Báo lâu đời Anh quốc: Hoạt động con người tại Trung Quốc 8.000 năm khiến đất suy thoái - Lột mặt đất đến trơ trọi

Thuy Anh |

"Nếu không có điều kỳ diệu nào xảy ra, tình trạng suy thoái của cao nguyên này sẽ chẳng thể nào khá lên được."

Gần đây, trang báo Express của Anh đã đăng tải một bài viết thu hút nhiều sự chú ý, đề cập tới vấn đề suy thoái đất tại khu vực cao nguyên Hoàng Thổ, Trung Quốc. Bài viết trên tờ báo từ những năm 1900 này có tựa đề "Hoạt động con người tại Trung Quốc suốt 8.000 năm khiến đất suy thoái 'đến trơ trọi'", lược tả lại tình trạng đáng báo động của khu vực và kết quả sau nhiều nỗ lực nhằm hồi sinh lại vùng đất này. Dưới đây là phần lược dịch của bài báo.
Báo lâu đời Anh quốc: Hoạt động con người tại Trung Quốc 8.000 năm khiến đất suy thoái - Lột mặt đất đến trơ trọi - Ảnh 2.

Cao nguyên Hoàng Thổ ở khu vực trung tâm phía bắc được mệnh danh là "cái nôi của nền văn minh Trung Quốc". Không chỉ là thượng nguồn của sông Hoàng Hà (đường thủy tự nhiên dài thứ hai sau sông Dương Tử), cao nguyên Hoàng Thổ còn có diện tích rất lớn, gần bằng nước Pháp khi nó trải dài qua các tỉnh Sơn Tây, Hà Nam, Thiểm Tây và Cam Túc. 

Các cộng đồng cổ đại đã xuất hiện trên vùng đất màu mỡ của lưu vực sông Hoàng Hà và đã trở thành cội nguồn của một số nền văn hóa đầu tiên ở Trung Quốc. Tuy nhiên, việc canh tác liên tục trên lớp đất màu mỡ ở cao nguyên Hoàng Thổ trong một thời gian dài như vậy đã đưa khu vực này đến bờ vực sụp đổ hoàn toàn.

Một bộ phim tài liệu mới của BBC Four đã chỉ ra quá trình xuống cấp của cao nguyên do hoạt động của con người trong suốt hàng nghìn năm và cách người ta "hồi sinh" vùng đất gần như đã chết. Bộ phim này có tên "Restoring the Earth: The Age of Nature" (tạm dịch "Khôi phục Trái đất: Kỷ nguyên Thiên nhiên"), phản ánh những thảm kịch sinh thái do con người tạo ra. Song song với đó, bộ phim cũng cho thấy những chuyển biến của khu vực này nhờ thay đổi quản lý nguồn tài nguyên thiên nhiên.

Trong tập một có tên "Awakenings" (tạm dịch "Nhận thức"), Anna Friel đã thuật lại quá trình sa mạc hóa của cao nguyên Hoàng Thổ. Cô cho biết: "Có những vùng đất bị khai thác sau 8.000 năm đã trở nên trống trải". Friel nói thêm rằng nếu không có điều kỳ diệu nào xảy ra, tình trạng suy thoái của cao nguyên này sẽ chẳng thể nào khá lên được. 

Báo lâu đời Anh quốc: Hoạt động con người tại Trung Quốc 8.000 năm khiến đất suy thoái - Lột mặt đất đến trơ trọi - Ảnh 3.

Con người đã sinh sống tại cao nguyên Hoàng Thổ cả nghìn năm trời. Ảnh: GETTY

Tập phim còn có sự tham gia của John Liu, một nhà báo có hơn 25 năm kinh nghiệm về cao nguyên Hoàng Thổ và cũng là đại sứ cho tổ chức phi lợi nhuận Commonland Foundation. Xuất hiện trong bộ phim tài liệu, ông Liu giải thích về tác hại khi loại bỏ thảm thực vật khỏi mặt đất dẫn đến sự tàn phá sinh thái trên quy mô không thể tưởng tượng được. Ông nói: "Tất cả các nền văn hóa đều lớn lên xung quanh sông Hoàng Hà, bởi vì nơi đây là mảnh đất vô cùng màu mỡ".

Nhà báo John Liu cho biết thêm nơi đây giàu khoáng chất nhưng vì đất nhiều phù sa nên nếu loại bỏ thảm thực vật thì theo thời gian, quá trình bào mòn tự nhiên sẽ biến đổi địa chất của khu vực này.

Ông Liu cũng cho biết thêm rằng: "Về cơ bản, khi trời mưa và không có thảm thực vật che chắn thì lớp đất bề mặt sẽ bị rửa trôi. Đó là nguyên nhân khiến cao nguyên Hoàng Thổ trở thành nơi bị xói mòn nhiều nhất trên Trái đất".

Báo lâu đời Anh quốc: Hoạt động con người tại Trung Quốc 8.000 năm khiến đất suy thoái - Lột mặt đất đến trơ trọi - Ảnh 4.

Sông Hoàng Hà chảy qua cao nguyên Hoàng Thổ (Ảnh: Getty)

Trên thực tế, nơi đây đã đóng góp 1,6 tỷ tấn phù sa vào sông mỗi năm. Vấn đề xói mòn nghiêm trọng khiến sông Hoàng Hà dễ xảy ra lũ quét. Trong những năm qua, thiên tai đã cướp đi sinh mạng của 7 triệu người, khiến nó có biệt danh là "Nỗi buồn của Trung Quốc".

Ông Liu cho biết việc chăn thả dê và cừu trên cao nguyên Hoàng Thổ là nguyên nhân chủ yếu gây ra tình trạng suy giảm thảm thực vật. Ông mô tả tình trạng mà khu vực đang phải đối mặt là "sự sụp đổ sinh thái". Nhà báo này cũng nhấn mạnh rằng hoạt động tàn phá thiên nhiên do con người gây ra là "đáng kinh ngạc".

May mắn thay, khi các chính sách của Chính phủ Trung Quốc mang lại những hiệu quả nhất định, khu vực cao nguyên Hoàng Thổ đã bắt đầu được hồi sinh từ năm 1994. Phần lớn công việc khôi phục lại cao nguyên này vẫn được thực hiện bằng tay. 

Nhiệm vụ hồi sinh cao nguyên Hoàng Thổ vẫn là một hành trình dài và cần nhiều sự nỗ lực hơn nữa để làm sống lại vùng đất đã gần như "kiệt quệ" trong suốt 8000 năm qua.

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email khampha@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên