Căng thẳng Kavkaz: Nga "ngồi không cũng lĩnh đạn" nhưng Iran đánh cũng chưa chắc đã thắng?

Bảo Lam |
Căng thẳng Kavkaz: Nga "ngồi không cũng lĩnh đạn" nhưng Iran đánh cũng chưa chắc đã thắng?
Căng thẳng Kavkaz: Nga "ngồi không cũng lĩnh đạn" nhưng Iran đánh cũng chưa chắc đã thắng?
Hình minh họa

Các nhà phân tích Nga cho rằng thông qua việc đẩy cao căng thẳng với Azerbaijan, Tehran đang đẩy Moscow vào thế khó khăn trong việc cân bằng lợi ích của các bên ở Kavkaz.

Iran muốn gì khi đẩy cao căng thẳng ở Nam Kavkaz?

Hơn 1 năm sau Chiến tranh Nagorno-Karabakh, tình hình ở Nam Kavkaz đã bất ổn trở lại. Tất cả bắt nguồn từ việc Azerbaijan cản trở Iran cung cấp nhiên liệu và hàng hóa cho Nagorno-Karabakh thông qua việc thu lệ phí trên từng lái xe vào tháng 9/2021.

Để đáp trả, Iran đã tiến hành cuộc tập trận "Những kẻ chinh phục Khaybar" - hoạt động quân sự quy mô lớn đầu tiên gần biên giới với Azerbaijan sau 30 năm.

Phản ứng lại, Thổ Nhĩ Kỳ và Azerbaijan tiến hành cuộc tập trận "Tình anh em không thể phá vỡ-2021" tại khu vực biên giới với Iran và Armenia.

Cả hai phía đều đưa ra các tuyên bố không thân thiện - đồng thời kết nối chúng với kết quả của cuộc chiến vào năm 2020. Vậy lý do chính của sự căng thẳng này là gì và nó sẽ ảnh hưởng như thế nào đến lợi ích của Moscow ở Nam Kavkaz?

Căng thẳng Kavkaz: Nga ngồi không cũng lĩnh đạn nhưng Iran đánh cũng chưa chắc đã thắng? - Ảnh 1.

Hình minh họa.

Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei đã lớn tiếng tuyên bố rằng "Những kẻ mắc chứng hoang tưởng sẽ sớm bị tát vào mặt. Các nước trong khu vực không được để quân đội nước ngoài can thiệp".

Tờ báo của chính phủ Iran là Vatan-e-Emrooz đã chỉ rõ quan điểm chính thức của Chính phủ nước này theo một cách rất đặc biệt:

"Ankara và Baku biết rằng trong trường hợp có sự thay đổi của biên giới, quân đội Iran sẽ ngay lập tức tiến vào lãnh thổ của Armenia và tiễu trừ những kẻ Zionist (Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái - ám chỉ Israel)".

Iran đã chỉ thẳng vào hợp tác quân sự và kỹ thuật chặt chẽ giữa Azerbaijan và Israel trong Chiến tranh Nagorno-Karabakh 2020 - cụ thể là về các máy bay không người lái (UAV), bất chấp việc Tel-Aviv đã nhiều lần nhấn mạnh rằng sự tương tác này hoàn toàn chỉ mang tính thương mại.

Căng thẳng Kavkaz: Nga ngồi không cũng lĩnh đạn nhưng Iran đánh cũng chưa chắc đã thắng? - Ảnh 2.

Tổng thống Azerbaijan Aliyev bên cạnh một UAV tự sát Harop của Israel được trưng bày trong triển lãm liên quan tới Chiến tranh Nagorno-Karabakh 2020.

Nhà sử học và Đông Phương học Isa Javadov bình luận: "Hiện cỗ máy tuyên truyền của Iran đang tích cực sử dụng 'quân bài' Israel - miêu tả cái gọi là sự hiện diện quân sự của Israel ở Azerbaijan.

Việc Iran gọi cuộc tập trận của họ là 'Những kẻ chinh phục Khaybar' nhằm vinh danh trận chiến Khaybar năm 629, nơi đạo quân Hồi giáo của Nhà tiên tri Muhammad đã đánh bại người Do Thái.

Tuy nhiên thực tế là người Iran không lo lắng về Tel-Aviv mà là Ankara".

"Thông điệp " của Azerbaijan và Thổ Nhĩ Kỳ thông qua cuộc tập trận "Tình anh em bất diệt-2021" từ 5 đến 8/10 tại khu vực tự trị Nakhichevan giáp với Armenia và Iran đã được cả Tehran Yerevan hiểu rõ.

Và vào ngày 4/10, Ngoại trưởng Armenia Ararat Mirzoyan đã đến Tehran để tiến hành một cuộc hội đàm được cho là liên quan tới hợp tác quân sự với Ngoại trưởng Iran Hossein Amir Abdollahian.

Căng thẳng Kavkaz: Nga ngồi không cũng lĩnh đạn nhưng Iran đánh cũng chưa chắc đã thắng? - Ảnh 3.

Người dân Azerbaijan với quốc kỳ nước này và cờ Thổ Nhĩ Kỳ, Israel trong cuộc tuần hành ủng hộ các hành động quân sự tại Nagorno-Karabakh vào năm 2020.

Zangezur: "Hành lang của sự bất hòa"

Bất kể lý do nào khiến Iran phải tỏ rõ quan điểm của mình đối với Nam Kavkaz thông qua ngoại giao và quân sự - không khó để nhận thấy rằng chính sách của Tehran đã thay đổi rõ rệt từ khi tổng thống Ibrahim Raisi lên nắm quyền vào mùa hè năm 2021.

Nhà phân tích cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu hậu Xô Viết, Viện Hàn lâm khoa học Nga Stanislav Pritchin lưu ý:

"Tình hình rất đáng báo động, vì các hành động của tân tổng thống Iran khá viển vông và rõ ràng là không ôn hòa. Tôi không nghĩ rằng cựu tổng thống Rouhani sẽ sử dụng biện pháp leo thang để thúc đẩy các mục tiêu của mình, như ông Raisi đang làm".

Tuy nhiên, theo lời chuyên gia này, Tehran sẽ khó để thay đổi tương quan trong khu vực Nam Kavkaz:

"Việc Baku làm ảnh hưởng đến hoạt động thương mại Iran-Armenia thông qua việc chặn đường cao tốc Goris-Kapan chỉ là một nguyên nhân trong những bất mãn ngày càng chất chứa của Iran.

Về lâu dài, Iran lo ngại việc mở hành lang Zangezur - thứ giúp kết nối Azerbaijan và Thổ Nhĩ Kỳ bằng đường bộ và có thể kéo theo sự hiện diện quân sự của Azerbaijan-Thổ Nhĩ Kỳ ở biên giới Iran và Armenia dưới nhiều hình thức khác nhau".

Ông Pritchin lưu ý rằng điều này sẽ khiến việc vận chuyển hàng hóa và tài nguyên năng lượng của Iran qua Armenia đến các khu vực khác sẽ gặp nguy hiểm và Nam Kavkaz sẽ trở thành một trong nhiều đòn bẩy của Ankara giúp gây áp lực lên Tehran.

Căng thẳng Kavkaz: Nga ngồi không cũng lĩnh đạn nhưng Iran đánh cũng chưa chắc đã thắng? - Ảnh 4.

Kênh truyền hình TGRT của Thổ Nhĩ Kỳ miêu tả Zangezur của Armenia là lãnh thổ của Azerbaijan.

Nga "ngồi không cũng lĩnh đạn"

"Luận điệu hiếu chiến của Tehran càng làm thêm phức tạp cho việc giải quyết xung đột Nagorno-Karabakh, vốn đã chứa đầy những động lực bên trong.

Nhưng điều khó chịu nhất đối với Moscow là luận điệu này của Tehran mang lại cho Ankara cơ hội đóng vai người bảo trợ cho Baku và theo đó, càng có thêm lý do để gia tăng ảnh hưởng của mình ở Azerbaijan", Ông Pritchin nhấn mạnh.

Còn ông Isa Javadov thì giải thích: "Vào thời điểm hiện tại, chiến lược của giới lãnh đạo Iran hoàn toàn trái ngược với lộ trình giải quyết vấn đề Karabakh do Nga vạch ra.

Bằng việc thể hiện sự không sẵn lòng xây dựng hành lang Zangezur, Iran thực sự đang công phá những thành tựu của chính sách ngoại giao Nga trong việc mở rộng mạng lưới vận tải".

Căng thẳng Kavkaz: Nga ngồi không cũng lĩnh đạn nhưng Iran đánh cũng chưa chắc đã thắng? - Ảnh 6.

Bản đồ mới nhất về khu vực hoạt động "Bắc" và "Nam" của lực lượng gìn giữ hòa bình Nga ở Nagorno-Karabakh (Nguồn: Quân đội Nga).

Tuy nhiên, chuyên gia này cho biết việc theo đuổi một kết quả tích cực cho phía Iran trong kịch bản đối đầu quân sự ở Nam Kavkaz là không khả thi.

Các lực lượng vũ trang của Tehran hiện đang can dự vào Syria, Iraq, Lebanon, Yemen hoặc thậm chí là Afghanistan, việc bổ sung thêm một cuộc xung đột nữa vào danh sách này chỉ làm trầm trọng thêm sự cô lập quốc tế và một lần nữa ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân Iran.

Mặc dù kéo quân tới Nakhichevan để phô trương lực lượng, cả Azerbaijan lẫn Thổ Nhĩ Kỳ đều không có ý định để xảy ra xung đột.

Mặc dù không loại trừ bất kỳ kịch bản quân sự nào nhưng người Nga cũng nghiên về việc cân bằng giữa lợi ích của tất cả các bên trong khu vực.

Điều này có lẽ giải thích bằng hoạt động ngoại giao do Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov ​​với người đồng cấp Iran Hossein Amir Abdollahian.

Lực lượng gìn giữ hòa bình Nga triển khai UAV Orlan-10 trinh sát khu vực họ chịu trách nhiệm ở Nagorno-Karabakh.

Đọc thêm về:

    Đọc báo Quốc phòng VN, Thế giới mới nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên