Cuộc tìm kiếm và đánh thức những chiếc xe tăng Việt Nam mất tích giữa đại ngàn Trường Sơn

Đại tá Nguyễn Khắc Nguyệt |
Cuộc tìm kiếm và đánh thức những chiếc xe tăng Việt Nam mất tích giữa đại ngàn Trường Sơn
Cuộc tìm kiếm và đánh thức những chiếc xe tăng Việt Nam mất tích giữa đại ngàn Trường Sơn
Xe tăng Quân Giải phóng trong Chiến dịch Hồ Chí Minh

Cuộc hành trình đầy xúc động giữa đại ngàn Trường Sơn nhằm tìm kiếm và khôi phục lại những chiếc xe tăng thiết giáp trên đường đi cứu nước đã phải nằm lại dọc đường vì bom đạn.

Từ chiếc xe tăng chờ đợi giữa rừng

Trên đường hành quân ra chiến trường, không hiếm trường hợp những chiếc xe tăng bị hỏng hóc vượt quá khả năng tự khắc phục của đơn vị đành bỏ lại dọc đường. Và việc tìm kiếm, khôi phục chúng đặt lên vai những người thợ sửa chữa lưu động.

Cuộc tìm kiếm và đánh thức những chiếc xe tăng Việt Nam mất tích giữa đại ngàn Trường Sơn - Ảnh 1.

Để thực hiện nhiệm vụ đó, tháng 9.1975 Bộ Tư lệnh Tăng Thiết Giáp (TTG) thành lập đội sửa chữa lưu động gồm 34 người, do Thượng úy Trần Như Tuy làm đội trưởng, Nguyễn Vạn làm chính trị viên, Bùi Quang Nhự làm đội phó kỹ thuật.

Nhiệm vụ của đội là tìm kiếm khôi phục một số TTG bị bỏ lại bên đất Lào. Đội được trang bị 3 xe công trình, 3 xe tải chở khí tài, dụng cụ. Mọi công tác bảo đảm do Đoàn 559 thực hiện.

Tuy nhiên, gia tài đáng quý nhất của đội mà lúc nào cũng được đội trưởng Trần Như Tuy giữ khư khư chính là 1 tấm bản đồ và mấy bản sơ đồ viết tay mà trên đó có đánh dấu vị trí những chiếc xe tăng bị bỏ lại dọc đường.

Căn cứ vào bản đồ, đội đến đóng quân ở bản Ken Kavao thuộc tỉnh Xa-van-na-khẹt (Nam Lào)- là vị trí khá trung tâm và bắt đầu tổ chức tìm kiếm.

Mặc dù có bản đồ song vì lý do các con đường thời chiến luôn thay đổi, có khi nền đường cũ- mới cách xa nhau đến hàng cây số nên công việc tìm kiếm không hề dễ dàng. Bản đồ thì cũng chỉ thể hiện một cách tương đối địa hình, địa vật vào thời điểm nó được đo vẽ mà thôi.

Vì vậy, có con đường hoặc bản làng rõ ràng đang có trong thực tế song không hề thấy thể hiện trên bản đồ. Ngược lại, có những con đường, bản làng có trên bản đồ thì ngoài thực địa lại là rừng xanh, núi đỏ. Vì vậy, ngoài việc tìm kiếm trên bản đồ, một trong những cách hữu hiệu nhất mà đội đã sử dụng là tìm hiểu qua người dân bản địa.

Vừa tra cứu trên bản đồ, sơ đồ vừa hỏi dân và sau đó là nhờ bà con người bản địa dẫn đường mà đội đã tìm được chiếc xe T-34 đã bị bỏ lại ở đây từ năm 1970. Chiếc xe nằm sâu trong rừng, cách con đường hiện tại hàng chục km. Đặc biệt, khi tìm được thì chiếc xe tăng đã bị dây leo phủ kín. Chỉ đứng cách chừng chục mét là không thể nhận biết được đó là một chiếc xe tăng.

Sau khi phát quang dây rợ, đội tiến hành kiểm tra tình trạng kỹ thuật của xe. Do đã để lại lâu trong rừng, bị ảnh hưởng của mấy mùa mưa nắng nên một số linh kiện, thiết bị của xe đã bị hỏng.

Nhưng không sao cả! Một danh mục các loại khí tài được lập ra để đơn vị đưa vào. Và chỉ sau chưa đầy một tuần bắt tay vào việc sửa chữa, chiếc xe tăng T-34 đã nổ được máy và bắt đầu "cục cựa" trước con mắt vô cùng ngạc nhiên của những người dẫn đường.

Cuộc tìm kiếm và đánh thức những chiếc xe tăng Việt Nam mất tích giữa đại ngàn Trường Sơn - Ảnh 3.

Dân quân địa phương tham gia chống lầy, mở đường cho xe tăng xuất kích chiến dịch Tây Nguyên năm 1975. Ảnh: Lương Nghĩa Dũng

Đến những chiếc xe bị vùi lấp dưới vệ đường

Thời chiến, để đáp ứng yêu cầu có mặt nhanh nhất tại chiến trường nên khi gặp trường hợp xe hỏng hóc hoặc bị bom, vấp mìn phải bỏ lại thì mọi thứ thường làm gấp gáp và nhiều khi có phần quấy quá nữa.

Giữa lúc máy bay địch quần lượn trên đầu nhăm nhăm quăng bom xuống thì chả có ai còn lòng dạ nào đi tìm chỗ cao ráo, dễ nhận ra để kéo xe hỏng lên đó cho người sau dễ nhận biết cả.

Đơn giản nhất và nhanh nhất là ủi nó ra rìa đường để nhanh chóng thông xe và lên đường ngay lập tức. Đó chính là số phận của một chiếc PT-76 và một chiếc BTR-50PK mà đội tìm được trong tháng thứ hai của đợt công tác.

Đây là những chiếc xe tăng, xe thiết giáp hành quân vào chiến trường B2, B3 từ năm 1972 và bị trúng mìn phải nằm lại đấy. Điểm giống nhau của hai chiếc xe này là đã bị đất đá vùi lấp gần hết thân xe. Lý do là sau khi bị ủi ra vệ đường, trải qua mấy mùa mưa nắng và những lần mở đường, đất đá bị dồn xuống và lấp gần kín cả thân xe.

Sau khi đào bới cho lộ thân xe ra, đội đã dùng chiếc T34 vừa khôi phục được kéo từng chiếc lên.

Chiếc PT-76 này bị mìn nổ dưới bụng, đáy xe không bị thủng nhưng do sức ép tấm thép đáy xe bị đẩy vồng lên làm lệch trọng tâm các cụm máy trên xe. Ngoài ra nó cũng làm ảnh hưởng đến cơ cấu treo và cơ cấu dẫn động điều khiển.

Với đội ngũ cán bộ kỹ thuật và thợ tay nghề cao, chỉ sau một tuần làm việc chiếc PT76 đã được hồi sinh trở về đội ngũ.

Cuộc tìm kiếm và đánh thức những chiếc xe tăng Việt Nam mất tích giữa đại ngàn Trường Sơn - Ảnh 5.

Một chiếc xe PT-76 bị bỏ lại trên đường Trường Sơn. Ảnh: Laospgmap

Còn chiếc thiết giáp BTR- 50PK cũng bị bỏ lại do dính mìn nhưng bị nặng hơn. Quả mìn chống tăng đã làm thủng một mảng bụng xe, bay mất trục bánh dẫn xích và một bánh chịu nặng. Ngoài ra, một số chi tiết, cụm máy của xe cũng đã bị tháo đi.

Giải pháp của đội đưa ra là hàn vá lại chỗ thủng, bổ sung những chi tiết, cấu trúc đã bị mất. Và cũng chỉ hơn một tuần làm việc, chiếc xe thiết giáp cũng đã được hồi sinh.

Và những chiếc xe ngủ yên mãi mãi

Mặc dù không được ghi trong bản đồ song qua câu chuyện của người dân bản địa đội trưởng Tuy được biết có một xe thiết giáp rơi xuống vực sâu cách đó không xa lắm. Vốn rất trân quý các trang bị vũ khí mà Nhà nước trang bị cho binh chủng mình, anh quyết định sẽ không bỏ qua vụ này.

Một tổ khảo sát với các đày đủ các trang bị đi rừng được thành lập và lên đường ngay. Dù đã được người dân bản địa dẫn đường song cũng phải rất vất vả tổ khảo sát mới tới được nơi chiếc xe nằm. Đó là một chiếc thiết giáp bánh hơi kiểu BTR- 60PB bốn cầu do Liên Xô chế tạo.

Nơi nó nằm là đáy của một cái vực sâu cỡ vài trăm mét. Bên nhánh Tây của dẫy Trường Sơn, những khe vực sâu như thế này cũng không phải là hiếm.

Do lăn nhiều vòng từ độ cao lớn xuống, lại va đập với đá núi nhiều lần nên chiếc xe mang thương tích khá nặng. Nặng nề nhất là cả 8 bánh xe và trục truyền lực ra đó đều đã bị gãy, vỡ không còn cái nào.

Ngoài ra, các cụm máy, cụm chi tiết cũng bị gãy vỡ, xô lệch, lệch trọng tâm hết sức nặng. Bên cạnh đó cũng không có đường để đưa xe lên. Vì vậy, đội đành bó tay với trường hợp này.

Điều đáng ngạc nhiên là trong xe vẫn còn tư trang của một vài đồng chí nhưng không hề thấy bộ hài cốt nào. Có lẽ do hành quân gấp quá nên quân ta đành chấp nhận đi ngay mà không lần xuống khe vực sâu để lấy tư trang.

Thế là sau hơn 3 tháng công tác, đội đã hoàn thành nhiệm vụ. Và niềm vui lớn nhất đối với những người thợ là đã đưa được 3 chiếc xe tăng, xe thiết giáp trở về đội ngũ.

(Ghi theo lời kể của Đại tá- Kỹ sư Bùi Quang Nhự- nguyên đội phó kỹ thuật đội sửa chữa LĐ, nguyên Hiệu trưởng Trường TC Kỹ thuật TTG).

Đọc thêm về:

    Đọc tin tức VN nhanh nhất, xem tin thế giới mới nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên