"Điều phi thường gì Việt Nam đã làm được mà chúng ta không thể?"

Hồng Anh |

"Điều phi thường gì Việt Nam đã làm được mà chúng ta không thể?"
"Điều phi thường gì Việt Nam đã làm được mà chúng ta không thể?"
Công nhân nhà máy Samsung ở Việt Nam

Trong bài viết được đăng tải trên trang Dhaka Tribune, nhà kinh tế học Syed Akhtar Mahmood đã nêu những yếu tố quan trọng làm nên thành công của Việt Nam trong lĩnh vực điện tử.

Trong một bài viết được đăng tải trên trang Dhaka Tribune ngày 12/4 có tiêu đề "The simple story of complex products" (Câu chuyện đơn giản về các sản phẩm phức tạp), tác giả Syed Akhtar Mahmood, một nhà kinh tế học, đã sử dụng mặt hàng thiết bị điện tử để so sánh sự phát triển trong lĩnh vực xuất khẩu của BangladeshViệt Nam.

Trong bài viết, tác giả đã dẫn chứng các số liệu cho thấy vào năm 1995, tổng thu nhập từ xuất khẩu mặt hàng điện tử của Bangladesh tương đương với Việt Nam, cả về giá trị tuyệt đối (khoảng 30 triệu USD) và tỷ trọng trong tổng kim ngạch xuất khẩu (dưới 1%). Thế nhưng, hiện nay, gần 40% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đến từ mặt hàng điện tử, trong khi đối với Bangladesh, tỷ trọng xuất khẩu mặt hàng này vẫn ở mức dưới 1%.

Cuối bài viết trên, tác giả đã đặt ra câu hỏi: Vì sao Việt Nam có thể đạt được thành công phi thường như vậy, trong khi Bangladesh chưa làm được? Bangladesh có thể học hỏi được gì từ kinh nghiệm của Việt Nam?

Trong phần tiếp theo có tiêu đề "What did Vietnam do that we could not?" (Điều Việt Nam đã làm được mà chúng ta không thể là gì?), tác giả đã đưa ra câu trả lời cho những câu hỏi trên. Sau đây chúng tôi xin trân trọng gửi tới quý độc giả nội dung lược dịch của bài viết.


Việc phát triển một ngành công nghiệp điện tử có sức cạnh tranh toàn cầu cần ít nhất bốn điều kiện.

1. Kỹ năng

Thứ nhất là các kỹ năng. Thực tế, 10% phần mềm của Samsung trên toàn cầu được các kỹ sư công nghệ thông tin của Việt Nam phát triển là một minh chứng cho năng lực kỹ thuật của Việt Nam. Trung tâm nghiên cứu và phát triển lớn nhất của Samsung ở Đông Nam Á được đặt tại Hà Nội, và sử dụng hơn 1.500 công nhân Việt Nam có tay nghề cao. Tuy nhiên, người Việt Nam vẫn ý thức được rằng họ vẫn còn thiếu kỹ năng và đang chú ý giải quyết vấn đề này.

Vấn đề quan trọng không chỉ là đào tạo học thuật trong các lĩnh vực liên quan, mà còn phải kể đến nhận thức và các kỹ năng mềm cần thiết để một nhân viên có thể tận dụng tốt nhất cơ hội đào tạo tại chỗ do các công ty cung cấp. Các công ty không trông đợi nhân viên có sẵn tất cả các kỹ năng cần thiết, nhưng họ đánh giá cao khả năng có thể đào tạo của người nhân viên đó.

2. Chế độ thương mại quốc tế sôi động và cởi mở

Điều kiện quan trọng thứ hai là một chế độ thương mại quốc tế sôi động và cởi mở. Khâu sản xuất các sản phẩm điện tử đòi hỏi hàng chục, và thường là hàng trăm, các bộ phận khác nhau, hầu hết trong số đó cần phải được nhập từ nguồn bên ngoài. Một quốc gia có cơ chế thương mại mở và mạng lưới thương mại rộng lớn có thể tiếp cận các nguồn linh kiện đa dạng và hưởng lợi từ việc nhập khẩu hàng hóa trung gian rẻ hơn, nhờ đó có thể nâng cao khả năng cạnh tranh của mặt hàng xuất khẩu.

Trong những năm qua, Việt Nam đã tham gia một số hiệp định thương mại toàn cầu và khu vực, như Hiệp định Khu vực mậu dịch tự do Đông Nam Á (AFTA) năm 1996, Hiệp định Thương mại song phương giữa Mỹ và Việt Nam (US-BTA) năm 2000, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2006, và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CP-TPP) vào năm 2017. Việt Nam cũng đã ký các Hiệp định Thương mại Tự do song phương với một số quốc gia trong hai thập kỷ qua, và nhiều hiệp định khác cũng đang trong quá trình thảo luận. Điều này hoàn toàn trái ngược với Bangladesh, một quốc gia với chế độ thương mại vẫn bị hạn chế mặc dù đã có một số chính sách tự do hóa trong những năm qua.

3. Đầu tư nước ngoài

Yếu tố thứ ba là vai trò xúc tác của đầu tư nước ngoài. Các nhà đầu tư nước ngoài mang đến các kỹ thuật, thương hiệu và khả năng tiếp cận các thị trường cần thiết để xuất khẩu hàng điện tử. Biểu đồ dưới đây so sánh đầu tư nước ngoài tại Bangladesh và Việt Nam từ năm 1986-2018.

Điều phi thường gì Việt Nam đã làm được mà chúng ta không thể? - Ảnh 2.

Có thể thấy, cho đến cuối thập niên 1980, Bangladesh và Việt Nam ở vị trí tương đương - với dòng vốn FDI ở cả hai nước đều chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong GDP.

Kể từ năm 1989, khác biệt đã bắt đầu rõ rệt hơn: Trong khi FDI của Bangladesh tăng nhẹ (dưới 2% GDP), thì Việt Nam đã mở cửa nền kinh tế và đặc biệt chú trọng đến việc thu hút vốn FDI. Mặc dù tỉ lệ này có sự dao động mạnh, nhưng nguồn vốn FDI đổ về Việt Nam rõ ràng vẫn vượt trội hơn so với Bangladesh. Kể từ đầu những năm 1990, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI hàng năm vào Việt Nam đạt trung bình 6% GDP.

Tại Việt Nam, các công ty có vốn đầu tư nước ngoài đóng góp tới 70% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong đó tỷ trọng xuất khẩu các mặt hàng điện tử cao hơn nhiều so với những lĩnh vực khác.

Một trong những công ty có vốn đầu tư nước ngoài lớn trong lĩnh vực điện tử của Việt Nam là Samsung. Công ty Hàn Quốc này đầu tư vào Việt Nam lần đầu tiên vào năm 1996 để sản xuất TV màu cho thị trường trong nước. Đến năm 2009, sự hiện diện của Samsung tại Việt Nam đã được mở rộng đáng kể sau khi công ty này đầu tư 670 triệu USD vào một nhà máy sản xuất điện thoại di động theo định hướng xuất khẩu ở tỉnh Bắc Ninh.

Tính đến cuối năm 2017, Samsung đã đầu tư 14 tỷ USD và tạo ra việc làm cho hơn 100.000 người Việt Nam. 30% sản lượng điện thoại di động trên toàn cầu của Samsung đến từ Việt Nam và chỉ riêng công ty này đã chiếm gần 25% tổng giá trị xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam. Nhờ Samsung, Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu smart phone lớn thứ hai trên thế giới.

Trong khi đó, Intel đã mở cơ sở lắp ráp và kiểm tra chất bán dẫn trị giá 1 tỷ USD tại TP.HCM, giúp Việt Nam có vị trí vững chắc trên bản đồ công nghệ toàn cầu.

4. Quỹ đất rộng lớn

Câu chuyện về sự hiện diện của Samsung tại Việt Nam cũng là một điều buồn đối với Bangladesh. Khoảng 10 năm trước, Samsung cũng đã muốn rót vốn đầu tư lớn vào Bangladesh. Nhưng Bangladesh lại không đủ "chỗ" để đón nhận họ. Đó cũng là yếu tố quan trọng thứ tư trong sự phát triển của ngành công nghiệp điện tử - phải có sẵn quỹ đất rộng lớn.

Như đã đề cập ở trên, các công ty điện tử cần rất nhiều linh kiện không sản xuất trong nội địa - một số mặt hàng linh kiện được mua qua đường nhập khẩu, và một số mặt hàng khác có được thông qua các nhà cung cấp trong nước.

Các công ty muốn mua từ các nhà cung cấp trong nước vì lí do đảm bảo chất lượng và hậu cần. Do đó, các nhà đầu tư nước ngoài trong ngành công nghiệp điện tử thường yêu cầu về những khu đất rộng - đủ lớn để đáp ứng điều kiện xây dựng cả nhà máy của họ cũng như kho bãi cho các nhà cung cấp của họ. Việc Bangladesh không đáp ứng được điều kiện này đã khiến Samsung bỏ đi, và thay vào đó họ chọn mở rộng đầu tư tại Việt Nam.

Trong quá trình tìm cách đa dạng hóa nền kinh tế và tăng tính cạnh tranh toàn cầu cho lĩnh vực sản xuất, Bangladesh sẽ tiếp tục nghiên cứu những điều Việt Nam đã làm và đúc rút kinh nghiệm. Nhưng Bangladesh cần nhanh chân, nhanh tay để chớp lấy cơ hội này. Nếu làm được điều đó, chúng ta sẽ có thể kể một phiên bản Bangladesh của câu chuyện Việt Nam. Còn nếu không, thì tất cả những gì chúng ta có thể nói với con cháu mình là câu chuyện về những tập đoàn như Samsung đã rời bỏ chúng ta để đến với những đồng cỏ xanh hơn./.


Tác giả của bài viết là một nhà kinh tế học, trước đây từng công tác trong một cơ quan phát triển quốc tế.

(Theo Dhaka Tribune)

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ

    TIN NỔI BẬT SOHA

      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên