Báo Nhật: Một dự án đầy tham vọng đã để lộ sự thiếu nhất quán của Nga - Tokyo đừng nên tham gia!

Hải Nguyên |

Báo Nhật: Một dự án đầy tham vọng đã để lộ sự thiếu nhất quán của Nga - Tokyo đừng nên tham gia!
Báo Nhật: Một dự án đầy tham vọng đã để lộ sự thiếu nhất quán của Nga - Tokyo đừng nên tham gia!
Phà là phương tiện chủ yếu kết nối đảo Sakhalin và phần lục địa của nước Nga. Ảnh chụp tại Khomlsk, Sakhalin. (Ảnh: Michitaka Hattori)

"Nếu phía Nhật Bản có thái độ mập mờ, để cho phía Nga mang kì vọng thì sẽ không có lợi cho cả hai bên", bài viết của Asahi bình luận.

Trong một bài viết được đăng tải trên báo Asahi Shimbun (Nhật Bản) hồi tháng 3 vừa qua, tác giả Hattori Michitaka đã đề cập đến dự án xây dựng cây cầu Sakhalin dài nhất thế giới đầy tham vọng của Nga, đồng thời phân tích những lí do Nhật Bản không nên tham gia vào dự án này.

Sau đây chúng tôi xin gửi tới quý độc giả nội dung lược dịch của bài viết này (sử dụng đúng danh xưng "tôi" là tác giả Michitaka).


Chính quyền Putin rất "linh hoạt" về mặt kinh tế?

Quan sát những động thái gần đây của chính quyền Nga đối với chính trị gia đối lập Alexey Navalny, tôi thấy rằng chính quyền của Tổng thống Vladimir Putin đang ngày càng mạnh mẽ và củng cố được quyền lực. Rõ ràng là để bảo vệ được lợi ích của hệ thống cầm quyền hiện tại, chính quyền Putin sẽ không thỏa hiệp và sẽ bảo vệ ý thức hệ cũng như các giá trị truyền thống đến cùng.

Tuy nhiên, khi nói đến các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng hay các vấn đề liên quan đến kinh tế, xã hội, thì tôi cảm thấy rằng đa số, nếu nói theo cách tích cực thì là linh hoạt, còn tiêu cực thì là chính sách không nhất quán. Trong bài viết này này, tôi sẽ xem xét một dự án xây dựng là ví dụ điển hình cho các chính sách không nhất quán của nước Nga gần đây.

Ở vùng Viễn Đông nước Nga, Moskva có kế hoạch xây dựng một cây cầu nối đảo Sakhalin với lục địa Á – Âu. Cây cầu vẫn chưa được đặt tên chính thức nhưng trong khuôn khổ bài viết này, tôi sẽ gọi nó là “Cầu Sakhalin”. Tôi cho rằng các chính sách của Nga xung quanh dự án này rất không rõ ràng.

Mong ước từ lâu của người dân Sakhalin

Đảo Sakhalin vốn bị ngăn cách với lục địa Á – Âu bởi một eo biển hẹp được gọi là eo biển Tartar. Phần hẹp nhất của eo biển Tartar được gọi là eo biển Nevelskoy, chỉ rộng 7.3 km (vị trí mũi tên trên bản đồ trên). Từ lâu, người ta đã luôn suy nghĩ về việc làm sao để xây được cầu hoặc hầm vượt biển kết nối hòn đảo này với lục địa.

Ý tưởng xây dựng đường hầm sớm nhất được cho là có từ thời Đế quốc Nga cuối thế kỷ 19. Vào khoảng những năm 1929~1930, Liên Xô cũng đã bắt đầu việc nghiên cứu việc xây dựng đường hầm.

Trước chiến tranh thế giới thứ 2, Liên Xô chỉ kiểm soát nửa phía Bắc của đảo Sakhalin. Tuy nhiên sau chiến tranh, Liên Xô đã kiểm soát được toàn bộ hòn đảo. Sau đó, Stalin đã chính thức quyết định xây dựng đường hầm vào năm 1950 và đặt mục tiêu hoàn thành trong vòng 5 năm. Tuy nhiên ngay sau khi Stalin qua đời vào năm 1953, giống như nhiều dự án lớn cùng thời của Liên Xô, dự án xây dựng đường hầm Sakhalin đã bị bỏ dở.

Từ năm 1973, tuyến phà nối Vanino ở phần lục địa của Nga với Kholmsk ở đảo Sakhalin bắt đầu được đưa vào hoạt động và nhanh chóng trở thành tuyến phà huyết mạch (ảnh đầu bài). Tuy nhiên, tuyến phà này có thể ngừng hoạt động nếu điều kiện thời tiết xấu, vì vậy mong muốn được kết nối với lục địa bằng những tuyến đường bộ, đường sắt kiên cố vẫn là mong ước ấp ủ từ lâu của người dân Sakhalin.

Báo Nhật: Một dự án đầy tham vọng đã để lộ sự thiếu nhất quán của Nga - Tokyo đừng nên tham gia! - Ảnh 3.

Hình ảnh minh họa

Cầu Sakhalin có khả năng không trở thành hiện thực?

Trong những năm gần đây, ý tưởng xây dựng một cây cầu đường sắt thay vì một đường hầm đã trở nên phổ biến hơn.

Tại “Diễn đàn Kinh tế Phương Đông” được tổ chức tại Vladivostok vào tháng 9 năm 2015, Chủ tịch Tập đoàn Đường sắt Nga O. Belozyorov phát biểu rằng: “Dự án cầu Sakhalin là một dự án thực tế trong tương lai gần”. Vào tháng 7 năm 2018, Tổng thống Putin đã chỉ đạo chính phủ Nga nghiên cứu, xem xét dự án xây dựng cây cầu này.

Vào tháng 5/2018, khi nhiệm kỳ thứ 4 của tổng thống Putin vừa bắt đầu, chính quyền Nga đã thiết lập chương trình “Các Dự án Quốc gia”. Là một phần trong đó, “Quy hoạch tổng thể nhằm nâng cấp và mở rộng cơ sở hạ tầng cốt lõi đến năm 2024” cũng đã được thông qua vào năm 2018. Trong đó, đáng chú ý là mặc dù đã có không ít câu hỏi về tính cần thiết đã được đặt ra, nhưng dự án xây dựng Cầu Sakhalin cũng nằm trong bản quy hoạch tổng thể trên. Dù vậy, nguồn kinh phí dành cho việc xây cầu lại không được nêu rõ.

Vào tháng 11/2018, có một động thái của chính quyền Nga làm tôi băn khoăn. Thủ tướng Nga vào thời điểm đó là ông Dmitry Medvedev đã chỉ thị cho Phó Thủ tướng Maxim Akimov bổ sung một dự án khác đã từng bị loại bỏ vào bản Quy hoạch tổng thể trên.

Về vấn đề này, một quan chức liên bang đã giải thích: “Quy hoạch tổng thể giống như một sinh vật sống vậy. Sau khi nghiên cứu kỹ càng, một số dự án có thể được thêm vào, một số cũng có thể bị loại bỏ”.

Khác với Nhật Bản, một khi một kế hoạch cấp quốc gia đã được phê duyệt, thì trừ khi có rất nhiều rắc rối lớn xảy ra thì hầu như mọi dự án sẽ được tiến hành theo đúng kế hoạch. Khi suy nghĩ về điều này, tôi có dự cảm rằng dự án Cầu Sakhalin có thể bị đình chỉ bất cứ lúc nào.

Trên thực tế, một nghiên cứu khả thi cho thấy cầu Sakhalin khó có thể mang lại lợi nhuận. Ngay từ ban đầu, mục đích chính của cây cầu này trong bản Quy hoạch tổng thể là để vận chuyển các loại tài nguyên như than đá từ lục địa sang đảo Sakhalin bằng đường sắt, rồi xuất khẩu sang các thị trường châu Á - Thái Bình Dương thông qua các cảng biển trên đảo. Tuy nhiên, các cảng biển trên lục địa hiện tại đã đáp ứng đủ nhu cầu xuất khẩu nên không có doanh nghiệp nào tỏ ra mặn mà với việc xuất khẩu thông qua các cảng ở Sakhalin. Điều này đã củng cố suy đoán rằng khó có thể thu hồi chi phí xây dựng cầu Sakhalin thông qua vận chuyển hàng hóa.

Rất nhiều tranh luận đã nổ ra

Như vậy, kế hoạch xây dựng cầu Sakhalin, vốn được quyết định chính thức trong Quy hoạch tổng thể, dần dần lại đang trở nên không rõ ràng. Tôi cũng muốn lưu ý rằng trên thực tế, ngay cả một số quan chức trong chính quyền của Tổng thống Putin cũng đưa ra những ý kiến không thống nhất với nhau. Dưới đây là tóm tắt theo thứ tự thời gian một số phát biểu của các quan chức Nga từ mùa thu năm 2020.

Đầu tiên, Tổng thống Putin, người có quyền lực cao nhất, trong cuộc họp với đại diện các đảng phái vào ngày 7/10 cho biết: “Cầu Sakhalin mang ý nghĩa to lớn đối với đất nước của chúng ta. Kế hoạch này chưa bao giờ bị từ bỏ và chúng tôi vẫn đang thảo luận. Dự án này sẽ rất tốn kém, nhưng chắc chắn rằng cầu Sakhalin rất cần thiết đối với nước Nga”.

Tiếp đó, Bộ trưởng Phát triển Viễn đông và Bắc Cực Nga Alexei Chekunkov, nhậm chức vào ngày 10/11, trong một cuộc gặp với Thống đốc tỉnh Sakhalin Sergey V. Limarenko vào ngày 14/11 đã nói: “Với tư cách là Bộ trưởng Phát triển Viễn đông và Bắc cực, tôi sẽ luôn cố gắng hết sức. Việc kết nối Sakhalin với lục địa là một nhiệm vụ quan trọng và tôi tin rằng nó đang được hiện thực hóa. Một trong những ưu tiên của Bộ là việc hợp tác với tỉnh Sakhalin”.

Tiếp đó, trong chuyến thăm cảng Korsakov, miền nam Sakhalin ngày 8/12, ông Chekunkov cũng đã phát biểu: “Cảng Korsakov nên là điểm khởi đầu của tuyến đường sắt liền mạch kết nối Sakhalin với châu Âu. Mục tiêu gia tăng lượng hàng hóa vận chuyển lên 20 lần hay sự thành công của cảng sẽ phụ thuộc vào việc thực hiện dự án cầu Sakhalin”.

Tuy nhiên, Đại diện Đặc biệt của Tổng thống Liên bang Nga về các vấn đề giao thông và môi trường, ông Sergey Ivanov đã dội một gáo nước lạnh vào các ý kiến ủng hộ trên.

Trong một cuộc phỏng vấn với Interfax vào ngày 30/11, ông Ivanov, người từng được coi là người có khả năng kế nhiệm tổng thống Putin, cho biết: “Về mặt tâm lý, mọi người có thể cho rằng cầu Sakhalin là cần thiết. Vì Crimea đã được kết nối với phần lục địa của nước Nga, nên bây giờ chúng ta cần làm điều tương tự với Sakhalin. Tuy nhiên, nhìn về mặt kinh tế, cầu Sakhalin là không cần thiết, không có đủ hàng hóa để vận chuyển qua cầu. Ngoài cây cầu chính, phía bên lục địa sẽ cần phải xây thêm 536km đường sắt xuyên qua những khu rừng không người ở để đến được thành phố Komsomolsk-on-Amur sâu trong lục địa. Việc xây dựng đoạn đường sắt này còn tốn kém hơn cả việc xây dựng cây cầu chính vượt biển”.

Phát ngôn của ông Ivanov đã làm dậy sóng dư luận. Vào ngày 30/11, khi được hỏi liệu dự án Cầu Sakhalin sẽ bị hủy bỏ hay vẫn tiếp tục, Thư ký báo chí của Tổng thống Nga, ông Dmitry Peskov đã đưa ra lời nhận xét cho phát ngôn của ông Ivanov như sau: “Các cuộc thảo luận về dự án vẫn đang tiếp tục, và cho đến nay vẫn chưa có một quyết định cụ thể nào. Đương nhiên là các yếu tố kinh tế đóng vai trò rất quan trọng. Việc đo lường ý nghĩa kinh tế của dự án bằng lượng hàng hóa lưu thông qua cầu là hoàn toàn bình thường. Tôi nghĩ rằng ông Ivanov đã chỉ rõ điều đó ra mà thôi”.

Tập đoàn Đường sắt Nga dường như vẫn tỏ ra quan tâm đến dự án này. Tại một hội nghị quốc tế diễn ra vào ngày 4/12, Chủ tịch Oleg Belozyorov cho biết: “Cầu Sakhalin sẽ được xây dựng. Vấn đề duy nhất là bao giờ việc xây dựng được bắt đầu mà thôi. Tập đoàn Đường sắt Nga vẫn đang tiến hành việc nghiên cứu các yếu tố kĩ thuật và kinh tế của dự án này”.

Không có gì bất ngờ khi những lập luận ủng hộ dự án mạnh mẽ nhất luôn đến từ tỉnh Sakhalin. Tại một cuộc họp vào ngày 11/12 về việc xem xét các vấn đề giao thông vận tải ở vùng Viễn Đông. Thống đốc Limarenko đã phát biểu: “Cầu Sakhalin sẽ giúp tỉnh tối đa hóa tiềm năng vận chuyển hàng hóa. Nó có khả năng tác động mạnh mẽ đến hợp tác kinh tế giữa Nga và các nước châu Á – Thái Bình Dương”.

Trong bối cảnh đó, chính Phó Thủ tướng Nga Marat Khusnullin (phụ trách vấn đề Xây dựng, Nhà ở, Dịch vụ và Phát triển vùng) cũng đã nói rằng dự án này hiện tại rất khó để tiến hành. Trong một lần phát trực tiếp trên Instagram, ông Khusnullin đã trả lời như sau: “Xây dựng cầu Sakhalin không phải là một ý kiến tồi, nhưng hiện tại chúng tôi chưa có tiền để làm điều đó”.

Báo Nhật: Một dự án đầy tham vọng đã để lộ sự thiếu nhất quán của Nga - Tokyo đừng nên tham gia! - Ảnh 6.

Tạm thời thì Tổng thống Putin nói rằng dự án sẽ được thực hiện, nhưng một Phó Thủ tướng lại nói rằng hiện tại không có đủ chi phí để xây dựng cây cầu.


Nhật Bản tuyệt đối không nên tham gia vào dự án này

Như vậy, hiện tại đang có những bất đồng đáng kể giữa những phát ngôn của các quan chức trong chính quyền Putin về các ưu khuyết điểm của dự án Cầu Sakhalin. Tạm thời thì Tổng thống Putin nói rằng dự án sẽ được thực hiện, nhưng một Phó Thủ tướng lại nói rằng hiện tại không có đủ chi phí để xây dựng cây cầu.

Chi phí xây dựng cầu Sakhalin, bao gồm cả chi phí xây dựng tuyến đường sắt đi kèm, hiện được ước tính vào khoảng 540 tỷ Rúp. Cho dù cùng là dự án xây dựng cầu, nhưng Cầu Sakhalin có chi phí lên đến hơn hai lần cây Cầu Kerch nối liền bán đảo Crimea và lục địa Nga; và nó cũng lớn hơn rất nhiều so với Cầu Russky ở Vladivostok. Thậm chí nó còn tốn kém hơn cả Cầu Akashi Kaikyo ở Nhật Bản, với tổng chi phí xây dựng vào khoảng 5 tỷ USD (cây cầu này được khánh thành năm 1998).

Nói chung, rõ ràng là ý kiến chủ đạo ở Nga hiện giờ là: Về mặt kinh tế, Cầu Sakhalin khó có thể mang lại lợi nhuận. Tuy nhiên, nếu đây là nước Nga năm 2012 thì cho dù không có lợi nhuận thì có thể dự án này cũng vẫn được thực hiện. Điều này làm tôi cảm thấy có chút tiếc nuối cho người dân Sakhalin.

Nhân đây, cần lưu ý rằng, khái niệm “Cầu Sakhalin” ở Nga thường bao gồm thêm cả ý tưởng kết nối đảo Sakhalin với đảo Hokkaido của Nhật Bản bằng cầu hoặc hầm. Tại Diễn đàn Kinh Tế Phương Đông diễn ra vào tháng 9/2017, Thủ tướng Nhật Bản khi đó là Abe Shinzo cũng tham dự. Tại đây, Tổng thống Putin đã nhấn mạnh rằng: “Dự án kết nối phần lục địa nước Nga – Sakhalin – Hokkaido chắc chắn là một dự án mang quy mô hành tinh”. Thủ tướng Abe cũng không phủ nhận điều này.

Tuy nhiên, nếu tham gia vào dự án trên, Nhật Bản có thể không thu lại được lợi ích kinh tế tương xứng với chi phí bỏ ra. Ngoài ra, sẽ phát sinh rất nhiều lo ngại về bảo đảm an ninh. Sử dụng dự án như một phương án nhằm đàm phán về vấn đề Lãnh thổ Phương Bắc (Quần đảo Nam Kuril) cũng là một ý kiến không tồi, nhưng có lẽ ai cũng biết rằng khả năng thu hồi được phần lãnh thổ này là rất khó.

Chính phủ Nhật khả năng cao sẽ không tham gia vào dự án này. Tuy nhiên nếu phía Nhật Bản có thái độ mập mờ, để cho phía Nga mang kì vọng thì sẽ không có lợi cho cả hai bên./.

(Theo Asahi)

Thăm dò ý kiến

Ngoài Việt Nam, bạn quan tâm tới tình hình tại quốc gia nào tại Đông Nam Á?

Bạn có thể chọn 1 mục. Bình chọn của bạn sẽ được công khai.

Đọc thêm về:

    Đọc tin tức VN nhanh nhất, xem tin thế giới mới nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ

    TIN NỔI BẬT SOHA

      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên