Đại tá Nguyễn Thụy Anh: Mỹ đổ máu tháo chạy hoảng loạn - LHQ họp khẩn, mây đen trùm Afghanistan

Đại tá Nguyễn Thụy Anh - Cục KHQS, BTTM |
Đại tá Nguyễn Thụy Anh: Mỹ đổ máu tháo chạy hoảng loạn - LHQ họp khẩn, mây đen trùm Afghanistan
Đại tá Nguyễn Thụy Anh: Mỹ đổ máu tháo chạy hoảng loạn - LHQ họp khẩn, mây đen trùm Afghanistan
Ảnh minh họa.

QĐ Afghanistan hùng hậu với đủ loại vũ khí Mỹ-NATO hiện đại, đã bỏ chạy chỉ sau 11 ngày trước các chiến binh Taliban đi dép lê, mang AK. Chuyện rất vô lý nhưng khiến TG sốc nặng.

AFGHANISTAN - NHỮNG NĂM THÁNG ĐẦY MÁU LỬA

Afghanistan là 1 đất nước ở Trung Á có diện tích gấp đôi Việt Nam nhưng dân số chỉ khoảng gần 40 triệu người với nhiều nhóm sắc tộc khác nhau... Hệ thống bộ tộc có ảnh hưởng rất mạnh mẽ trong xã hội, nhiều khi lấn át cả chính quyền trung ương.

Nam giới luôn có lòng trung thành cuồng nhiệt với bộ tộc của mình và khi được kêu gọi, sẵn sàng cầm vũ khí tập trung lại dưới quyền lãnh đạo của người đứng đầu bộ tộc cũng như các dòng họ. Theo luật Hồi giáo, mọi tín đồ đều phải đứng lên chiến đấu theo lời hiệu triệu của thủ lĩnh.

Afghanistan có địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt, kinh tế rất nghèo nàn do chiến tranh và xung đột sắc tộc liên miên. Tuy nhiên, người ta ước tính rằng các mỏ khoáng sản chưa được khai thác ở đất nước này trị giá ít nhất là 1.000 tỷ đô la.

Đại tá Nguyễn Thụy Anh: Mỹ đổ máu tháo chạy hoảng loạn - LHQ họp khẩn, mây đen trùm Afghanistan - Ảnh 1.

Thường xuyên bị nhòm ngó, nội tình chẳng hòa thuận, nhưng vùng đất này vẫn luôn là 1 "lò lửa" nóng bỏng đối với các thế lực ngoại bang muốn can thiệp vào công việc nội bộ của họ. Từ những thế kỷ trước, trên mảnh đất Afghanistan nghèo khổ đã in dấu của nhiều đội quân nước ngoài hùng mạnh…

Đầu thế kỷ 19, lực lượng viễn chinh Anh đã tiến vào Kabul năm 1838, bắt giữ Nhà vua và mở đầu cuộc chiến Anh-Afghanistan kéo dài khốc liệt nhiều năm sau đó.

Khi chiến tranh Anh-Afghanistan lần thứ ba kết thúc vào năm 1919 với sự thảm bại của quân Anh, Vua Amanullah Khan đã tuyên bố Afghanistan là một quốc gia hoàn toàn độc lập và chấm dứt sự cô lập truyền thống bằng việc lập quan hệ ngoại giao quốc tế rộng rãi, đặc biệt là mối liên hệ chặt chẽ hơn với Liên Xô và cả Đức.

Đồng thời vẫn quan hệ gắn bó với các quốc gia Hồi giáo như Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan, Iran và Iraq … rồi gia nhập Liên Hợp Quốc vào năm 1934.

Trong thế kỷ 20, Afghanistan không tham gia Thế chiến 2 và vẫn giữ trung lập cũng như sau đó không liên kết với cả hai khối cường quốc trong Chiến tranh Lạnh.

Tuy nhiên, nước này lại được hưởng lợi từ sự cạnh tranh trong thời kỳ đó vì cả Liên Xô và Mỹ đều muốn tranh giành ảnh hưởng ở Kabul trong thời gian hậu chiến nên Afghanistan có quan hệ tốt với cả hai đối thủ thời Chiến tranh Lạnh.

Tuy vậy nội bộ quốc gia này từ xa xưa vốn chia rẽ sâu sắc và các bộ tộc cát cứ ở nhiều nơi vẫn liên tục xung đột dữ dội với nhau làm cho đời sống của hàng chục triệu người dân càng thêm cơ cực.

Cuộc sống chính trị Afghanistan từ lâu đã là những cuộc tranh giành quyền lực, đảo chính đẫm máu và xung đột tàn bạo trong tình trạng bất ổn giữa các sắc tộc mà không ai chịu ai…

Vào tháng 4/1978, Đảng Dân chủ Nhân dân Afghanistan theo đường lối cộng sản (PDPA) đã lên nắm quyền sau một cuộc đảo chính và tuyên bố thành lập nước Cộng hòa Dân chủ Afghanistan thân Liên Xô.

Tháng 9/1979, Tổng bí thư Đảng PDPA Taraki bị ám sát trong một cuộc đảo chính nội bộ do chính Thủ tướng lúc bấy giờ là Amin tổ chức.

Sau đó tình hình đất nước trở nên rối loạn với hàng ngàn người bị giết và theo lời kêu gọi giúp đỡ của PDPA, Quân đội Liên Xô đã tiến vào Afghanistan tháng 12/1979, lật đổ Amin chỉ trong 3 ngày và lập lại chính phủ như trước.

Đại tá Nguyễn Thụy Anh: Mỹ đổ máu tháo chạy hoảng loạn - LHQ họp khẩn, mây đen trùm Afghanistan - Ảnh 3.

Quân đội Liên Xô rút khỏi Afghanistan năm 1989.

LIÊN XÔ "NẾM MÙI ĐAU KHỔ"

Lực lượng nổi dậy Mujahideen chống Liên Xô đã được Mỹ, Anh, Pakistan, Ả Rập Xê-út và Trung Quốc liên tục hỗ trợ, cung cấp hàng tỷ đô la tiền mặt và vũ khí các loại, trong đó có hơn 2.000 tên lửa phòng không vác vai Stinger tối tân nhất lúc đó, gây thiệt hại nặng cho không quân Xô Viết…

Sau khi thất bại ở Việt Nam năm 1975, Mỹ và Liên Xô vẫn tiếp tục kình địch nhau trong Chiến tranh Lạnh qua những cuộc xung đột tại nhiều nơi trên địa cầu. Mục đích của Nhà trắng là trả đũa và làm chảy máu Liên Xô, lấy lại thể diện và uy thế của mình trước thế giới.

Chính vì vậy, họ đã không ngừng giúp đỡ mọi mặt cho các nhóm quân Hồi giáo Mujahideen. Chiến tranh kéo dài 10 năm, gây cho Liên Xô tổn thất rất lớn đúng như ý đồ của Mỹ, và làm cho khoảng 850.000 đến 2 triệu người Afghanistan thiệt mạng.

Sau khi Liên Xô rút quân tháng 2/1989, cuộc nội chiến xảy ra tiếp theo cho đến khi chế độ cộng sản dưới sự lãnh đạo của Đảng PDPA sụp đổ vào tháng 4/1992.

Một cuộc nội chiến khác lại nổ ra ngay sau đó giữa các phe phái Mujahideen để tranh giành quyền lực ở Kabul.

Trong bối cảnh rối ren này, Taliban xuất hiện vào tháng 9/1994 như một phong trào của sinh viên (talib có nghĩa là "sinh viên" trong ngôn ngữ Pashtun) từ các trường Hồi giáo dòng Sunni theo đường lối cứng rắn nằm trên đất Pakistan, gồm chủ yếu là người Pashtun vốn chịu ảnh hưởng và nhận được sự hỗ trợ quân sự từ Pakistan cũng như được tài trợ kinh phí chủ yếu từ Ả Rập Xê-út…

Họ đã dần thu phục nhiều vùng lãnh thổ cho đến khi chiếm được Kabul vào năm 1996 và thành lập Tiểu vương quốc Hồi giáo chỉ được 3 quốc gia công nhận.

Taliban khi đó đã bị quốc tế lên án vì việc thực thi khắc nghiệt luật Sharia Hồi giáo, phân biệt đối xử với các dân tộc thiểu số và tôn giáo khác, hành xử tàn bạo với người dân, đặc biệt là phụ nữ.

Không những họ đã làm dân chúng Afghanistan cực kỳ sợ hãi, mà thế giới cũng phải phẫn nộ khi chứng kiến những cảnh tượng chém giết, hành hạ dã man con người như thời Trung cổ vào thế kỷ 20.

Trong thời gian cầm quyền từ năm 1996 đến 2001, Taliban đã thực hiện nhiều cuộc tàn sát dân thường, từ chối viện trợ lương thực của Liên Hợp Quốc cho dân đang bị đói, hủy hoại các công trình văn hóa, nghệ thuật, bảo tàng và thư viện cổ, nổ mìn phá bức tượng Phật Bamyan 1.500 tuổi, đốt cháy và phá hủy hàng chục ngàn ngôi nhà, làng mạc…

Sau khi Kabul thất thủ, các thủ lĩnh đối lập Massoud và Dostum (chủ yếu là người Tajik và Uzbek cùng 1 số sắc tộc nhỏ nữa) đã thành lập Liên minh phương Bắc với sự tham gia của nhiều nhóm khác, để chống lại Taliban.

Lực lượng Taliban với sự trợ giúp của hàng ngàn quân Pakistan đã đánh bại họ và đến năm 2000, Liên minh phương Bắc chỉ còn kiểm soát khoảng 15% lãnh thổ, tuy nhiên, dù bị bao vây và dồn về phía đông bắc nhưng họ vẫn kiên cường không hạ súng.

Trong các cuộc xung đột nội bộ từ năm 1990 đến 2001 đã có thêm khoảng 400.000 người Afghanistan bị chết, đất nước ngày càng lún sâu hơn vào khủng hoảng...

Đại tá Nguyễn Thụy Anh: Mỹ đổ máu tháo chạy hoảng loạn - LHQ họp khẩn, mây đen trùm Afghanistan - Ảnh 5.

Vụ tấn công khủng bố 11/9/2001 làm cục diện thế giới xoay chuyển dữ dội.

MÂY MÙ VẪN ĐANG CHE PHỦ BẦU TRỜI KABUL

Chính trong thời kỳ 1996-2001, Taliban đã ngầm liên kết và ủng hộ tổ chức al-Qaeda, cung cấp căn cứ hoạt động chuẩn bị cho cuộc tấn công vào nước Mỹ mà họ cho là kẻ thù chủ yếu của Hồi giáo.

Đây có lẽ là sai lầm lớn nhất của giới lãnh đạo Taliban khi cầm quyền lần đầu ở Kabul vì trước sự kiện 11/9/2001 dù họ có hành xử tàn bạo với người dân của mình đến đâu thì các nước phương Tây cũng chỉ lên án nhưng rồi vẫn bỏ mặc không can thiệp như trường hợp đã xảy ra với Khmer Đỏ ở Campuchia năm 1979.

Bước sang thế kỷ 21, thế giới chỉ bắt đầu chú ý tới Taliban khi xảy ra vụ tấn công ngày 11/9/2001. Cuộc tấn công đã gây thiệt hại quá nặng nề cho dân thường cũng như uy thế của Mỹ trên thế giới, buộc chính quyền Mỹ phải hành động trả đũa mạnh mẽ và nhanh chóng.

Ngày 7/10/2001, liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu đã tiến hành cuộc tấn công vào Afghanistan và hợp tác với Liên minh phương Bắc lật đổ chính quyền Taliban sau khi lực lượng này quyết không chịu giao nộp trùm khủng bố Bin Laden.

Lãnh tụ Taliban khi đó, Mullah Omar và Bin Laden đã trốn thoát cùng nhiều chỉ huy cao cấp khác, chạy sang ẩn náu tại Pakistan rồi từ đó tiếp tục dẫn dắt phe Taliban chống lại Mỹ và Chính phủ Kabul do Mỹ dựng lên.

Sau đấy, Mỹ và NATO đã liên tục tăng cường lực lượng tại chiến trường này, đồng thời xây dựng, huấn luyện và trang bị đầy đủ cho quân đội Afghanistan với 300.000 binh sỹ. Sau 10 năm truy lùng gắt gao, Mỹ đã tiêu diệt được trùm khủng bố Bin Laden vào năm 2011.

Thế nhưng sau chiến tích này, Mỹ vẫn càng ngày càng lún sâu vào vũng lầy Afghanistan, còn hơn cả Liên Xô ngày trước. Trong suốt 20 năm, lực lượng quốc tế ISAF và quân đội Afghanistan đã phối hợp mở nhiều cuộc tấn công chống lại Taliban mà vẫn không thể đánh bại hoàn toàn được họ.

Liên Xô với 10 năm (1979-1989) ra tay giúp đỡ những người cộng sản Apganítan không thành đã đành phải rút lui, nhưng sau khi Hồng quân rời đi, chính quyền cộng sản ở Kabul còn tồn tại được 3 năm…

Nay Mỹ và NATO sau 20 năm trực tiếp tham chiến, đổ ra hàng ngàn tỷ USD với 3.500 binh sỹ thiệt mạng (trong đó có gần 2.500 lính Mỹ) nhưng cuối cùng rồi cũng phải bỏ cuộc, tháo chạy trong rối loạn.

Còn chính quyền Kabul thân Mỹ thì không tồn tại được tới 3 tuần chứ đừng nói tới 6 tháng như CIA dự báo. Cuộc thập tự chinh mới nhất dưới lá cờ tự do, dân chủ phương Tây phải chăng đã đến hồi kết khi không còn có thể thuyết phục được người dân tại mọi nơi trên thế giới bằng bom đạn và sự can thiệp trực tiếp?

Taliban với đường lối Hồi giáo cực đoan, tuy có nhiều điểm yếu nhưng vẫn giành được sự ủng hộ của bộ phận dân chúng người Pastun đa số và 1 vài bộ tộc khác trong cuộc chiến chống lại các đạo quân nước ngoài.

Lực lượng Taliban không hề có máy bay, tên lửa, xe tăng, thậm chí cả pháo cỡ lớn chứ đừng nói tới các loại vũ khí hiện đại như máy bay tàng hình, tên lửa hành trình, vệ tinh trinh sát hay bom laser…

Thế nhưng cả 1 liên minh quân sự hùng mạnh Mỹ và NATO lúc cao nhất có tới 140.000 lính trang bị tối tân đã không thể giành được chiến thắng trước đội quân du kích chỉ có khoảng 70.000 người với vũ khí thô sơ.

Và bộ sậu chính quyền ở Kabul với 300.000 quân trang bị hùng hậu đủ loại vũ khí phương Tây, được huấn luyện và bảo đảm đầy đủ mọi mặt (lương cao, hậu cần tốt) đã bỏ chạy không chiến đấu chỉ sau… 11 ngày trước các chiến binh Taliban đi dép lê, mang AK ngồi trên những chiếc xe lam 3 bánh!?

Đại tá Nguyễn Thụy Anh: Mỹ đổ máu tháo chạy hoảng loạn - LHQ họp khẩn, mây đen trùm Afghanistan - Ảnh 7.

Các chiến binh Taliban tiến vào thủ đô Kabul.

Trong thế kỷ hiện đại này, chuyện nghe có vẻ rất vô lý nhưng lại là 1 thực tế hiển nhiên trước mắt toàn thế giới. Việc này chỉ có thể lý giải: Đó là sự kiên cường, bền bỉ của từng chiến binh cũng như đội ngũ Taliban và có lẽ cùng với cả sự cuồng tín của những tín đồ Hồi giáo luôn nhất mực tuân theo các vị Giáo chủ quyền uy.

Tất nhiên là cộng thêm với những sai lầm cũng như sự yếu kém của phương Tây và đối thủ của họ cầm quyền ở Kabul nữa!

Vào đầu thế kỷ 21 này, tuy không lớn và ác liệt bằng chiến tranh Việt Nam, nhưng cuộc chiến Afghanistan vẫn là 1 dấu ấn lớn trong lịch sử quân sự thế giới, đánh dấu sự thất bại thảm hại của Mỹ và phương Tây khi họ cố dùng vũ lực để giải quyết công việc nội bộ của nước khác.

Thực tế đã cho thấy, tương lai của Afghanistan phải do chính người Afganistan quyết định và không thể phủ nhận Taliban là 1 lực lượng mạnh (nếu không nói là mạnh nhất hiện nay) trên chính trường ở đất nước này.

Trong lần đầu cầm quyền (1996-2001) Taliban đã đưa Afghanistan rơi vào cuộc chiến tranh 20 năm thảm khốc.

Từ khi chiếm được Kabul vào ngày 15/8/2021, Taliban đã lần lượt đưa ra 1 số tuyên bố có xu hướng tiến bộ hơn trước, song tới nay lại có nhiều thông tin trái ngược về những hành động tàn bạo và bất nhất so với lời nói của họ.

Vì vậy, nhiều quốc gia trên thế giới chưa hề công nhận chính quyền mới ở Kabul và thậm chí còn nhiều nước vẫn chưa gỡ bỏ Taliban ra khỏi danh sách các tổ chức khủng bố quốc tế nguy hiểm.

Tiếng súng của phe kháng chiến ở thung lũng Panjshir vẫn chưa ngừng nổ cũng như nội bộ của Taliban cũng còn đầy mâu thuẫn, lục đục. Nhiều thế lực nước ngoài tiếp tục nhòm ngó và mưu toan can thiệp vào tình hình Afghanistan.

Khó khăn vẫn đang chồng chất trên con đường phía trước của tổ chức Hồi giáo cực đoan đầy tai tiếng này. Sau cuộc đọ kiếm với phương Tây, cuộc chiến sắc tộc và tôn giáo ở khu vực này lại vẫn tiếp diễn mà chưa thấy hồi kết…

Con tạo xoay vần đầy bất ngờ, nay Taliban đã quay lại cầm quyền lần thứ 2, liệu họ có rút được kinh nghiệm và thay đổi gì để có thể làm lợi cho đất nước và nhân dân mình? Nếu lặp lại sai lầm cũ, nhà nước mới của họ có đi vào vết xe đổ như lần trước hay không?

Hôm nay, lá cờ trắng với dòng chữ bí ẩn của Taliban đang tung bay trong chiến thắng nhưng mây mù vẫn còn che phủ bầu trời Kabul.

Mây sẽ tan hay giông tố lại kéo đến vùng đất ấy đều là do sự chèo lái của lực lượng Taliban khi họ trở lại cầm quyền lần này. Và còn cả ý nguyện của người dân Afganistan nữa... Thế giới vẫn sẽ phải tiếp tục chờ xem trong thời gian tới!

Quân đội Afghanistan tháo chạy, lực lượng Taliban rượt đuổi kinh hoàng

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên