Bị kéo vào cuộc đua sở hữu thứ giúp khống chế Trung Á, Mỹ-Thổ đâu ngờ "gấu Nga" đã phục sẵn?

Hoài Giang |
Bị kéo vào cuộc đua sở hữu thứ giúp khống chế Trung Á, Mỹ-Thổ đâu ngờ "gấu Nga" đã phục sẵn?
Bị kéo vào cuộc đua sở hữu thứ giúp khống chế Trung Á, Mỹ-Thổ đâu ngờ "gấu Nga" đã phục sẵn?
Hình minh hoạ.

Căn cứ Không quân Manas ở Kyrgyzstan từng được đánh giá là trung tâm hậu cần lớn nhất ở Trung Á và người Mỹ có thể sẽ quan tâm tới nơi này sau khi rút khỏi Afghanistan.

Căn cứ khổng lồ thừa khả năng khống chế Trung Á nằm ở đâu?

Việc Mỹ tăng tốc việc rút quân khỏi Afghanistan, mối lo ngại ngày càng gia tăng tại các quốc gia Trung Á rằng khi đã nắm quyền, Taliban sẽ "xuất khẩu bạo lực" qua biên giới.

Moscow đã nhiều lần bày tỏ sự sẵn sàng giúp đỡ các đồng minh trong CSTO (Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể) - đặc biệt là Tajikistan còn các quốc gia Trung Á khác thì đang đánh giá lại các năng lực quân sự có thể được sử dụng để chống lại sự lây lan của chủ nghĩa khủng bố.

Một trong số đó, Căn cứ Không quân Manas ở Kyrgyzstan. Căn cứ nằm cách Bishkek 23 km về phía tây bắc, hầu như không được nhớ đến kể từ tháng 7/2014, khi chính quyền Kyrgyzstan yêu cầu người Mỹ "mang mọi thứ ra đi".

20 năm trước, Không quân Mỹ (USAF) đã triển khai tại đây một căn cứ không quân và trung tâm trung chuyển lực lượng dự bị tham chiến ở Afghanistan.

Bị kéo vào cuộc đua sở hữu thứ giúp khống chế Trung Á, Mỹ-Thổ đâu ngờ gấu Nga đã phục sẵn? - Ảnh 1.

Lính Mỹ từ Afghanistan đang trên đường tới Đức từ Căn cứ Manas vào năm 2009.

Có thể thấy nhiệm vụ chính của căn cứ là không vận người và hàng hóa đến Afghanistan và ngược lại, cũng như tiếp nhiên liệu trên không - và người Mỹ đã biến căn cứ thành trung tâm hậu cần lớn nhất trong khu vực.

Đường băng dài 4 km của sân bay cho phép cất và hạ cánh tất cả các loại máy bay, cả chở người lẫn hàng hóa. Vị trí của Manas là lý tưởng cho việc di chuyển nhân sự và vũ khí nhanh chóng từ châu Âu đến Afghanistan.

Sau vụ khủng bố 11/9/2001, Washington yêu cầu Bishkek cung cấp không phận cho một chiến dịch quân sự và Kyrgyzstan đã đồng ý.

Năm 2005, sau khi người Mỹ rút khỏi căn cứ Khanabad ở Uzbekistan, Manas trở thành cơ sở quân sự duy nhất của Mỹ ở Trung Á và cũng là một điểm tập kết quan trọng cho các hoạt động hàng không ở Afghanistan.

Hơn nữa, Washington chỉ phải trả khoảng 15 triệu USD mỗi năm cho việc thuê căn cứ.

Bị kéo vào cuộc đua sở hữu thứ giúp khống chế Trung Á, Mỹ-Thổ đâu ngờ gấu Nga đã phục sẵn? - Ảnh 2.

Không ảnh Căn cứ Không quân Manas.

Cần lưu ý rằng thông thường các quốc gia khác tính phí cao hơn hàng chục lần cho những "dịch vụ" như vậy.

Chính vì vậy vào tháng 5/2006, Tổng thống Kyrgyzstan Kurmanbek Bakiev đã ra thông báo về ý định tăng giá thuê lên tới 207 triệu USD.

Kết quả của các cuộc đàm phán kéo dài là một thỏa thuận mới đã được ký kết trị giá 60 triệu USD. Kyrgyzstan cũng nhận được thêm 110 triệu để phát triển cơ sở hạ tầng dân dụng của sân bay. Ngoài ra, Quốc hội Hoa Kỳ đã phân bổ khoản viện trợ một lần 150 triệu USD cho Bishkek.

"Tiễn khách"

Tuy nhiên, việc có một căn cứ quân sự nước ngoài trong khu vực đã không mang lại lợi ích đáng kể nào cho người dân địa phương. Ngược lại, ở Manas và khu vực lân cận, việc di chuyển của người dân bị thắt chặt.

Căn cứ không quân cũng đã gây hại nghiêm trọng cho môi trường.

Và cuối cùng là các hành vi thô lỗ của các "vị khách". Không có gì bí mật khi các lực lượng Mỹ ở nước ngoài thường gặp vấn đề với người dân địa phương - điển hình là các căn cứ Mỹ ở Nhật Bản.

Bị kéo vào cuộc đua sở hữu thứ giúp khống chế Trung Á, Mỹ-Thổ đâu ngờ gấu Nga đã phục sẵn? - Ảnh 3.

Lính Mỹ gác tại một chốt trên đường giao thông tiếp cận Căn cứ Không quân Manas vào năm 2008.

Năm 2006, Bộ Ngoại giao Kyrgyzstan tuyên bố hai người Mỹ (không tham gia hoạt động ngoại giao) đã bị các cơ quan chuyên trách của Kyrgyzstan bắt quả tang trong "các cuộc tiếp xúc không thích hợp" với lãnh đạo của các tổ chức phi chính phủ (NGO) địa phương.

Và tại Manas, một tai nạn nguy hiểm đã xảy ra. Một máy bay chở khách Tu-154 của Kyrgyzstan đã va quệt với máy bay tiếp dầu KS-135 khi đang cất cánh. May mắn thay, không có thương vong.

Người dân cũng đặc biệt phẫn nộ trước vụ một người Kyrgyzstan bị lính Mỹ nổ súng sát hại vào năm 2006.

Được biết quân nhân Zachary Hatfield đã khai hoả ít nhất 2 phát đạn từ khẩu súng ngắn Beretta vào người lái xe chở dầu Alexander Ivanov, người Mỹ khẳng định Ivanov đang cố gắng tấn công bằng dao, nhưng một cuộc điều tra cho thấy Hatfield đã bị ảnh hưởng bởi ma túy.

Vụ việc đã được giấu kín, nhưng nó liên tục được nhắc lại trong các cuộc thảo luận về sự cần thiết phải đóng cửa căn cứ không quân.

Bị kéo vào cuộc đua sở hữu thứ giúp khống chế Trung Á, Mỹ-Thổ đâu ngờ gấu Nga đã phục sẵn? - Ảnh 4.

Hình minh hoạ.

Những "lời mời gọi" và vị thế quân sự của Nga?

Người lính Mỹ cuối cùng rời Manas vào ngày 10/7/2014, bỏ lại cơ sở hạ tầng trị giá 30 triệu USD - bao gồm các tòa nhà, máy móc, thiết bị y tế, đồng phục và hệ thống thông tin liên lạc.

Washington giải thích việc rút quân là do tình hình Trung Đông trở nên trầm trọng hơn và sự cần thiết phải chuyển sự chú ý của Lầu Năm Góc sang Syria và Iraq.

Bất chấp việc quan hệ với Washington "nguội lạnh", có vẻ như Bishkek đang muốn người Mỹ trở lại.

Mối quan hệ của Bishkek với CSTO cũng đang ở mức thấp, với việc vào đầu năm nay Quốc hội Kyrgyzstan đã kêu gọi xem xét lại việc nước này tham gia tổ chức.

Đề xuất này được đưa ra bởi một quan chức thuộc Ủy ban về các vấn đề quốc tế, quốc phòng và an ninh, ông Jogorku Kenesh khi lưu ý việc CSTO "án binh bất động" trong thời điểm diễn ra xung đột biên giới giữa Kyrgyzstan và Tajikistan ở vùng Batken.

Bị kéo vào cuộc đua sở hữu thứ giúp khống chế Trung Á, Mỹ-Thổ đâu ngờ gấu Nga đã phục sẵn? - Ảnh 5.

Giao tranh bùng phát tại khu vực Batken vào tháng 4/2021 đã đảo ngược quan điểm của Bishkek với CSTO và kêu gọi người Mỹ trở lại?

Quan chức này cũng nhấn mạnh rằng chỉ có người Mỹ mới có thể mang lại hòa bình cho khu vực đầy các quốc gia hiếu chiến như Trung Á.

Lầu Năm Góc vẫn đang suy tính. Vào tháng 6/2021, The New York Times dẫn nguồn tin từ Nhà Trắng cho biết rằng Washington đang có quan điểm cực kỳ tiêu cực về tình hình ở Afghanistan và đang tìm kiếm cơ hội khác ở các nước Trung Á:

"Các nhà ngoại giao Mỹ đang tìm kiếm các lựa chọn để khôi phục quyền tiếp cận các căn cứ ở Trung Á, bao gồm Kyrgyzstan và Uzbekistan, nơi quân đội và tình báo Mỹ từng đóng quân".

Không biết liệu chính phủ Kyrgyzstan có quyết định về một thỏa thuận mới với Mỹ hay không nhưng một đồng minh NATO khác - Thổ Nhĩ Kỳ đang trở thành vị khách thường xuyên của Bishkek với nhiều dự án kinh tế và cơ sở hạ tầng khác nhau.

Vào tháng 6, Tổng thống Sadyr Zharapov đã kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ sử dụng Căn cứ Không quân Manas như một "trung tâm vận tải và hậu cần từ châu Á".

Bị kéo vào cuộc đua sở hữu thứ giúp khống chế Trung Á, Mỹ-Thổ đâu ngờ gấu Nga đã phục sẵn? - Ảnh 7.

Tổng thống Kyrgyzstan Zharapov trong một lễ ký kết thoả thuận với người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan.

Có thể thấy tình hình ở Trung Á có thể thay đổi nhanh chóng trong thời gian tới.

Tuy nhiên trong mọi viễn cảnh ai sẽ có mặt tại Manas , rõ ràng người Nga vẫn sẽ duy trì khả năng khống chế về quân sự trong khu vực.

Năm 2003, Moscow và Bishkek đã ký một thỏa thuận về việc triển khai mà không phải trả phí cho một đơn vị không quân tại sân bay Kant, cách Manas 30 km về phía đông.

Đóng quân tại Căn cứ Không quân 999 là Binh đoàn 14 thuộc Quân chủng Phòng không - Không quân, Quân khu Trung tâm. Căn cứ có đường băng có chiều dài 2.700 mét đủ khả năng hỗ trợ tất cả các loại máy bay.

Tại đây hiện có 500 sĩ quan và kỹ thuật viên của Nga, cường kích Su-25SM3, trực thăng Mi-8 và Máy bay không người lái (UAV) trinh sát Orlan-10 đang đóng tại đây.

Ngoài ra, cơ sở hạ tầng địa phương cũng cho phép Kant có thể trở thành sân bay dã chiến cho các hoạt động của các oanh tạc cơ chiến lược Tu-95 và Tu-160.

Bị kéo vào cuộc đua sở hữu thứ giúp khống chế Trung Á, Mỹ-Thổ đâu ngờ gấu Nga đã phục sẵn? - Ảnh 9.

Vào tháng 2/2020, Hãng tin Nga Sputnik dẫn nguồn tuyên bố của Thứ trưởng Quốc phòng Nikolay Pankov cho biết sau khi triển khai các máy bay quân sự, Nga có kế hoạch trang bị vũ khí phòng không tại căn cứ quân sự Kant ở Kyrgyzstan.

Đọc thêm về:

    Đọc tin tuc, xem tin quân sự mới nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên