Ba ưu tiên hàng đầu của ông Biden: Bài toán Cộng hòa và sự cứng rắn khiến Trung Quốc, Iran thấp thỏm

Tiêu Chiến |

Ba ưu tiên hàng đầu của ông Biden: Bài toán Cộng hòa và sự cứng rắn khiến Trung Quốc, Iran thấp thỏm
Ba ưu tiên hàng đầu của ông Biden: Bài toán Cộng hòa và sự cứng rắn khiến Trung Quốc, Iran thấp thỏm
(Ảnh: New York Times)

Tổng thống Joe Biden tỏ ra vui vẻ trong cuộc trao đổi qua điện thoại kéo dài một tiếng đồng hồ với tác giả Thomas Friedman, cây bút kỳ cựu về đối ngoại của tờ New York Times.

Ông Biden lên tiếng xin lỗi vì cuộc gọi diễn ra vào tối muộn. Ông đang theo dõi những tin tức mới nhất liên quan đến việc Bộ trưởng Tư pháp [Mỹ] William Barr thông báo Bộ Tư pháp nước này không phát hiện ra bất kỳ gian lận nào có thể ảnh hưởng đến kết quả của cuộc bầu cử tổng thống. Như vậy, mọi chuyện đã chấm dứt. Ông Biden nói đùa rằng Barr vừa gọi cho ông để hỏi liệu ông ấy có thể được đưa vào chương trình bảo vệ nhân chứng vì đã ủng hộ Biden hay không. Khi nhìn vào hàng loạt tuyên bố không trung thực về kết quả bầu cử từ ê-kíp của Tổng thống Donald Trump, việc Biden bông đùa về tình trạng của họ là điều có thể chấp nhận được. Ngoài việc đó ra, ông hoàn toàn nghiêm túc.

Ứng cử viên Biden nói nhiều về cách ông dự định tiếp cận thủ lĩnh phe đa số tại Thượng viện Mitch McConnell và các đồng nghiệp thuộc đảng Cộng hòa để Thượng viện thông qua đề cử của Joe Biden cho các vị trí trong nội các cũng như chương trình nghị sự của ông nhiều nhất có thể; về việc ông dự định sẽ tái định hình chiến lược Mỹ-Trung ra sao; và lý do gì khiến ông sẵn sàng trở lại thỏa thuận hạt nhân Iran nếu Iran cũng làm như vậy và chấm dứt các lệnh trừng phạt của Tổng thống Donald Trump đối với Iran.

Tác giả đặt ra một câu hỏi một mang tính cá nhân: Ông cảm thấy như thế nào khi đắc cử Tổng thống trong hoàn cảnh kỳ lạ như vậy (giữa một đại dịch chết người và cơn bão thông tin tuyên truyền về gian lận bầu cử do ông Trump tạo ra)?

Ứng cử viên Biden trả lời: "Tôi cảm thấy mình đã làm được điều gì đó có ích cho đất nước bằng cách đảm bảo rằng ông Donald Trump sẽ không làm tổng thống Mỹ thêm 4 năm nữa. Nhưng đã không có giây phút phấn khích nào diễn ra. Nó khiến tôi nhớ lại những gì đang xảy ra với tất cả các đứa cháu của tôi. Anh biết đấy, cháu gái tôi tốt nghiệp Đại học Columbia loại ưu, nhưng không có buổi lễ trao bằng nào, mà chỉ có một buổi lễ trực tuyến với tôi là diễn giả chính. Những sinh viên này sắp tốt nghiệp mà không có được một bữa tiệc ăn mừng. Đấy là một trong những giây phút như thế. Có rất nhiều việc phải làm và tôi chỉ tập trung vào việc hoàn thành một số việc càng nhanh càng tốt".

Kích thích phục hồi nền kinh tế

Tổng thống đắc cử Joe Biden khẳng định rằng ông có thể giải quyết được chính xác bao nhiêu vấn đề phụ thuộc nhiều vào hai yếu tố. Một là các nghị sĩ đảng Cộng hòa tại Thượng viện và Hạ viện sẽ hành xử như thế nào khi Trump thực sự không còn nắm quyền. Hai là cách hành xử của McConnell nếu ông ấy tiếp tục kiểm soát Thượng viện.

Ba ưu tiên hàng đầu của ông Biden: Bài toán Cộng hòa và sự cứng rắn khiến Trung Quốc, Iran thấp thỏm - Ảnh 1.

Ưu tiên hàng đầu của Joe Biden là thúc đẩy một gói kích thích kinh tế quy mô lớn để Quốc hội Mỹ thông qua, ngay từ trước khi ông nhậm chức (tháng 01/2020). Mỹ sẽ chuốc lấy tổn thất kinh tế lâu dài nếu không tìm cách giải quyết vấn đề trong bối cảnh hơn 10 triệu người Mỹ đang lo lắng xoay xở cho khoản trả góp thế chấp nhà sắp đến kỳ thanh toán và số lượng những người không có khả năng trả tiền thuê nhà đã gia tăng nhanh.

Theo ông Biden, tình trạng thất nghiệp trong một thời gian dài sẽ khiến việc quay trở lại lực lượng lao động càng trở nên khó khăn gấp bội. Nhiều người dân Mỹ đang đánh mất cơ hội trong những năm tới. Điều này cũng đúng khi trẻ em không tới trường trong một thời gian dài. Chúng không chỉ mất một học kỳ, mà đôi khi còn tụt lại đằng sau 2-3 năm. Ông nhấn mạnh rằng một gói kích thích kinh tế lớn sẽ thực sự tạo ra tăng trưởng kinh tế mà không gây thiệt hại tài chính trong dài hạn nếu trong tương lai, mọi người đều đóng góp một cách công bằng.

"Đóng góp công bằng" theo ý ông có nghĩa là không có lý do gì mà những người có thu nhập cao nhất không phải chịu mức thuế 39,6%, vốn được áp dụng vào thời kỳ đầu của chính quyền Bush. Và cũng không có lý do gì mà 91 công ty trong danh sách Fortune 500 chỉ phải đóng thuế ở mức 0.

Nhưng câu hỏi lớn là liệu Biden có thể thúc đẩy đề xuất này vượt qua rào cản McConnell trong nay mai nếu đảng Cộng hòa tiếp tục nắm giữ Thượng viện hay không. Nhiều thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa có thể quyết định sẽ quay trở lại lập trường quyết liệt ủng hộ chống thâm hụt ngân sách dưới thời Tổng thống Joe Biden, sau 4 năm chi tiêu thiếu kiểm soát dưới thời Donald Trump, đã đẩy nợ công lên mức cao kỷ lục (hơn 22.000 tỷ USD). Ông Joe Biden cho biết: "Cũng cần phải nói rằng có một số việc mà mọi người cho là bất khả thi khi McConnell còn kiểm soát Thượng viện, nhưng tôi đã có thể làm được điều đó với sự hợp tác của ông ấy. Tôi đã có thể thuyết phục họ tăng thuế đối với tầng lớp giàu có".

Tổng thống Biden cho rằng phải có những sự đánh đổi và không phải cứ thỏa hiệp là phải từ bỏ nguyên tắc. Ông và McConnell hiểu nhau rất rõ; Biden không yêu cầu McConnell phải tự làm khó mình để có được một thỏa thuận. Đồng thời, nếu các thành viên đảng Cộng hòa rõ ràng muốn bất chấp tất cả chỉ để cản trở chính quyền của Biden thành công, thì điều đó có thể có tác động đến triển vọng tranh cử của đảng Cộng hòa vào năm 2022.

Với những kinh nghiệm trên chính trường hiện có, ông Biden cho rằng thế giới có thể thay đổi nhiều đối với các nhà lập pháp đảng Cộng hòa một khi ông Trump ra đi, mặc dù ông chắc chắn rằng Trump sẽ không bị lãng quên. Tỷ lệ ủng hộ ông Biden là 55%, trong khi của Tổng thống Trump đã giảm xuống còn 42%. Theo ông, nhiều đảng viên Cộng hòa và những người không theo đảng phái nào có thể bắt đầu có cái nhìn rất khác về thế giới trong vài tuần tới.

Đối phó với Iran

Về chính sách đối ngoại, Tổng thống đắc cử Joe Biden đưa ra hai luận điểm quan trọng. Tác giả hỏi Biden liệu ông có giữ nguyên lập trường về thỏa thuận hạt nhân Iran như ông đã trình bày trong một bài bình luận ngày 13/9/2020 trên CNN hay không. Joe Biden trả lời: "Sẽ rất khó để làm được điều đó, nhưng tôi vẫn giữ nguyên quan điểm".

Trong bài bình luận này, ông Biden viết rằng nếu Iran tuân thủ nghiêm ngặt thỏa thuận hạt nhân như trước kia, Mỹ sẽ tham gia trở lại thỏa thuận này như là điểm khởi đầu cho các cuộc đàm phán tiếp theo và sẽ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran mà Tổng thống Trump đã áp đặt trước đó. Phía Iran rõ ràng đang hy vọng về điều đó. Ngày 17/11/2020, Ngoại trưởng Iran Javad Zarif cho biết, Mỹ và Iran có thể ngay lập tức quay trở lại tuân thủ đầy đủ thỏa thuận mà không cần đàm phán. Thỏa thuận hạt nhân Iran - với tên gọi chính thức là "Kế hoạch hành động chung toàn diện" (JCPOA), được ký vào năm 2015. Tổng thống Donald Trump đã đơn phương rút khỏi thỏa thuận này vào tháng 5/2018, đồng thời tiến hành áp đặt lại các lệnh trừng phạt dầu mỏ làm "tê liệt" nền kinh tế Iran.

Quan điểm của ông Biden và ê-kíp cố vấn an ninh quốc gia của ông là một khi hai bên khôi phục thỏa thuận, sẽ cần tiến hành ngay một vòng đàm phán để tìm cách kéo dài thời hạn của các hạn chế đối với hoạt động sản xuất nhiên liệu phân hạch của Iran, loại nhiên liệu có thể được sử dụng để chế tạo bom (thời hạn ban đầu là 15 năm), cũng như đối phó với các hoạt động của Iran trong khu vực, thông qua các lực lượng ủy nhiệm của nước này ở Lebanon, Iraq, Syria, Yemen. Kịch bản lý tưởng nhất theo ê-kíp của Tổng thống đắc cử Joe Biden là cuộc đàm phán tiếp theo sẽ không chỉ bao gồm các bên ký kết ban đầu của JCPOA (Iran, Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp, Đức và EU), mà còn cả các nước láng giềng Arab của Iran là Saudi Arabia và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE).

Đầu tháng 12/2020, tác giả từng viết rằng sẽ là thiếu khôn ngoan nếu Mỹ từ bỏ đòn bẩy của các lệnh trừng phạt dầu mỏ do Tổng thống Donald Trump áp đặt chỉ để nối lại thỏa thuận hạt nhân ở đúng điểm nó bỏ dở. Mỹ nên sử dụng "đòn bẩy" đó để hạn chế khả năng Iran xuất khẩu tên lửa dẫn đường chính xác cho các đồng minh của nước này ở Lebanon, Syria, Yemen và Iraq, nơi họ đe dọa Israel và một số quốc gia Arab.

Ba ưu tiên hàng đầu của ông Biden: Bài toán Cộng hòa và sự cứng rắn khiến Trung Quốc, Iran thấp thỏm - Ảnh 2.

Ê-kíp của Tổng thống đắc cử Joe Biden nhận thức được điều đó, nhưng hiện tại, họ nhấn mạnh rằng lợi ích quốc gia bao trùm của Mỹ là đưa chương trình hạt nhân của Iran trở lại trong tầm kiểm soát và được thanh tra toàn diện. Theo quan điểm của họ, việc Iran phát triển vũ khí hạt nhân đang đe dọa trực tiếp tới an ninh quốc gia Mỹ và tới cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân toàn cầu. Ông Joe Biden tin rằng cách tốt nhất để đạt được sự ổn định trong khu vực đó là đối phó với chương trình hạt nhân; đồng thời nhấn mạnh rằng, Mỹ luôn có lựa chọn áp đặt trở lại các lệnh trừng phạt khi cần thiết và Iran biết điều đó.

Chiến lược Trung Quốc mới

Đối với Trung Quốc, Tổng thống Biden sẽ không ngay lập tức dỡ bỏ mức thuế 25% mà ông Trump đã áp đặt đối với khoảng 50% lượng hàng hóa xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ, hoặc hủy bỏ thỏa thuận thương mại giai đoạn 1, trong đó yêu cầu Bắc Kinh mua thêm hàng hóa và dịch vụ của Mỹ trị giá hơn 200 tỷ USD trong thời hạn hai năm (2020 – 2021), điều mà Trung Quốc thực hiện với tiến độ rất chậm.

Ông khẳng định sẽ không hành động ngay lập tức, dù trong vấn đề thương mại hay thuế quan vì không muốn giới hạn những lựa chọn của mình. Trước tiên, ông Biden muốn tiến hành xem xét toàn bộ thỏa thuận hiện có với Trung Quốc; tham khảo ý kiến các đồng minh ở châu Á và châu Âu để xây dựng một chiến lược thống nhất và gắn kết.

Ông nói: "Tôi cho rằng chiến lược tốt nhất đối với Trung Quốc hiện nay là phải tạo được sự đồng thuận giữa Mỹ và các nước đồng minh, hay ít nhất các nước từng là đồng minh của Mỹ. Đây sẽ là ưu tiên chính của tôi trong những tuần đầu của nhiệm kỳ tổng thống".

Các nhà lãnh đạo Trung Quốc gặp phải nhiều vấn đề với ông Trump, nhưng họ biết rằng chừng nào ông ấy còn là Tổng thống, thì Mỹ sẽ không bao giờ có thể huy động một liên minh toàn cầu chống lại Trung Quốc. Chiến lược của ông Biden, nếu thành công, sẽ không phải là tin tức đáng hoan nghênh cho Trung Quốc. Trong khi đương kim Tổng thống Trump tập trung vào thâm hụt thương mại với Trung Quốc, dù không đạt được nhiều thành công bất chấp tạo ra cuộc xung đột, thì ông Biden cho biết mục tiêu của ông sẽ là theo đuổi các chính sách thương mại mà thực sự tạo ra tiến bộ trong vấn đề các hành vi lạm dụng của Trung Quốc, chẳng hạn ăn cắp trí tuệ, bán phá giá, trợ cấp bất hợp pháp cho các tập đoàn; buộc các công ty Mỹ chuyển giao công nghệ cho đối tác Trung Quốc.

Ba ưu tiên hàng đầu của ông Biden: Bài toán Cộng hòa và sự cứng rắn khiến Trung Quốc, Iran thấp thỏm - Ảnh 3.

Ông Biden kết luận, khi giao dịch với Trung Quốc, điều quan trọng là phải có ảnh hưởng đòn bẩy, song nước Mỹ chưa có điều đó.

Tuy nhiên, một trong những việc cần làm để tạo ra nhiều ảnh hưởng đòn bẩy hơn là xây dựng sự đồng thuận lưỡng đảng trong nước đối với một số chính sách công nghiệp truyền thống của Mỹ, chẳng hạn các khoản đầu tư lớn của chính phủ cho nghiên cứu và phát triển, cơ sở hạ tầng và giáo dục của Mỹ để cạnh tranh tốt hơn với Trung Quốc - chứ không chỉ phàn nàn về vấn đề này.

Các thượng nghị sĩ của cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa đều đã đệ trình những dự luật kêu gọi tiến hành một chiến lược như vậy. Cụ thể, ngành công nghiệp bán dẫn của Mỹ đã vận động hành lang cho một cách tiếp cận như vậy. Biden muốn đảm bảo rằng Mỹ sẽ cạnh tranh quyết liệt bằng cách ưu tiên đầu tư cho chính mình. Ông coi năng lượng, công nghệ sinh học, vật liệu tiên tiến và trí tuệ nhân tạo (AI) là những lĩnh vực thực sự cần đầu tư quy mô lớn của chính phủ vào nghiên cứu.

Ông cũng sẽ không tham gia các thỏa thuận thương mại mới với bất kỳ nước nào cho đến khi Mỹ tiến hành đầu tư quy mô lớn trong nước, cho người lao động và nền giáo dục Mỹ. Ông khẳng định, lần này khu vực nông thôn sẽ không "bị bỏ lại phía sau". Đảng Dân chủ sẽ không thể điều hành đất nước thêm 4 năm nữa nếu để mất sự ủng hộ của hầu hết các vùng nông thôn ở Mỹ. Vì lợi ích của họ và của đất nước, các đảng viên Dân chủ phải tìm hiểu điều gì đang diễn ra ở khu vực nông thôn; thuyết phục các cử tri ở đó một cách hiệu quả hơn.

Theo Tổng thống đắc cử Biden, đây là vấn đề về nhân phẩm, cách đối xử với mọi người. Ông nghĩ rằng các cử tri nông thôn cảm thấy bị lãng quên; cho rằng cả hai đảng đã lãng quên họ; đồng thời bày tỏ sự tôn trọng đối với các cử tri nông thôn và muốn chứng minh điều đó bằng cách kiểm soát hiệu quả đại dịch COVID-19 ở cả khu vực ủng hộ đảng Dân chủ lẫn đảng Cộng hòa. Ông xác định cần phải xây dựng lại tầng lớp trung lưu, đặc biệt là ở vùng nông thôn Mỹ.

Tổng thống đắc cử kết thúc cuộc trò chuyện bằng những suy ngẫm về hình ảnh nước Mỹ trong 4 năm qua. Ban đầu, ông nhìn nhận giai đoạn đó một cách tiêu cực, nhưng cuối cùng lại quyết định rằng tình hình có lẽ còn nhiều dấu hiệu lạc quan. Theo ông, 72 triệu cử tri bầu cho ông Donald Trump là một con số kỷ lục. Nhưng rất có thể khi ông Trump không còn được mọi người chú ý tới, người Mỹ sẽ phải quay trở lại cộng tác với nhau. Joe Biden cho rằng người Mỹ cần tìm ra cách hợp tác; nếu không, Mỹ sẽ gặp rắc rối thực sự./.

Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả Thomas Friedman - một nhà báo, nhà bình luận gạo cội người Mỹ chuyên về quan hệ quốc tế, mậu dịch thương mại, các vấn đề Trung Đông, toàn cầu hóa và liên quan lĩnh vực môi trường; đăng tải trên báo Strait Times (Singapore) ngày 4/12/2020.

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ

    TIN NỔI BẬT SOHA

      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên