COVID kéo dài - khi người bệnh kiệt sức ngay cả khi đã hết virus: "Mọi người cần hiểu rằng hội chứng này có thật!"

Nguyễn Thị Hoài Ân, BS Hà Xuân Nam |

COVID kéo dài - khi người bệnh kiệt sức ngay cả khi đã hết virus: "Mọi người cần hiểu rằng hội chứng này có thật!"
COVID kéo dài - khi người bệnh kiệt sức ngay cả khi đã hết virus: "Mọi người cần hiểu rằng hội chứng này có thật!"

Những người mắc COVID-19 nhẹ thường hồi phục sau khoảng 2 tuần. Các trường hợp nặng hơn phải mất đến 6 tuần để hồi phục. Nhưng ngày càng có nhiều bệnh nhân sau khi khỏi bệnh lại xuất hiện các triệu chứng khác.

Hiện tượng này được gọi là "chứng COVID kéo dài (long COVID)" đã khiến các nhà khoa học bối rối còn các bệnh nhân thì cảm thấy kiệt sức và bất an.

Những người này phải trải qua các đợt phát bệnh hoặc các triệu chứng kéo dài như sốt, nhức đầu cho đến mất khứu giác hay mệt mỏi.

Tình trạng này làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống khiến họ không thể làm việc hay thực hiện các hoạt động thường ngày. Tồi tệ hơn, những bệnh nhân này lại thường ít hay không nhận được sự hỗ trợ nào từ hệ thống y tế.

Đa số nhân viên y tế bối rối, không biết điều trị như thế nào hay tệ hơn là phớt lờ các triệu chứng mà người bệnh mô tả, do vậy họ phải chịu đựng các triệu chứng dai dẳng và không biết làm thế nào để loại bỏ chúng. Chính vì không được giúp đỡ chính thức nên đã xuất hiện các nhóm hỗ trợ trực tuyến cho những người mắc hội chứng này.

Chứng COVID kéo dài: hiện tượng chưa được lý giải

Mặc dù chưa rõ có bao nhiêu người trên thế giới mắc chứng COVID kéo dài nhưng dữ liệu từ ứng dụng "Theo dõi triệu chứng COVID" cho thấy khoảng "1/10 người vẫn xuất hiện các triệu chứng COVID-19 sau 3 tuần.

Theo một nghiên cứu trên 143 người nhập viện vì COVID-19 ở Ý, sau hai tháng xuất viện vẫn có đến 87,4% bệnh nhân còn ít nhất một triệu chứng tồn tại. Thường gặp nhất là mệt mỏi và khó thở.

COVID kéo dài - khi người bệnh kiệt sức ngay cả khi đã hết virus: Mọi người cần hiểu rằng hội chứng này có thật! - Ảnh 2.

Các triệu chứng thường khác nhau ở mỗi người. Giáo sư Spector, giáo sư dịch tễ học tại Đại học King’s College London cho biết, các triệu chứng phổ biến nhất ở những người mắc COVID kéo dài là mất khứu giác, đau đầu, ho dai dẳng, mệt mỏi và khó thở.

Mệt mỏi đến kiệt sức là triệu chứng hay gặp nhất. Triệu chứng này làm một số chuyên gia liên tưởng, so sánh và cố gắng tìm mối liên hệ giữa chứng COVID kéo dài và hội chứng sau virus (một hội chứng mà mệt mỏi cũng là triệu chứng phổ biến).

Họ cho rằng viêm cơ não tủy (myalgic encephalomyelitis, ME), hoặc hội chứng mệt mỏi mãn tính, một tình trạng gây đau nhức cơ, sương mù não và cảm giác mệt mỏi có thể giúp tìm ra cơ chế của chứng COVID kéo dài. Tuy nhiên, hiện tại cơ chế xuất hiện triệu chứng của căn bệnh này vẫn còn là bí ẩn.

Không được xét nghiệm hoặc kết quả âm tính giả khiến người bệnh khó tiếp cận y tế

Nhiều người tuyên bố sẽ sống chung với COVID kéo dài, điều này đã dẫn đến việc thành lập các nhóm hỗ trợ trực tuyến.

Chia sẻ từ Barbara Melville, một trong những quản trị viên của nhóm hỗ trợ COVID kéo dài: "Nhóm được thành lập vào khoảng tháng 5/2020. Những ngày đầu chỉ một hoặc hai trường hợp nhưng chỉ sau 6 tháng, nhóm đã có hơn 20.000 thành viên có các triệu chứng giống nhau (mệt mỏi), bị bỏ rơi và không nhận được trợ giúp nào.

Đa số họ cũng chưa bao giờ được nhập viện. Nhiều người mắc bệnh suốt 6 tháng vẫn chưa lành. Các triệu chứng vẫn tồn tại dai dẳng và họ đang phải đấu tranh để được chăm sóc y tế."

Nguyên do các bệnh nhân mắc COVID kéo dài không được hỗ trợ y tế là họ không được làm xét nghiệm COVID-19, hoặc được xét nghiệm nhưng lại có kết quả âm tính.

Melville nói: "Tất cả đều biết rằng các xét nghiệm về virus và kháng thể đều có sai số, nhưng họ vẫn xem đó vẫn là tiêu chuẩn đáng tin cậy nhất, ngay cả khi bệnh nhân phàn nàn rằng ‘Tôi bị ốm, xin hãy tin tôi’."

Lyra, một bệnh nhân mắc COVID kéo dài ở Anh, cho hay cô không thể biết được liệu mình có bị mắc COVID-19 hay không vì chỉ có các triệu chứng nhẹ, giống cúm. Tuy nhiên, nhiều tháng sau, cô lại có những cơn phát bệnh và nó vẫn tiếp tục cho đến tận 6 tháng sau.

Một bệnh nhân khác, Amy Small, một bác sĩ đa khoa tại Scotland, kể rằng cô đã nhiễm COVID từ lâu. Không giống Lyra, bác sĩ Small đã được làm xét nghiệm ngay khi nghi ngờ nhưng kết quả lại âm tính.

Dù vậy, cô vẫn không có câu trả lời nào khác ngoài COVID-19 để lý giải cho các triệu chứng dai dẳng này. Cô mệt mỏi, hơi đau đầu và sốt vào ngày 11/4/2020áng 4. Vài ngày sau, một trong những đồng nghiệp mà cô đã làm cùng có kết quả dương tính với COVID-19.

Ảnh hưởng của COVID kéo dài

Các bệnh nhân mắc COVID kéo dài đều cho biết cuộc sống của họ bị đảo lộn bởi các triệu chứng dai dẳng. Lyra kể, cô không thể làm gì được dù chỉ là đi bộ vì các cơn mệt mỏi sẽ xuất hiện ngay nếu đi bộ, làm việc nhà hoặc đứng lâu.

Bác sĩ Small cũng gặp tình trạng tương tự. Bốn tháng sau khi có triệu chứng, cô vẫn bị sốt hàng ngày và không thể làm việc vì mệt mỏi dai dẳng.

COVID kéo dài - khi người bệnh kiệt sức ngay cả khi đã hết virus: Mọi người cần hiểu rằng hội chứng này có thật! - Ảnh 6.

Nguồn: WallstreetJournal.

Mặc dù gây ra hậu quả nặng nề nhưng các nhà khoa học và chuyên gia y tế vẫn chưa biết được COVID kéo dài là gì và điều trị như thế nào. Điều này làm cho nhiều người không thể tiếp cận được các hỗ trợ thích hợp nào.

Lyra kể: "Tôi đã có vài cuộc hẹn với bác sĩ qua điện thoại. Lần đầu, bác sĩ chẩn đoán tôi bị nhiễm trùng tai trong. Lần hai, bác sĩ yêu cầu xét nghiệm máu, và nói nếu kết quả bình thường, tôi có thể mắc chứng mệt mỏi hậu virus (post-viral fatigue) - hoặc hội chứng mệt mỏi mãn tính (nếu kéo dài hơn 6 tháng) (chronic fatigue syndrome)."

Mặc dù cô đã gợi ý đến khả năng mắc COVID-19 nhưng bác sĩ bác bỏ ngay vì cho rằng, COVID-19 không thể kéo dài hơn 14 ngày.

Lyra đã gửi email các bài báo về chứng này đến bệnh viện. Một y tá nói rằng họ biết về COVID kéo dài nhưng không thể giúp được gì hơn.

Còn bác sĩ Small cho biết cô đã nhận được một số hỗ trợ khi có một bác sĩ thật sự quan tâm đến chứng COVID kéo dài. Tuy nhiên, các nhân viên y tế thường bối rối và không biết nên làm gì để hỗ trợ bệnh nhân. Cô cũng thừa nhận rằng không phải ai cũng may mắn tìm được một bác sĩ hiểu và quan tâm đến các triệu chứng này một cách nghiêm túc. Cô đã đăng trải nghiệm của mình lên một diễn đàn y khoa nhưng chỉ nhận lại trả lời là đã lo lắng thái quá.

"Mọi người cần hiểu rằng hội chứng COVID kéo dài có thật" và "Hãy lắng nghe bệnh nhân hơn"

Khi được hỏi về những gì họ muốn được hỗ trợ, các bệnh nhân mắc COVID kéo dài nhấn mạnh đến sự đồng cảm và lắng nghe từ phía bác sĩ và nhân viên y tế.

Lyra chia sẻ: "Cần phải có những hỗ trợ chính thức dành cho những người mắc COVID kéo dài. Các bác sĩ cần có hướng dẫn về chẩn đoán và theo dõi những người có các triệu chứng này."

COVID kéo dài - khi người bệnh kiệt sức ngay cả khi đã hết virus: Mọi người cần hiểu rằng hội chứng này có thật! - Ảnh 8.

Những người bị COVID kéo dài thường gặp khó khăn về hô hấp, và một số phòng khám trên thế giới đang cung cấp dịch vụ phục hồi chức năng cho họ. Nguồn: Reuters

Bác sĩ Small cho rằng tất cả nhân viên y tế nên đọc và tìm hiểu về chứng bệnh này để có thể đồng cảm với những gì bệnh nhân đã trải qua. Cô nhấn mạnh những người mắc COVID kéo dài trước hết cần được tin tưởng và nhìn nhận những trải nghiệm của họ.

Với việc ngày càng có nhiều người báo cáo về các triệu chứng kéo dài sau khi mắc COVID-19, một số quốc gia đã bắt đầu đưa ra các hỗ trợ chính thức.

Tại Anh, mục thông tin "Hồi phục sau khi mắc COVID" đã xuất hiện trên website của Dịch vụ y tế Quốc gia. Tuy nhiên, ở Mỹ, vẫn chưa có hỗ trợ nào từ chính phủ, vì vậy, các nhóm trực tuyến như Body Politic vẫn là nơi hỗ trợ chính cho những người mắc COVID kéo dài.

Theo Melville, "thật tuyệt vời khi COVID kéo dài được công nhận, nhưng đây mới chỉ là bước đầu. Cần phải lan toả thông tin này cho người thân, bác sĩ và người lao động biết rằng mọi người có thể mắc COVID kéo dài, người bệnh cần được đồng cảm, được điều trị cho dù thuộc đối tượng nào, có tình trạng xét nghiệm hay nguy cơ nhập viện ra sao."

Giáo sư Spector cũng lưu ý hầu hết những người mắc COVID kéo dài cần được hỗ trợ trong 1 khoảng thời gian dài. "Những người mắc COVID kéo dài sẽ cần nhiều sự hỗ trợ vì không chỉ bị ảnh hưởng về thể chất mà còn về tinh thần. Mệt mỏi kéo dài có thể ảnh hưởng xấu đến tinh thần, làm gia tăng lo lắng và thậm chí, trong một số trường hợp là trầm cảm."

Theo ông, các bác sĩ phải cho thấy họ luôn đứng về phía bệnh nhân, lắng nghe và đánh giá bệnh nhân một cách nghiêm túc. Sẽ rất tệ nếu bệnh nhân mắc bệnh nhưng không ai tin điều đó. Các chuyên gia tâm thần cũng nên biết hết các triệu chứng của COVID-19 để có thể phát hiện và hỗ trợ bệnh nhân tốt hơn.

Tham khảo:

1. https://pharmaceutical-journal.com

2. https://www.medicalnewstoday.com/articles/ill-abandoned-unable-to-access-help-living-with-long-covid

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email songkhoe@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên