Bloomberg: Dù tranh cãi, thế giới cuối cùng sẽ chấp nhận vaccine Covid-19 của Trung Quốc

Minh Khôi |

Bloomberg: Dù tranh cãi, thế giới cuối cùng sẽ chấp nhận vaccine Covid-19 của Trung Quốc
Bloomberg: Dù tranh cãi, thế giới cuối cùng sẽ chấp nhận vaccine Covid-19 của Trung Quốc

Một nghiên cứu từ hơn 128.000 nhân viên y tế ở Jakarta cho thấy vaccine của Sinovac có hiệu quả thực tế cao hơn nhiều so với kết quả thử nghiệm lâm sàng đã ghi nhận.

Vì sao tỷ lệ hiệu quả của vaccine Trung Quốc khác nhau?

Indonesia, một trong những quốc gia đầu tiên đặt cược vào hãng dược phẩm Trung Quốc Sinovac Biotech trong chiến dịch tiêm chủng vaccine ngừa Covid-19 dự kiến sẽ sớm công bố kết quả tích cực từ vaccine của hãng dược phẩm này.

Thông tin này dường như sẽ giúp Sinovac (hay còn gọi là CoronaVac) vượt qua những sự nghi ngờ trong nhiều tháng qua về hiệu quả thật sự của vaccine mà hãng phát triển.

Một ngày trước đó, CEO của công ty Yin Weildong trong bài phỏng vấn với phóng viên Bloomberg không hề đề cập đến thông tin này, cũng như đại diện của công ty sau đó xác nhận công ty không biết Indonesia sẽ sớm công bố thông tin về hiệu quả vaccine.

Điều này cho thấy sự thiếu liên kết trong chia sẻ thông tin tương tự như các sự kiện diễn ra vào thời điểm Dịp lễ Noel năm ngoái, khi các nhà phát triển dược phẩm Trung Quốc vốn sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nỗ lực tiêm chủng cho phần lớn các nước đang phát triển đã không đưa ra được lời giải thích tại sao Brazil và Thổ Nhĩ Kỳ đã đưa ra các dự liệu khác biệt lớn chỉ trong vòng vài giờ đồng hồ.

Vào tháng 1, vaccine của Sinovac cho thấy 4 tỷ lệ hiệu quả khác nhau - dao động từ 91% cho tới chỉ 50% - qua đó làm dấy lên lo ngại từ các nhà khoa học và đặt dấu hỏi về khả năng bảo vệ của vaccine trước loại virus đang phủ bóng đen lên toàn cầu.

Hiện Sinovac đã phân phối hơn 380 triệu liều, nhiều hơn AstraZeneca và chỉ đứng thứ hai sau Pfizer trên phạm vi toàn cầu. Nhưng khác với các công ty này, Sinovac vẫn chưa công bố bất kì dữ liệu nào trên các tạp chí khoa học, vốn được coi là tiêu chuẩn vàng để các chuyên gia đánh giá hiệu quả vaccine.

Đối với ngành công nghệ sinh học đang không ngừng lớn mạnh của Trung Quốc, đại dịch đáng ra là cơ hội chưa từng có để có thể cho thấy sự tiến bộ mà nước này đã đạt được trong hơn một thập kỉ qua – và ở cách nào đó điều này có lẽ là đúng, khi hàng chục quốc gia đang phụ thuộc vào Sinovac và vaccine từ công ty đồng hương Sinopharm để đối phó với Covid-19.

Tuy nhiên, việc triển khai này đã cho thấy những giới hạn và khó khăn mà các công ty Trung Quốc đang phải đối mặt để cạnh tranh trên trường quốc tế, nơi đòi hỏi sự minh bạch và mức độ chia sẻ thông tin cao hơn là trong nước.

Ngồi trong văn phòng tại nhà máy của Sinovac tại ngoại ô Bắc Kinh, CEO Yin cho biết ông không bị ảnh hưởng bởi những chỉ trích nhằm vào vaccine, cũng như liệu những điều này có thể ảnh hưởng tới ý kiến dư luận như thế nào.

"Tôi tôn trọng mọi nghi ngờ xoay quanh CoronaVac, điều đó cho thấy sự quan tâm về sản phẩm của chúng tôi, nhưng quan trọng hơn là việc thúc đẩy việc các nước phê chuẩn sử dụng vaccine - điều không phụ thuộc vào ý kiến dư luận mà thông qua các kiểm tra ngặt nghèo từ cơ quan chuyên môn," Yin nói trong bài phỏng vấn.

Sự khác biệt về tỷ lệ hiệu quả chỉ đơn giản là khả năng đáp ứng của vaccine trước các biến thể virus khác nhau ở những quốc gia mà Sinovac tiến hành quá trình thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3, Yin nói, đồng thời khẳng định Sinovac phụ thuộc vào những nước này và các đối tác để đánh giá và lý giải các kết quả trên.

Tuy nhiên, những con số khác biệt này đã có tác động nhất định và làm dấy lên các chỉ trích ở Brazil về vaccine từ Tổng thống Jair Bolsonaro, cũng như tại Hong Kong, nơi vaccine của Pfizer và Biontech đang được ưu tiên sử dụng.

Bất chấp số lượng lớn nhu cầu từ nhiều nước, CoronaVac hiện vẫn chưa được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chấp thuận, vốn đang đòi hỏi thêm các thông tin chi tiết, tại Singapore, giới chức cũng đưa ra yêu cầu tương tự.

Hiện Hồng Kông cũng đã phê duyệt vaccine Sinovac, nhưng chỉ sau khi miễn yêu cầu về việc các thông tin cần được công bố và có các đánh giá của chuyên gia trên một tạp chí khoa học.

Vaccine Trung Quốc hiệu quả nhưng kém minh bạch

Về vấn đề này, các công ty dược phẩm phương tây đã nhanh chóng nhận ra tầm quan trọng của thông tin và nhu cầu cần thường xuyên chia sẻ, đối thoại. 

Vaccine của AstraZeneca đã buộc phải tạm dừng sử dụng ở một số quốc gia châu Âu do lo ngại về vấn đề đông máu, bất chấp việc các nhà quản lý dược phẩm cho rằng lợi ích của vaccine lớn hơn nhiều so với tác dụng phụ với tỉ lệ xảy ra rất nhỏ.

Ngược lại, các nhà phát triển vaccine Trung Quốc đã không có sự liên hệ thường xuyên với các nước đối tác.

Như Sinovac, hãng dược phẩm Sinopharm với sản phẩm vaccine đang được sử dụng từ Maldives cho tới Hungary, vẫn chưa công bố dữ liệu thử nghiệm lâm sàng trên các tạp chí khoa học, cho dù đã có một nghiên cứu như vậy được công bố trên tạp chí khoa học trong nước. Ngoài ra, công ty cũng không phản hồi trước các câu hỏi từ truyền thông nước ngoài.

Các nhà sản xuất vaccine Trung Quốc đã vấp phải nhiều khó khăn trong việc cho thấy "sự phát triển của họ trước thế giới, trong khoảng thời gian ngắn ngủi và trước sự dò xét sát sao từ nhiều phía", Helen Chen, từ công ty tư vấn L.E.K, nhận định.

AstraZeneca cũng đối mặt với những chỉ trích trong quá trình thử nghiệm vaccine và các tác dụng phụ, nhưng đã có hành động để xử lý các vấn đề này, Chen nói.

"AstraZeneca phải hứng chịu nhiều chỉ trích do đưa ra những thông tin sơ sài, nhưng bạn có thể thấy họ đang cố gắng giải thích các vấn đề", cô nói. Đối với các công ty Trung Quốc, "chúng ta vẫn chưa thấy mức độ đối thoại đó, điều khiến tất cả nghĩ rằng họ đang dấu giếm điều gì đó".

Con đường tốt nhất để vaccine của Sinovac có thể được đánh giá là để dữ liệu được công bố trên các ấn phẩm khoa học, với mục tiêu "cung cấp bằng chứng rằng các nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng đã được thực hiện theo đúng trình tự với các kết quả tích cực", David Heymann, giáo sư tại trường Vệ sinh và Y học Nhiệt đới London, nhận định.

Đến nay, Sinovac mới chỉ cung cấp các ấn phẩm dự thảo về nghiên cứu nhưng chưa được công bố, vốn được các nhà khoa học của công ty và những đối tác thử nghiệm tại Brazil gửi tới tạp chí the Lancet. Việc thiếu các dữ liệu khoa học đã làm dấy lên nhiều đồn đoán về Sinovac, và từ đó lan sang toàn bộ các vaccine của Trung Quốc nói chung.

Một nhóm chuyên gia WHO đã xem xét các dữ liệu sẵn có của Sinovac vào cuối tháng 4 cho biết họ có sự tin tưởng cao vào tính hiệu quả của CoronaVac, nhưng chưa có đủ thông tin để đánh giá các tác dụng phụ nghiêm trọng của vaccine đối với người từ 60 tuổi trở lên, hay những người có bệnh lý nền.

Một điều trớ trêu là trong khi các dữ liệu hiệu quả khác nhau khiến tất cả nghi ngờ về vaccine của Sinovac, các bằng chứng khi tiêm thực tế đang ngày càng trở nên tích cực.

Tại Chile, nơi đã tiêm vaccine cho khoảng 41,5% dân số, hầu hết là người lớn tuổi, ca ngợi CoronaVac trong việc giảm tỉ lệ tử vong và nhập viện do Covid. Theo đó, con số kiểm nghiệm thực tế tại Chile là CoronaVac đã giảm tới 80% tỉ lệ tử vong đối với những người được tiêm và 67% từ nguy cơ bệnh trở nặng.

Các dữ liệu từ Indonesia thậm chí còn tích cực hơn, khi tỷ lệ tử vong giảm tới 98% trong số các nhân viên y tế được tiêm và 96% không phải nhập viện ngay sau 7 ngày được tiêm.

Ngoài ra, 94% người được tiêm không có các dấu hiệu lây nhiễm - cao hơn nhiều so với các dữ liệu trong quá trình thử nghiệm lâm sàng.

Vaccine Trung Quốc hiện đang được sử dụng ở bên ngoài nước và trên thế giới là một thành tựu quan trọng, điều mà dường như là "không thể nghĩ đến" trước khi dịch xảy ra, Brad Loncar, CEO của Loncar Investment, vốn sở hữu cổ phần ở hãng sản xuất vaccine CanSino Biologics và Shanghai Fosun.

"Rõ ràng mức độ minh bạch mà các công ty và cả giới chức trách Trung Quốc thể hiện vẫn còn ở mức độ thấp và cần cải thiện", ông nói. "Đó là điều cần thiết để đạt được mức độ tin tưởng cao từ dư luận về lĩnh vực dược phẩm và cũng là lý do tại sao Mỹ đã đạt được tiêu chuẩn vàng này".

"Nếu Trung Quốc muốn giữ vai trò lãnh đạo toàn cầu trong lĩnh vực dược phẩm trong tương lai, minh bạch là yếu tố cần thiết để thực hiện điều đó".

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ

    TIN NỔI BẬT SOHA

      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên