Chiến đấu cơ bí mật nhất của Nga từng khiến tình báo Mỹ dốc sức dò la đã lập 12 kỷ lục TG

Đại tá Trần Danh Bảng |
Chiến đấu cơ bí mật nhất của Nga từng khiến tình báo Mỹ dốc sức dò la đã lập 12 kỷ lục TG
Chiến đấu cơ bí mật nhất của Nga từng khiến tình báo Mỹ dốc sức dò la đã lập 12 kỷ lục TG
Chiến đấu cơ Yak-141 của Nga. Ảnh minh họa.

Phải mất 11 năm các cơ quan tình báo Mỹ và phương Tây mới tìm ra, để trông nó như thế nào. Đó chính là tiêm kích hạm thế hệ thứ 4 của Nga mang tên Yak-141, nó đã lập 12 kỷ lục TG.

CHIẾN ĐẤU CƠ STOVL: ĐỘT PHÁ VỀ KỸ THUẬT

Chiến tranh thế giới thứ hai là thời đoạn khởi đầu những tàu sân bay khổng lồ, có khả năng mang theo hàng chục máy bay, cất và hạ cánh trên hạm. Kích thước của những con tàu này rất lớn, giá thành rất cao.

Nếu công nghệ cất cánh hạ cánh thẳng đứng hoặc cất cánh trên đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng (STOVL) cho những máy bay chiến đấu hoàn thiện, thì… tàu sân bay sẽ được chế tạo nhỏ hơn, cơ động hơn và bớt tốn kém.

Với các nhà chỉ huy quân sự cấp chiến dịch, máy bay STOVL còn tăng tính đột kích trong nhiệm vụ đánh phá các mục tiêu trên bờ, trên biển "đánh nhanh, rút nhanh", an toàn cả cho tàu "mẹ". Từ đây, các quốc gia có nền công nghiệp hàng không mạnh luôn đau đáu tìm cách phát triển STOVL.

Chiến đấu cơ bí mật nhất của Nga từng khiến tình báo Mỹ dốc sức dò la đã lập 12 kỷ lục TG - Ảnh 1.

Công việc chế tạo máy bay STOVL bắt đầu từ những năm 50 của thế kỷ trước. Để máy bay chiến đấu cất cánh và hạ cánh gần như theo phương thẳng đứng, điều dễ hình dung là động cơ máy bay phải rất khỏe, tỷ lệ giữa khối lượng của máy bay với lực đẩy của động cơ rất cao.

Máy bay có khả năng chuyển luồng phụt phản lực 90°, hướng xuống mặt đường băng bằng thép của tàu sân bay, nâng máy bay lên dễ dàng và đỡ máy bay xuống êm, thuận. Các quá trình cơ động, chiến thuật không chiến sau đó sẽ phụ thuộc vào hệ cánh lái...

Máy bay STOVL đầu tiên là X-13 Vertijet của Mỹ, đã cất cánh thẳng đứng vào năm 1957. Tuy nhiên, chiếc máy bay này vận hành rất khó khăn, không ấn tượng, dự án đã bị đình lại.

Nhìn chung, việc thiết kế máy bay STOVL ngay từ đầu bị ngáng trở vì khả năng kỹ thuật không cho phép. Ngoài các yếu tố về tỉ lệ lực đẩy và cơ cấu điều khiển chuyển hướng luồng phụt, còn có yếu tố nhiệt động lực, vật liệu, khí động và tính ổn định của máy bay…

Khi phát triển máy bay như vậy, các nhà thiết kế đã phải giải quyết số lượng lớn các vấn đề kỹ thuật mới.

Chiến đấu cơ bí mật nhất của Nga từng khiến tình báo Mỹ dốc sức dò la đã lập 12 kỷ lục TG - Ảnh 2.

Máy bay STOVL Yak-38 do Nga chế tạo.

NGA/LIÊN XÔ ĐÃ TỪNG CÓ TỚI 4 LOẠI CHIẾN ĐẤU CƠ ĐẶC BIỆT

Ở Nga/Liên Xô, một số máy bay STOVL đã được chế tạo, trong đó có Yak-38. Yak-38, được Hải quân Liên Xô thông qua, có tỷ lệ lực đẩy trên trọng lượng rất thấp và được trang bị ba động cơ cùng một lúc. Máy bay chỉ có thể mang theo những quả bom nhỏ và tên lửa không điều khiển, làm giảm giá trị chiến đấu của nó xuống gần như bằng không.

Ngoài ra, để giảm trọng lượng cất cánh của Yak-38 đã buộc phải nạp nhiên liệu hạn chế, điều này làm giảm đáng kể bán kính hoạt động. Những chiếc máy bay này luôn ẩn chứa những thảm họa. Cỗ máy này không thể gọi là thành công.

Các nghiên cứu tương tự tiếp tục được thực hiện ở Liên Xô, nhưng là nghiên cứu khoa học hơn mà không có ứng dụng thực tế.

Vào năm 1978, Bộ Công nghiệp Hàng không của Liên Xô (viết tắt MAP) đã phê duyệt một dự án tuyệt mật cho văn phòng thiết kế Yakovlev – nhằm tạo ra một máy bay chiến đấu mới có tính năng đặc biệt "cất cánh thẳng đứng" STOVL.

Tới những năm 1980, một máy bay cất cánh và hạ cánh thẳng đứng mới của Liên Xô, Yak-141, đã được tạo ra. Đó là một máy bay chiến đấu siêu thanh, dự định trang bị cho các tàu sân bay Liên Xô đầy triển vọng.

Tuy nhiên, Anh mới là quốc gia phát triển thành công chiến đấu cơ STOVL hơn cả. Ngay trong năm 1960, Hawker đã tạo ra một chiếc máy bay nguyên mẫu có khả năng cất cánh thẳng đứng. Thành công của dự án này là do hãng Rolls-Royce tạo ra một động cơ độc đáo, có khả năng phát triển lực đẩy 3.600 kg trong bốn "vòi" xoay, đảm bảo cho việc cất cánh tại chỗ.

Năm 1969, máy bay Harrier GR.1 được Không quân Anh công bố. Từ đó Harrier đã có một vài phiên bản máy bay chiến đấu STOVL, phục vụ trong không lực một số quốc gia (bao gồm cả Anh và Hoa Kỳ).

Harrier GR.1 STOVL tham gia chiến đấu, có hiệu suất bay cao. Máy bay cường kích Harrier của Anh gây ấn tượng rất mạnh trong cuộc chiến tranh giành quần đảo Falkland.

Dự án tạo ra một máy bay mới cho hạm đội Yak-141 cho nhu cầu của hạm đội CCCP bắt đầu vào năm 1975. Các thử nghiệm nhà nước đã được lên kế hoạch vào năm 1982. Ban đầu nó được lên kế hoạch trang bị một động cơ, nhưng sau đó máy bay có 3 động cơ kết hợp.

Yak-141 dự kiến đi vào hoạt động với các tàu tuần dương mang theo máy bay (TAKR) Baku, Ulyanovsk, Riga và Tbilisi. Ngoài ra, máy bay chiến đấu mới đã lên kế hoạch trang bị cho tên lửa Minsk và Kyiv như một phần của việc hiện đại hóa các tàu này.

Yak-141 để thay thế Yak-38 lỗi thời. 3 động cơ kết hợp của Yak-141, trong đó hai động cơ nâng RD-41 và một động cơ nâng và bay R-79. 3 động cơ được điều khiển bằng thiết bị điện tử, nó có thể cung cấp cho Yak-141 cất cánh thẳng đứng tức thì, hoặc rút rất ngắn đường băng trên boong tàu.

Chiến đấu cơ bí mật nhất của Nga từng khiến tình báo Mỹ dốc sức dò la đã lập 12 kỷ lục TG - Ảnh 4.

Chiến đấu cơ Yak-141 do Nga chế tạo.

CẤU HÌNH YAK-141 KHÁ TỐT, NHƯNG RẤT TIẾC...

Yak-141 được chế tạo theo cấu hình khí động học thông thường, trang bị một cụm 3 động cơ kết hợp. 26% thân máy bay của máy bay được làm bằng vật liệu composite, một số cấu trúc khác làm bằng hợp kim titan chịu nhiệt và hợp kim nhôm-lithium với tỷ trọng thấp hơn.

Thân máy bay của máy bay cấu tạo bán nguyên khối với tiết diện hình chữ nhật. Động cơ nâng được đặt ở đuôi và ngay phía sau buồng lái. Mũi máy bay dạng nhọn.

Cánh Yak-141 dạng hình thang, được thiết kế đạt tốc độ siêu thanh, cho phép thực hiện một cuộc không chiến cơ động và chuyến bay hành trình dài.

Các cửa hút khí Yak-141 hình chữ nhật, chúng được đặt ngay sau buồng lái. Lưu lượng không khí được kiểm soát bởi một phiến ngang. Có ba bánh hạ cánh, chúng có thể chịu được "sự rơi" của máy bay từ độ cao năm mét, nhờ càng cứng và giảm xóc cực tốt.

Cấu trúc của động cơ Yak-141 bao gồm hai động cơ nâng (PD) RD-41 và một động cơ "hành quân" phối hợp nâng (PMD) R-79. Theo thiết kế, Yak-141 gần với VTOL hiện đại của F-35B Mỹ bây giờ.

Động cơ của máy bay có thể nâng máy bay với khối lượng lên tới 15.800 kg. Ngoài ra, Yak-141 còn có thể cất cánh trên đường băng ngắn (60–120 m) với trọng lượng lên tới 19.500 kg.

Trong di chuyển ngang hoặc khi đậu, các động cơ được đóng lại bằng nắp đặc biệt ở trên và dưới. Trong quá trình cất cánh hoặc hạ cánh, chúng mở ra, cung cấp không khí cho động cơ, lúc này vòi phun mở.

Các động cơ được lắp đặt ở góc 10°so với phương thẳng đứng, vòi phun có thể lệch ± 12,5 ° theo chiều dọc so với trục động cơ. RD-41 là động cơ phản lực đơn trục.

Động cơ nâng P79V-300 là động cơ turbojet mạch kép với bộ đốt sau và cấu trúc vectơ lực đẩy biến đổi.

Nó nằm ở phía sau máy bay. Buồng đốt có các đầu đốt xoay độc đáo. Vòi phun của động cơ cấu tạo quay, với diện tích mặt cắt có thể điều chỉnh, nó có thể làm việc tốt khi vectơ lực đẩy lệch 95 °. Lực đẩy tối đa của bộ đốt nhiên liệu là 7.500 kgf.

Yak-141 có thể cất cánh theo ba cách khác nhau. Luồng phụt của động cơ chính khi cất cánh thẳng đứng lệch tối đa, khi cất cánh chạy đà ngắn nó chỉ lệch 65 °. Khi Yak-141 cất cánh trượt, chiều dài đường băng chỉ cần 6 mét.

Năm 1980, quân đội CCCP yêu cầu với máy bay tương lai: nó phải là máy bay tấn công đa năng, không chỉ có khả năng tiêu diệt các mục tiêu trên không, mà còn cả các tàu địch và mục tiêu trên bờ.

Vào năm 1987 và đến năm 1990, bốn nguyên mẫu của máy bay chiến đấu Yak-141 VTOL đã được CCCP chế tạo. Tất cả đạt tốc độ tối đa 1.800km/giờ, tầm hoạt động 2.100km. Tải trọng chiến đấu là 1000 kg. Phạm vi chiến đấu là 340 km. Trân bay tối đa lên tới 15 km.

Các thử nghiệm đầy đủ cất cánh và hạ cánh trên boong đã diễn ra vào tháng 9 năm 1991. Trong thời gian thử nghiệm, 12 kỷ lục thế giới về tốc độ và khả năng chuyên chở đã được thiết lập. Yak-141 có thể cất cánh theo chiều dọc với tải trọng chiến đấu đầy đủ.

Chiến đấu cơ bí mật nhất của Nga từng khiến tình báo Mỹ dốc sức dò la đã lập 12 kỷ lục TG - Ảnh 6.

Yak-141 có cấu tạo khá đặc biệt.

Những máy bay Yak-141 STOVL này, không chỉ là thành tựu quan trọng trong sự phát triển của ngành công nghiệp máy bay CCCP, mà còn là một dấu ấn trong lịch sử hàng không thế giới - Yak-141 VTOL là máy bay cất cánh và hạ cánh thẳng đứng đầu tiên phá vỡ rào cản âm thanh.

Yak-141, được trang bị radar, tên lửa không đối không tầm trung, tên lửa chống hạm và chống radar. Phiên bản Yak-141M (phiên bản xuất khẩu) tăng thêm trọng lượng STOVL lên đến 21.500 kg (47.399 lb). Cải tiến hệ thống vô tuyến điện tử.

Ngày 25 tháng 4 năm 1991, chuyến thử gần cuối cùng ấy, Yak-141 cất rồi bay lên độ cao 12.000 m với trọng lượng 2.000 kg, bay quần đảo trong 130.64 giây.Thật đáng tự hào.

Tiếc thay, trong quá trình thử nghiệm sau, một trong những chiếc máy bay đã bị rơi. Phi công đã nhảy ra an toàn, nhưng máy bay này không được phục hồi. Nguyên nhân của vụ tai nạn là lỗi phi công.

Nhưng rồi đề án Yak-141 rất không may mắn, nó xuất hiện vào đúng thời điểm một Liên bang rộng lớn đang tồn tại những năm tháng cuối cùng. Liên Xô, nước Nga đã hết tiền để tiếp tục hoàn thiện chiếc máy bay rất hứa hẹn này. Ít dần người nhắc đến nó.

Trong Cục thiết kế Yakovlev, còn hai thiết kế STOVL khác đã được tạo ra: Yak-43 và Yak-201, nhưng chúng vẫn nằm trên giấy.

Rõ ràng các nhà phát triển đã cố gắng cung cấp một chiếc máy bay mới cho người mua ở nước ngoài, nhưng không có đơn đặt hàng. Dù sau này có một sự hợp tác ngắn với người Mỹ (Lockheed Martin), nhưng nó cũng kết thúc không có kết quả. Năm 2003, Nga đã chính thức dừng dự án máy bay chiến đấu Yak-141.

Cuối năm 1991, tập đoàn Lockheed Martin của Mỹ chi khoảng 400 triệu USD để mua lại thiết kế Yak-141. Đây là nền tảng để hãng này ứng dụng vào việc chế tạo phiên bản F-35B trang bị chủ yếu cho Thủy quân lục chiến.

Yak-141 là một trong những dự án hàng không bí mật nhất của CCCP, phải mất 11 năm các cơ quan tình báo phương Tây mới tìm ra nó, để trông nó như thế nào. Máy bay đa năng trên tàu sân bay Yak-141 là máy bay chiến đấu thế hệ thứ 4, đã lập 12 kỷ lục thế giới.

Khả năng đạt tốc độ tối đa 1800 km / h. Nó được dự định để giành quyền tối cao trên không và tấn công nhanh chóng kẻ thù. Vũ khí của nó cho phép nó bắn trúng cả mục tiêu trên không và trên mặt đất.

Phi công quân sự được vinh danh của Nga, Thiếu tướng Vladimir Popov, nói với TASS. "Một phần của sự phát triển từ máy bay cất và hạ cánh thẳng đứng Yak-141 của Liên Xô, đã được tạo ra máy bay chiến đấu tàng hình thế hệ thứ năm của Mỹ Lockheed Martin F-35B Lightning II".

Với Nga Yak-141 là nguồn dự trữ khoa học kỹ thuật hùng hậu, là nền tảng cho việc hình thành các dự án trong tương lai. Sự xuất hiện của Yak-141 là một bước tiến quan trọng trong thực hành thiết kế máy bay.

Máy bay Nga cất cánh thẳng đứng trở thành kỹ thuật không thể thay thế của Không quân, và trong các lần nâng cấp máy bay chiến đấu tiếp theo, các nhà khoa học đã phụ thuộc phần lớn vào kết quả làm việc trong nhiều năm của Yakovlev.

Nên nhớ, vào những năm cuối của Thế kỷ 20, tốc độ tính toán của máy tính chậm hơn bây giờ hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lần. Vậy mà Yakovlev đã chế ra nó. Thật thán phục trí tuệ của tập thể này.

Giờ đây, những khó khăn mà các nhà kỹ nghệ hàng không đặt ra là dựng các mô hình thuật toán thật chi tiết các giai đoạn khởi hành STOVL … các máy tính dư sức tính toán điều có thể. Còn vật liệu, ở thế kỷ 21, mọi cái đã không còn là điều bí bức. Dừng đề án thật uổng phí!

Chiến đấu cơ bí mật nhất của Nga từng khiến tình báo Mỹ dốc sức dò la đã lập 12 kỷ lục TG - Ảnh 8.

Tiêm kích F-35 Mỹ đang làm mưa làm gió trên thị trường vũ khí thế giới.

NGA RẤT MUỐN CÓ TÀU ĐỔ BỔ NHƯ MISTRAL CỦA PHÁP

Với chiều dài 199m, chiều rộng 32m và lượng giãn nước là 21.600 tấn, Mistral là chiến hạm lớn hai của Hải quân Pháp chỉ đứng sau tàu sân bay Charles de Gaule và là tàu đổ bộ lớn nhất trong các tàu tại châu Âu hiện nay.

Tàu lớp Mistral có kết cấu khoang đáy khá lớn, được chia làm nhiều khoang, mỗi khoang chứa đều được lắp đặt 1 hoặc 2 thang máy phục vụ việc vận chuyển xe cơ giới và trực thăng. Khoang đầu tiên là boong phóng máy bay.

Khoang này có một sân bay rộng khoảng 6.400 m2, được bố trí 6 vị trí cho 6 máy bay trực thăng có thể cất cánh cùng một lúc. Khoang chứa máy bay có thể chứa 16 máy bay trực thăng hạng nặng hoặc 35 máy bay trực thăng hạng nhẹ.

Nếu được trang bị thêm một mô đun dốc nhảy trượt, dài 15-20m, Mistral có thể đảm nhiệm vai trò của một chiếc tàu sân bay hạng nhẹ, có thể bố trí triển khai các máy bay cất hạ cánh thẳng đứng hoặc đường băng ngắn kiểu Harrier và F-35.

Nga đã có thành tựu từ Yak-141. Như đã nói, Nga/Liên Xô kỳ vọng Yak-141 sẽ là át chủ bài trên tàu tuần dương mang theo máy bay (TAKR) là Baku, Ulyanovsk, Riga và Tbilisi!

Tàu đổ bộ lớp Mistral còn có khoang chứa chuyên dụng với diện tích 2.650 m2 để chở trang thiết bị phục vụ cho các chiến dịch của hải quân. Nó có thể chở một tiểu đoàn 40 xe tăng hạng nặng Leclerc, hoặc một thiết đội 13 xe tăng hạng nặng Leclerc và 46 xe các loại khác.

Các tàu Mistral có thể vận chuyển tới 450 quân, với các chiến dịch ngắn hạn có thể tăng gấp đôi lên 900 quân.

Chiến đấu cơ bí mật nhất của Nga từng khiến tình báo Mỹ dốc sức dò la đã lập 12 kỷ lục TG - Ảnh 9.

Tàu đổ bộ tấn công trang bị trực thăng (LHD) thuộc Dự án 23900 của Hải quân Nga.

Ở đuôi tàu được thiết kế với một cửa lớn, bên trong khoang đó có thể làm ngập nước trợ giúp hoạt động của tàu đổ bộ đệm khí. Khoang chứa này rộng 885 m2 có thể triển khai được 4 tàu đổ bộ thông thường loại CMT. Các tàu Mistral có thể mang 2 đổ bộ đệm khí loại LCAC.

Nhiều nguồn tin cho biết, tháng 4-2020 hợp đồng thi công đóng mới hai tàu đổ bộ tấn công trang bị trực thăng (LHD) thuộc Dự án 23900 đầu tiên cho Hải quân Nga đã được ký và chúng sẽ được xây dựng tại nhà máy đóng tàu Zaliv nằm trên bán đảo Crimea. Tổng chi phí đầu tư ước tính vào khoảng 100 tỷ Rubble (tương đương 1,3 tỷ USD).

"Tàu đầu tiên kỳ vọng sẽ được đưa vào hoạt động từ năm 2026 và mốc thời gian đối với con tàu thứ hai là vào năm 2027". Tuy nhiên, từ hơn một năm nay, có rất ít tin về tiến độ hợp đồng này.

Đến đây bạn đọc tự trả lời. Nếu Nga có tàu đổ bộ, chở vài chục xe tăng T-14 Armata loại tốt nhất thế giới, lại sẽ có máy bay chiến đấu STOVL, với rất nhiều vũ khí hải quân lừng danh khác bên cạnh… Hải quân Nga sẽ khuynh đảo đến đâu.

Hạm đội Nga rõ ràng cần một tàu sân bay để tung phóng sức mạnh của mình ra những vùng biển xa, con tàu sẽ đảm nhiệm vai trò phòng không và chống ngầm, thậm chí tấn công mặt nước với sức mạnh mà không chiến hạm nào mang tên lửa Kalibr có thể sánh nổi.

Ai sẽ là kẻ giật mình?

Đọc thêm về:

    Đọc tin tức mới nhất, xem tin nóng trong ngày nhanh nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên