Cuộc chiến với loạt biến thể của SARS-CoV-2: Mỹ tạm dẫn trước 1-0 nhờ "bí quyết" gì?

Hồng Anh |

Cuộc chiến với loạt biến thể của SARS-CoV-2: Mỹ tạm dẫn trước 1-0 nhờ "bí quyết" gì?
Cuộc chiến với loạt biến thể của SARS-CoV-2: Mỹ tạm dẫn trước 1-0 nhờ "bí quyết" gì?
Ảnh: FT

Hiện tại mới chỉ có khoảng 35% người dân Mỹ được tiêm chủng đầy đủ, và hiệu quả bảo vệ của vaccine có thể suy yếu vào mùa đông năm nay, theo NYT.

MỸ ĐÃ "GẶP MAY"?

Ngày 29/12/2020, một binh sĩ Vệ binh Quốc gia ở Colorado đã trở thành ca bệnh COVID-19 đầu tiên tại Mỹ được xác nhận nhiễm B.1.1.7 - biến thể dễ lây lan hơn của SARS-CoV-2, theo báo New York Times (NYT - Mỹ).

Vào thời điểm đó, B.1.1.7 đã tàn phá ở Vương Quốc Anh và đang bắt đầu bùng phát diện rộng ở châu Âu, đe dọa Mỹ. Khi đó những biến thể khác của SARS-CoV-2 như B.1.351 và P.1 (từ Nam Phi và Brazil) được cho là có khả năng vượt qua hệ thống miễn dịch cũng đang lây lan tại Mỹ.

Những biến thể này xuất hiện vào thời điểm không thể tồi tệ hơn. Khi đó, nước Mỹ đang ở giai đoạn đầu của đợt bùng phát dịch lớn sau dịp lễ, và nỗ lực phân phối các loại vaccine mạnh của Moderna và Pfizer-BioNTech đang gặp trở ngại vì nhiều hỗn loạn và trục trặc về liên lạc.

Các nhà khoa học đã cảnh báo rằng các biến thể của SARS-CoV-2 - đặc biệt là B.1.1.7 - có nguy cơ dẫn đến đợt bùng phát dịch thứ 4, khiến hệ thống y tế vốn đang phải gồng mình chống dịch sụp đổ.

Thật may là lời cảnh báo ấy đã không trở thành sự thực. B.1.1.7 không bùng phát mạnh như dự đoán của giới chuyên gia, và kịch bản về làn sóng lây nhiễm cuối cùng chỉ là những đợt bùng phát nhỏ lẻ trên toàn quốc. Số ca nhiễm mới được ghi nhận trong ngày ở Mỹ bắt đầu giảm từ tháng 4 và hiện đã giảm hơn 85% so với giai đoạn khủng khiếp hồi tháng 1.

Kristian Andersen, một nhà virus học tại viện nghiên cứu Scripps Research ở La Jolla, California, bình luận: "Thực tế là chúng ta còn có thể làm tốt hơn thế".

Tiến sĩ Andersen và các nhà khoa học virus khác vẫn coi các biến thể là một nguồn nguy cơ tiềm ẩn trong những tháng tới - đặc biệt là một biến thể đã đánh bại Brazil và đang lây lan nhanh chóng ở 17 bang của Hoa Kỳ. Nhưng họ cũng đang nhìn lại thành quả đã đạt được trong những tháng qua để hiểu rõ hơn về cách Mỹ đã đạt được thành công tạm thời trong cuộc chiến chống biến thể của virus.

Theo các nhà khoa học, thành công này là sự kết hợp của nhiều yếu tố: khẩu trang, giãn cách xã hội và nhiều biện pháp phòng dịch khác trong lúc chương trình tiêm chủng được đẩy mạnh. May mắn cũng đóng góp một vai trò quan trọng, vì không giống như các biến thể khác, B.1.1.7 vô hại trước vaccine.

Ông Nathan Grubaugh, một nhà dịch tễ học tại trường Đại học Yale, bình luận: "Nói thật lòng thì tôi nghĩ chúng ta đã gặp may. Vaccine đã cứu chúng ta".

Sau khi B.1.1.7 xuất hiện vào cuối tháng 12 năm ngoái, nhiều biến thể khác đã được "đưa ra ánh sáng", khiến các nhà khoa học đau đầu.

Cuộc chiến với loạt biến thể của SARS-CoV-2: Mỹ tạm dẫn trước 1-0 nhờ bí quyết gì? - Ảnh 2.

Tiến sĩ Charles Chiu từ Đại học California, San Francisco, người đã phát hiện ra biến thể của SARS-CoV-2 ở California. Ảnh The New York Times

Vào tháng 1, các nhà khoa học ở California đã phát hiện một biến thể có 10 đột biến ngày càng lây lan mạnh hơn trong cộng đồng và thậm chí đã lây sang những bang khác.

Các thí nghiệm cho thấy biến thể này có thể né được phương pháp điều trị bằng kháng thể đã hoạt động tốt trước đây và có lẽ nó cũng dễ lây lan hơn.

Trong những tháng sau đó, Mỹ đã tăng cường giám sát cách thức các biến thể đột biến. Đầu tháng 5, hơn 28.800 bộ gen của virus, gần 10% trong tổng số các ca dương tính với SARS-CoV-2, đã được đăng tải lên cơ sở dữ liệu trực tuyến quốc tế có tên GISAID. Điều này đã giúp các nhà khoa học có cái nhìn tổng quan và rõ ràng hơn về các biến thể.

Hóa ra các biến thể được tìm thấy ở California yếu hơn so với những đối thủ khác, và số lượng của biến thể đã giảm mạnh trong tháng 2 và tháng 3. Trong khi đó, số ca nhiễm B.1.1.7 tại bang này tiếp tục tăng lên hơn 66% vào cuối tháng 4.

Ở phía bên kia đất nước, các nhà nghiên cứu phát hiện biến thể B.1.526 đang lây lan nhanh chóng ở New York và có vẻ là một đối thủ đáng gờm của B.1.1.7. Tuy nhiên các nghiên cứu sau đó đã chứng minh B.1.1.7 vẫn vượt trội hơn so với các đối thủ của nó.

Cuộc chiến với loạt biến thể của SARS-CoV-2: Mỹ tạm dẫn trước 1-0 nhờ bí quyết gì? - Ảnh 3.

Ảnh: The New York Times

CÁC NHÀ KHOA HỌC CHƯA HẾT LO LẮNG

Đến nay các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra điều ra làm nên lợi thế của B.1.1.7 so với những "đối thủ" khác của nó. "Liệu đây có phải biến thể mạnh nhất hay không? Rất khó để kết luận vào thời điểm này", bà Angela Rasmussen, một nhà virus học tại đại học Saskatchewan, Canada bình luận.

Một điều khó hiểu nữa đối với các nhà khoa học là vì sao những biến thể từng hoành hành tại các quốc gia khác vẫn chưa lây lan mạnh ở Mỹ, ví dụ như biến thể B.1.351 (Nam Phi) từng được ghi nhận vào cuối tháng 1, nhưng đến nay mới chỉ chiếm 1% số ca nhiễm ở Mỹ.

Trong khi đó, biến thể P.1 đang tàn phá Brazil tuy có khởi đầu chậm hơn nhưng hiện chiếm hơn 10% số ca nhiễm tại Mỹ.

Tiến sĩ André Ricardo Ribas Freitas từ Trường Đại học Faculdade São Leopoldo Mandic (Brazil) cảnh báo rằng việc biến thể P.1 lây lan trên diện rộng chỉ còn là vấn đề thời gian.

Mỹ có nguồn cung cấp vaccine dồi dào đến mức các biến thể hiện nay trở thành mối quan tâm đối với giới nghiên cứu hơn là nỗi lo của công chúng. Mặc dù các loại vaccine này có thể kém hiệu quả hơn một chút đối với các biến thể Nam Phi và Brazil, nhưng chúng ngăn ngừa biến chứng nặng đối với tất cả các biến thể đã được xác định.

Tuy nhiên, như vậy không có nghĩa là người Mỹ đã có thể hoàn toàn an tâm. Hiện tại mới chỉ có khoảng 35% người dân Mỹ được tiêm chủng đầy đủ, và hiệu quả bảo vệ của vaccine có thể suy yếu vào mùa đông năm nay.

Không ai biết chính xác có những biến thể nào đang xuất hiện ở những khu vực khác trên thế giới, như biến thể kép B.1.617 ở Ấn Độ, sẽ tác động đến Mỹ ra sao. Mỹ đã xác nhận các ca nhiễm biến thể B.1.617 nhưng với số lượng ít. Tiến sĩ sinh vật học Sarah Cobey của Trường Đại học Chicago (Mỹ), cảnh báo rằng sẽ có nhiều biến thể hơn nữa chắc chắn sẽ phát sinh ở những nơi virus lây lan mạnh./.

(Theo New York Times)

Đọc thêm về:

    Đọc tin nhanh VN mới nhất, xem tin tức thế giới nhanh nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên