Cơn đau đầu của Bắc Kinh: Bán máy bay chiến đấu không nước nào thèm mua - Vì đâu nên nỗi?

Anh Tú |
Cơn đau đầu của Bắc Kinh: Bán máy bay chiến đấu không nước nào thèm mua - Vì đâu nên nỗi?
Cơn đau đầu của Bắc Kinh: Bán máy bay chiến đấu không nước nào thèm mua - Vì đâu nên nỗi?
Máy bay chiến đấu J-10 của Trung Quốc trình diễn tại Singapore Airshow ngày 9 tháng 2 năm 2020. Ảnh: AFP

Việc chế tạo được các máy bay tốt cùng nhiều loại vũ khí khác sẽ không giúp ích gì cho ngành công nghiệp quốc phòng và uy tín của Trung Quốc nếu nước này thực sự không có bạn bè.

MÁY BAY KHÔNG AI MUA

Khi tầm vóc toàn cầu của Trung Quốc ngày càng phát triển, nhiều người đã kỳ vọng hoạt động xuất khẩu vũ khí sẽ phản ánh vị trí tương xứng của nước này trên trường thế giới. Tuy nhiên, sau nhiều thập kỷ cố gắng, điều đó đã không xảy ra với Bắc Kinh.

Cuộc đối đầu hồi tháng trước với Philippines khi các tàu hải quân Trung Quốc xâm phạm bất hợp pháp vào vùng biển Philippines có thể cho thấy mấu chốt của vấn đề, lộ rõ điểm yếu cơ bản của Trung Quốc: Rất ít nước muốn hợp tác với Bắc Kinh.

Trong nhiều thập kỷ, người ta cho rằng việc Trung Quốc vươn lên trở thành một cường quốc xuất khẩu máy bay chiến đấu trên thế giới dường như là điều không thể tránh khỏi.

Tháng 4/1997, Interavia - Tạp chí thương mại có ảnh hưởng một thời dự đoán: “Trung Quốc đã ở vị thế sẵn sàng vượt qua Nga”, và Bắc Kinh sẽ “vượt xa Moscow cả thập kỷ hoặc nhiều hơn với tư cách là nhà cung cấp máy bay chiến đấu cho thế giới đang phát triển”.

Chín năm sau, Aviation Week & Space Technology nhận định: “Trung Quốc có thể nổi lên như một nhà cung cấp các gói máy bay chiến đấu giá rẻ cho thị trường xuất khẩu.”

Tuy nhiên, các con số thống kê trên thực tế cho thấy, rõ ràng, đã không có điều gì tương tự xảy ra. Từ năm 2000 đến năm 2020, theo cơ sở dữ liệu buôn bán vũ khí của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, Trung Quốc chỉ xuất khẩu được số máy bay quân sự trị giá 7,2 tỷ USD.

Cơn đau đầu của Bắc Kinh: Bán máy bay chiến đấu không nước nào thèm mua - Vì đâu nên nỗi? - Ảnh 1.

Hai máy bay chiến đấu J-10 bay ngang qua nhau tại Triển lãm Hàng không & Vũ trụ Quốc tế ở Chu Hải, Trung Quốc. Ảnh: Forbes

Trong khi đó, Mỹ vẫn giữ vị trí đứng đầu một cách an toàn, với trị giá xuất khẩu 99,6 tỷ USD và Nga ở vị trí thứ hai với 61,5 tỷ USD. Ngay cả xuất khẩu máy bay của Pháp cũng gấp đôi Trung Quốc, ở mức 14,7 tỷ USD.

Cho đến nay, vẫn có rất ít dấu hiệu cải thiện về xung hướng vươn lên của Trung Quốc. Thành tích bán hàng “èo ọt” này không liên quan gì đến bản thân chiếc máy bay.

Máy bay chiến đấu Trung Quốc không thoát ra được khỏi thị trường cốt lõi tương đối nhỏ bé của họ. Trong những năm 1990, khách hàng lớn nhất của Bắc Kinh là Pakistan, Bangladesh, Myanmar, Triều Tiên và một số nước châu Phi. Danh sách này vẫn tồn tại cho tới tận ngày nay.

Năm 2018, một báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế đã chỉ ra rằng, kể từ năm 2010, 63,4% doanh số bán vũ khí thông thường của Trung Quốc là sang Pakistan, Bangladesh và Myanmar.

Doanh số bán hàng yếu ớt này không liên quan gì đến bản thân chiếc máy bay. Trung Quốc đã đạt được những bước tiến đáng kể trong việc cải thiện nền tảng công nghệ hàng không vũ trụ thuộc sở hữu nhà nước, đặc biệt là trong lĩnh vực quân sự.

Trung Quốc đã làm ra những sản phẩm chất lượng, hoặc ít nhất là những sản phẩm ngang ngửa với những chiếc máy bay mà Liên Xô từng rất thành công khi xuất khẩu với số lượng lớn sang nhiều nước khác nhau.

J-10, máy bay chiến đấu mà Bắc Kinh trình làng vào những năm 2000, có các đặc tính hoạt động, gồm: tốc độ, tầm bay, trọng tải, khả năng vũ khí và cảm biến - hoàn toàn phù hợp với các máy bay của Mỹ, Nga và châu Âu trên thị trường xuất khẩu. Phiên bản mới nhất, J-10C, trang bị radar mảng pha quét điện tử chủ động, giống như hầu hết các máy bay chiến đấu hiện đại của phương Tây.

Tuy nhiên, chưa một chiếc nào được bán ra nước ngoài, ngay cả khi Trung Quốc đã cố gắng bán J-10 cho khách hàng máy bay quân sự lớn nhất của họ là Pakistan và các quốc gia khác suốt hơn 15 năm. Các máy bay chiến đấu khác của Trung Quốc cũng có số phận tương tự.

Các máy bay chiến đấu mới của Trung Quốc với tính năng tàng hình giúp chúng tránh bị radar phát hiện, chẳng hạn như J-20 và FC-31, cũng đã xuất hiện trên thị trường trong những năm gần đây, nhưng không có bất kỳ tin đồn nào về sự quan tâm của quốc tế.

Rất có thể, những chiếc máy bay này quá đắt đối với nhóm khách hàng máy bay chiến đấu cốt lõi của Trung Quốc. Nhưng điều đó không giải thích được “lỗi xuất khẩu” cho tất cả các kiểu máy cũ hơn.

NƯỚC LỚN KHÔNG CÓ BẠN

Lời giải thích tốt nhất cho sự thất bại này là chính sách đối ngoại của Trung Quốc. Philippines là một ví dụ minh họa hoàn hảo cho lý do tại sao tham vọng xuất khẩu máy bay chiến đấu của Trung Quốc bị đình trệ.

Trong 5 năm, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đã cố gắng chỉ đạo đất nước tách khỏi Mỹ và xích lại gần Trung Quốc. Hơn nữa, trước thời điểm đó vài năm, quốc gia này chưa bao giờ mua một máy bay chiến đấu mới khi ngân sách quốc phòng hạn hẹp chỉ có thể mua được các máy bay phản lực cũ từ Mỹ.

Khi đó, Philippines đang rơi vào tình trạng thiếu tiền và rất hào hứng thiết lập mối quan hệ gần gũi hơn với Trung Quốc. Đây là công thức hoàn hảo để Trung Quốc tạo ra một bước đột phá cho thị trường xuất khẩu máy bay chiến đấu tại một quốc gia quan trọng trong khu vực.

Cơn đau đầu của Bắc Kinh: Bán máy bay chiến đấu không nước nào thèm mua - Vì đâu nên nỗi? - Ảnh 3.

Tiêm kích tàng hình J-20 của Trung Quốc. Ảnh: Reuters

Nếu cuối cùng mà Philippines mua được một vài phi đội máy bay chiến đấu của Trung Quốc, đồng thời lại yêu cầu được Hải quân Mỹ tránh xa các căn cứ cũ của họ, như đã từng làm vào tháng 2/2020, thì thế giới sẽ coi đây như “một cuộc đảo chính” về chính sách đối ngoại lớn của Trung Quốc.

Thế nhưng, điều đó dường như không có khả năng xảy ra. Tháng trước, căng thẳng âm ỉ giữa hai quốc gia ở Biển Đông nóng lên khi Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Teodoro Locsin Jr. đăng tải dòng tweet chỉ trích Trung Quốc thậm tệ.

Thực vậy, Bắc Kinh thiếu sức hấp dẫn với tư cách là một đối tác chiến lược trong khu vực. Các nước khác không thu được nhiều lợi ích từ mối quan hệ chiến lược với Trung Quốc, đi kèm với việc mua máy bay chiến đấu của họ.

Các thị trường lớn trong khu vực như Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Đài Loan và Singapore thì tất cả nguồn máy bay quân sự của họ hầu như chỉ đến từ phía Mỹ. Bốn trong số những nước này là đối tác hoặc khách hàng của chương trình tiêm kích F-35 và tất cả đều sẽ đóng vai trò quan trọng trong bất kỳ cuộc xung đột nào với Trung Quốc.

Trong khi Bắc Kinh phải vật lộn để tìm kiếm khách hàng thì vị thế xuất khẩu quân sự của Washington luôn có xu hướng còn tăng trưởng hơn nữa. Thập kỷ qua, Ấn Độ đã bắt đầu mua các máy bay tuần thám biển P-8, máy bay vận tải quân sự C-17 và C-130J, trực thăng AH-64 và CH-47 của Mỹ trị giá hơn 12 tỷ USD. Việc bán máy bay chiến đấu đầu tiên của Mỹ cho Ấn Độ rất có thể xảy ra trong thập kỷ tới.

Kết luận quan trọng nhất có thể rút ra từ ​​tất cả những nội dung đã đề cập ở trên là việc chế tạo được các máy bay tốt cùng nhiều loại vũ khí khác sẽ không giúp ích gì cho ngành công nghiệp quốc phòng hoặc góp phần nâng cao sức mạnh chiến lược của Trung Quốc nếu nước này thực sự không có bạn bè.

Trung Quốc phô diễn sức mạnh Không quân

Đọc thêm về:

    Đọc tin tuc, xem tin quân sự mới nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên