Con số không biết nói dối: Mỹ "đấm" quá đau, kinh tế Iran "nát vụn" sau nửa thập kỉ lãnh đòn

Tất Đạt |

Con số không biết nói dối: Mỹ "đấm" quá đau, kinh tế Iran "nát vụn" sau nửa thập kỉ lãnh đòn
Con số không biết nói dối: Mỹ "đấm" quá đau, kinh tế Iran "nát vụn" sau nửa thập kỉ lãnh đòn

Kinh tế Iran đã vấp phải nhiều trở ngại và tăng trưởng đang ở mức rất thấp so với nhiều năm trước.

Nền kinh tế của Iran đang suy sụp sau nhiều năm bị Mỹ trừng phạt - và Tehran khẳng định Washington phải gỡ bỏ những trừng phạt đó trước khi hai bên có thể quay lại đàm phán hạt nhân.

Cả hai nước đều tỏ ý muốn quay lại bàn đàm phán, nhưng cả Mỹ và Iran đều không muốn nhượng bộ bên kia.

Iran đã ký thỏa thuận hạt nhân - chính thức được gọi là Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) - với Mỹ, Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh và Đức vào năm 2015.

Tuy nhiên, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã rút khỏi thỏa thuận hồi năm 2018 và áp đặt các lệnh trừng phạt theo chính sách "áp lực tối đa" để buộc Iran quay lại bàn đàm phán.

Dưới đây là 6 biểu đồ cho thấy nền kinh tế Iran đang gặp khó khăn như thế nào:

Nền kinh tế của Iran bị thu hẹp

Con số không biết nói dối: Mỹ đấm quá đau, kinh tế Iran nát vụn sau nửa thập kỉ lãnh đòn - Ảnh 1.

Nền kinh tế Iran ước tính giảm 4,99% vào năm 2020, liên tục thu hẹp kể từ năm 2017.

Trong khi đó, Iran đã có mức tăng trưởng kinh tế mạnh, lên tới 12,5% trong năm 2016 sau khi thỏa thuận hạt nhân được ký kết. Tuy nhiên, mức tăng đó chỉ tồn tại trong thời gian ngắn.

Abrams, cựu đại diện đặc biệt của Mỹ về Iran trong chính quyền Trump, hiện là thành viên cấp cao về nghiên cứu Trung Đông tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), cho biết: "Không thể biết chính xác những con số sẽ là bao nhiêu nếu không có lệnh trừng phạt. Nhưng tôi nghĩ khá rõ ràng rằng các lệnh trừng phạt đã có tác động đến nền kinh tế Iran và đến ngân sách của chính phủ."

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) nhận xét GDP của Iran sẽ tăng 3% vào năm 2021.

Sản xuất và xuất khẩu dầu bị ảnh hưởng

Ông Abrams cho biết, các lệnh trừng phạt đã làm giảm khả năng bán dầu của Iran và ngăn họ thu được tiền từ việc bán nhiên liệu.

Ông nói: "Có hàng tỷ đô la đang nằm trong các ngân hàng ở Iraq, Trung Quốc và Hàn Quốc… mà Iran không thể động tay vào do các lệnh trừng phạt".

Theo ước tính của IMF, xuất khẩu dầu của Iran dự kiến sẽ tiếp tục giảm vào năm 2021.

Con số không biết nói dối: Mỹ đấm quá đau, kinh tế Iran nát vụn sau nửa thập kỉ lãnh đòn - Ảnh 2.

Thương mại thế giới với Iran giảm

Xuất khẩu và nhập khẩu đều giảm mạnh sau khi các lệnh trừng phạt được áp dụng trở lại. Bên cạnh dầu mỏ, kim loại công nghiệp của Iran - một nguồn thu nhập xuất khẩu lớn của đất nước - cũng chịu trừng phạt.

IMF ước tính Iran có thâm hụt thương mại 3,45 tỷ USD vào năm 2020. Nước này thặng dư thương mại 6,11 tỷ USD trong năm 2019, theo IMF.

Con số không biết nói dối: Mỹ đấm quá đau, kinh tế Iran nát vụn sau nửa thập kỉ lãnh đòn - Ảnh 3.

Lạm phát tăng đột biến

Giá trị đồng tiền của Iran đã giảm liên tục kể từ đầu năm 2018, nhưng Matthew Bey, nhà phân tích toàn cầu cấp cao tại Stratfor, cho biết đồng rial đã "phần nào ổn định".

Tuy nhiên, giá trị của nó trên thị trường không chính thức là hơn 250.000 rial/USD - khác xa với tỷ giá chính thức của ngân hàng trung ương là 42.000 rial/USD được sử dụng cho hầu hết hàng hóa nhập khẩu.

Đồng tiền yếu hơn khiến hàng nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn đối với người dân địa phương và lạm phát cao đồng nghĩa với việc chi phí sinh hoạt đang tăng lên vào thời điểm người dân đang phải vật lộn với nền kinh tế yếu kém và thị trường việc làm.

Con số không biết nói dối: Mỹ đấm quá đau, kinh tế Iran nát vụn sau nửa thập kỉ lãnh đòn - Ảnh 4.

Thị trường việc làm yếu

Tỷ lệ thất nghiệp cao được cho là sẽ tăng hơn nữa trong bối cảnh kinh tế Iran gặp khó khăn.

Ước tính có khoảng 12,4% dân số nước này sẽ mất việc làm vào năm 2021, theo dự báo của IMF.

Con số không biết nói dối: Mỹ đấm quá đau, kinh tế Iran nát vụn sau nửa thập kỉ lãnh đòn - Ảnh 5.

Tăng thâm hụt tài khóa

Chính phủ Iran đang chi tiêu vượt quá khả năng của mình và thâm hụt tài khóa ngày càng lớn. Mặc dù đây không phải lúc nào cũng là điều xấu nhưng nó có thể hạn chế khả năng của quốc gia trong việc cải thiện hoạt động kinh tế và phục hồi sau đại dịch COVID-19.

Con số không biết nói dối: Mỹ đấm quá đau, kinh tế Iran nát vụn sau nửa thập kỉ lãnh đòn - Ảnh 6.

"Tôi chắc chắn rằng ngân sách quốc gia là mối quan tâm nhất định (đối với Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei) vì ông ấy muốn có tiền cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng, cho Hezbollah, cho dân quân Shia ở Iraq và cho nhiều chi phí khác," Abrams từ CFR cho biết.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra rằng những mối quan tâm thông thường của một chính phủ dân sự - chẳng hạn như thu nhập quốc dân, thu nhập trung bình của gia đình, tỷ lệ lạm phát hoặc tỷ lệ thất nghiệp - có thể không quan trọng đối với các nhà lãnh đạo tôn giáo.

Triển vọng thỏa thuận Mỹ-Iran?

Theo Bey, một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran không phải là không thể - nhưng chỉ khi mỗi bên giảm bớt gay gắt trong lập trường hiện tại của mình.

Bey nói, Mỹ sẽ phải chấp nhận rằng việc giảm nhẹ các lệnh trừng phạt là một bước cần thiết để thúc đẩy Iran tuân thủ JCPOA. Mặt khác, Iran phải thừa nhận rằng nếu nước này không thực hiện "các bước quan trọng", chính quyền ông Biden không thể gỡ bỏ hoàn toàn các biện pháp trừng phạt.

Mặt khác, Abrams cho biết có một "vấn đề rất quan trọng" trong chính sách Iran của chính quyền Biden, đó là khôi phục thỏa thuận hạt nhân trước khi đàm phán một thỏa thuận rộng hơn bao gồm chương trình tên lửa của Iran và hỗ trợ các nhóm phiến quân trong khu vực.

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên