịn nhất trong Hệ Mặt Trời. 

Bề mặt trẻ và rất mịn của Europa khiến các nhà khoa học tin rằng bên dưới lớp ngoài cùng là một lớp nước. Và rất có thể trong đại dương ngầm này đang ẩn giấu sự sống ngoài Trái Đất mà chúng ta đang tìm kiếm.

3. Enceladus

Enceladus, một mặt trăng nhỏ của sao Thổ, cung cấp một mục tiêu dễ dàng hơn và hứa hẹn hơn. Tàu thăm dò không gian Cassini của Mỹ tiết lộ Enceladus thực sự đang xả các mạch nước phun - giàu muối và chất hữu cơ - từ một đại dương dưới lòng đất vào không gian. Nếu có các dạng sống ở đó, chúng sẽ dễ dàng được tìm thấy.

"Đó là 3 thế giới hứa hẹn nhất trong Hệ Mặt Trời để tìm kiếm sự sống. Có thể có nước và các chất hữu cơ trên sao Hỏa nhưng chúng có thể nằm sâu dưới lòng đất. Nhưng trên Enceladus, chúng đang phóng ra ngoài không gian. Tất cả những gì chúng ta phải làm là mang chúng về Trái Đất nghiên cứu" - Giáo sư sinh vật học thiên văn Charles Cockell, thuộc Đại học Edinburgh (Scotland) cho biết.

Sao Thổ sở hữu một mặt trăng khác cũng mang đến hy vọng duy trì sự sống - Titan. "Trên Titan có thể có rất nhiều hồ nước và dù ở đó cực kỳ lạnh giá thì vẫn có khả năng quá trình hóa học hydrocacbon có thể dẫn đến sự tiến hóa của các dạng sống. Đó là một viễn cảnh hấp dẫn" - Nhà thiên văn học Lewis Dartnell, Đại học Westminster (Anh) cho biết.

Quay trở lại sao Kim, dù các nhà khoa học chưa biết nguồn gốc sinh ra PH3 nhưng nhiều người không hy vọng về một viễn cảnh sự sống phát triển tại đó - bất chấp việc phát hiện ra Phosphine trong bầu khí quyển của nó. 

Dù nghi ngờ, dù bất ngờ, dù dấy lên hy vọng hay không trên sao Kim, các nhà khoa học vẫn cần bằng chứng. Một khi nắm trong tay bằng chứng xác thực nhất thì Người Trái Đất sẽ hiểu được câu chuyện mà hành tinh địa ngục này muốn kể. 

Và sự sống ngoài Trái Đất có tồn tại hay không ở sao Kim - điều này không lệ thuộc vào ý chí chủ quan của con người. Sự sống ngoài hành tinh (nếu có) vẫn mặc nhiên tồn tại và chỉ phụ thuộc vào cách mà chúng ta khám phá ra nó!

Bài viết sử dụng nguồn: The Guardian, Magellan TV

* Đọc bài cùng tác giả Trang Ly tại đây.

Đọc thêm về:

    Đọc báo, xem tin hot báo thanh niên tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email khampha@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ

    TIN NỔI BẬT SOHA

      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2020 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên