80 năm mở đầu Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại của Liên Xô: Không tuyên chiến, phát xít Đức tràn sang trong đêm

PV |

80 năm mở đầu Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại của Liên Xô: Không tuyên chiến, phát xít Đức tràn sang trong đêm
80 năm mở đầu Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại của Liên Xô: Không tuyên chiến, phát xít Đức tràn sang trong đêm
Cuộc diễu binh lịch sử trên Quảng trường Đỏ ở Moskva ngày 7/4/1941. Từ Quảng trường Đỏ, hơn 28.000 chiến sĩ Hồng quân Liên Xô tiến thẳng ra mặt trận để chiến đấu trong trận chiến bảo vệ Moskva (Ảnh: TASS)

Chiến dịch Barbarossa là mật danh cho chiến dịch xâm lược của Đức vào Liên Xô năm 1941. Cuộc tấn công của Hitler về phía đông báo hiệu khởi đầu giai đoạn bước ngoặt trong Thế chiến II.

Vào 3h15 rạng sáng ngày Chủ nhật, 22/6/1941, quân đội Đức Quốc Xã (Wehrmacht) phát động cuộc xâm lược Liên Xô mà không hề tuyên chiến.

Hiệp ước Xô-Đức mà Hitler và Stalin ký kết năm 1939, cam kết không xâm lược lẫn nhau, đã hoàn toàn bị phớt lờ.

Chiến dịch Barbarossa được gọi là khởi đầu cho cái kết đối với trùm phát xít Hitler. Ngày 22/6 cũng được ghi dấu là ngày mở đầu cuộc Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại của Liên Xô.

Liên Xô mở đầu Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại

Adolf Hitler cùng các tướng lĩnh Đức Quốc Xã đã chuẩn bị nhiều tháng trời cho cuộc xâm lược Liên Xô.

Thông tin về cuộc xâm lược đã được Bộ trưởng Bộ ngoại giao Liên Xô phát đi đến người dân Vyacheslav Molotov ngay trong ngày 22/6/1941:

"... Không một lời tuyên chiến, lực lượng của Đức đã đổ bộ vào đất nước chúng ta, tấn công biên giới của ta ở nhiều nơi... Hồng quân và cả dân tộc sẽ tiến hành một cuộc Chiến tranh Vệ quốc toàn thắng vì đất nước thân yêu, vì danh dự, vì tự do... Sự nghiệp của chúng ta là chính nghĩa. Quân thù sẽ bị đánh bại. Thắng lợi sẽ thuộc về chúng ta!"

Đài DW (Đức) cho hay, hơn 3.5 triệu lính Đức và đồng minh được hỗ trợ bằng pháo binh, không quân và xe tăng đã hợp lực trong cuộc tiến công nhanh chóng, tàn nhẫn và hiệu quả vượt trội. Không quân Đức (Luftwaffe) đánh bom máy bay của Liên Xô khi chúng vẫn còn ở trên mặt đất.

Mặt trận của cuộc chiến kéo dài đến hơn 1.600 km từ vùng biển Baltic ở phía bắc cho đến biển Đen ở phía nam. Đây là chiến tuyến dài nhất trong lịch sử chiến tranh.

Các chiến sĩ Hồng quân Liên Xô đã bị bất ngờ bởi đòn tấn công của những kẻ xâm lược. Cựu binh Đức Gerhard Goertz thuật lại trong đoạn video tư liệu lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử đương đại ở Bonn: "Một số người (binh sĩ Liên Xô) thậm chí còn đang mặc áo ngủ và nổ súng. Họ hoàn toàn bị bất ngờ."

Trên thực tế, Hitler đã ra lệnh phát động một chiến dịch tàn nhẫn được thiết kế để tiêu diệt đối thủ, với dã tâm tạo ra một "Đế chế Đức vĩ đại" sẽ vươn từ Đại Tây Dương đến Urals.

80 năm mở đầu Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại của Liên Xô: Không tuyên chiến, phát xít Đức tràn sang trong đêm - Ảnh 1.

Hitler (trái) phớt lờ hiệp ước ký với lãnh đạo Liên Xô Stalin năm 1939 khi phát động cuộc xâm lược Liên Xô ngày 22/6/1941 (Ảnh: AP)

Đối với Hitler, Barbarossa là chiến dịch nhằm khuất phục Liên Xô. Nó cũng được coi là một cuộc "thập tự chinh" chống lại người Do Thái và chủ nghĩa Bolshevik.

Barbarossa là cái tên ám chỉ Hoàng đế Frederick I (1122-1190) của Đế quốc La Mã Thần thánh (1122 - 1190), người được gọi là Frederick Barbarossa (râu đỏ) và đã lãnh đạo đế quốc trong cuộc thập tự chinh.

Cuộc xâm lược không phải là một chiến dịch quân sự mà thực chất là một tội ác hàng loạt và đi ngược lại những quy định của luật pháp quốc tế.

"Cuộc chiến của Hitler chống lại Liên Xô là một cuộc chiến tranh hủy diệt," nhà sử học Chris Helmecke từ Trung tâm Lịch sử quân sự và Khoa học Xã hội thuộc quân đội Đức (Bundeswehr), nói với DW.

"Nó vượt xa mọi mục tiêu quân sự. Thay vào đó, tất cả nhắm đến sự tiêu diệt mang động cơ ý thức hệ và có hệ thống đối với toàn bộ nhà nước và dân số [của Liên Xô]."

Quân đội Đức Quốc Xã sa lầy

Khoảng 5.6 triệu chiến sĩ Xô Viết bị quân Đức bắt làm tù binh và bị buộc trở thành những lao động cưỡng bức. Ước tính 3.3 triệu người không thể sống sót qua thảm kịch. Với sự hỗ trợ của binh lính Wehrmacht, các đơn vị SS sát hại bất kỳ ai mà chúng cho là người Do Thái.

Người Do Thái bị lôi ra khỏi nhà và "được ra lệnh mang theo xẻng để đào mộ cho chính mình" - cựu binh Willi Hein, một người chứng kiến tội ác của phát xít Đức, nói. "Rồi họ bị bắn và giết chết bởi những thành viên các đơn vị quân cảnh được biết đến với cái tên Feldgendarmerie."

Ngoài ra, cuộc xâm lược còn được biến đến với Lệnh Ủy viên khét tiếng của Đức Quốc Xã, ra lệnh hành quyết ngay lập tức bất kỳ chính ủy Liên Xô nào bị phát hiện trong số tù binh chiến tranh.

Ban đầu, những kẻ xâm lược hết sức tự tin vào thắng lợi chóng vánh. Wehrmacht đã chiếm đóng ở Ukraine, Belarus và các nước vùng Baltic và thậm chí tin rằng sẽ sớm tiến đến Moskva.

Tuy nhiên, quân Đức trên thực tế chưa bao giờ quật ngã được ý chí kháng chiến của Hồng quân. Những người Liên Xô đã đưa kẻ thù vào một cuộc chiến dai dẳng, đẫm máu và ác mộng.

Lính Wehrmacht chỉ được trang bị một cách sơ sài khi quân Đức bước vào mùa đông lạnh giá khốc liệt ở chiến trường, với điều kiện nhiệt độ có khi xuống tới âm 50 độ C.

80 năm mở đầu Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại của Liên Xô: Không tuyên chiến, phát xít Đức tràn sang trong đêm - Ảnh 2.

Các chiến sĩ Hồng quân Liên Xô hành quân ra mặt trận từ thủ đô Moskva năm 1941 (Ảnh: TASS)

Mục tiêu của Chiến dịch Barbarossa là hạ gục Leningrad. Pháo hạng nặng nã vào thành phố từ ngày 1/9/1941. Tất cả đường vào thành phố bị phong tỏa để chặn tiếp tế nhiên liệu và thực phẩm đến người dân. Không quân Đức rải tờ rơi đe dọa rằng người dân Leningrad sắp chết đói, trong khi Hitler và các tướng Quốc Xã tưởng rằng thành phố "sẽ rụng như chiếc lá".

Hồng quân đã chiến đấu anh dũng ở khu vực xung quanh Leningrad và tái chiếm những cứ điểm bị mất. Với dự đoán Leningrad sẽ sớm đầu hàng, quân Đức không có sự sẵn sàng cho mùa đông. Nhiều binh lính Đức chết vì giá rét.

Khi lính Đức rút, các kỹ sư Liên Xô trở lại tu sửa đường sắt và chuyển lương thực qua hồ Lagoda đóng băng đến tiếp tế Leningrad.

Bước ngoặt của cuộc chiến

Tính đến cuối năm 1942, quân Đức vẫn chiếm thế thượng phong và tiến sâu được vào bên trong Liên Xô, chiếm lĩnh khoảng 9% lãnh thổ đất nước.

Hồng quân giành được những thắng lợi quan trọng từ giai đoạn đầu năm 1943, chặn đứng ý đồ chiến lược ban đầu của Hitler, và chuyển hướng sang thế tấn công.

Richard Overy, giáo sư sử học tại Đại học Exeter, mô tả tình thế xoay chuyển tại Stalingrad trong giai đoạn tháng 8/1942 đến tháng 2/1943: "Quân Đức nhanh chóng lâm vào khốn đốn trong vấn đề hậu cần, phải mất nhiều thời gian để trấn áp các cuộc kháng cự từ những người lính Hồng quân di chuyển qua, và chịu đựng những nhầm lẫn về chiến lược từ bộ chỉ huy của Hitler."

"Đã có đủ cách biệt để mang lại những thắng lợi sớm, thế nhưng đến tháng 11/12 [năm 1941] thì hy vọng [của Đức Quốc Xã] về chiến thắng trong vài tuần hoặc vài tháng đã hoàn toàn tan biến", và thế dồn ép của quân Đức không bao giờ khôi phục trở lại.

Trận Stalingrad không chỉ là bước ngoặt mà còn là trận chiến tàn khốc nhất trong Thế chiến II và là trận chiến đẫm máu nhất trong lịch sử chiến tranh.

80 năm mở đầu Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại của Liên Xô: Không tuyên chiến, phát xít Đức tràn sang trong đêm - Ảnh 3.

Hàng triệu lính Đức tràn sang xâm lược Liên Xô trong cuộc chiến trở thành bước ngoặt của Thế chiến II (Ảnh: TASS)

Các chiến sĩ Xô Viết đã giải phóng những lãnh thổ bị chiếm đóng của mình và giải phóng cả Áo, Bulgaria, Hungary, Na Uy, Ba Lan , Romania, Tiệp Khắc và Nam Tư khỏi "gót sắt" Đức Quốc Xã.

Cuộc chiến đẫm máu kéo dài 1.418 ngày kết thúc vào 9/5/1945 với sự thất bại hoàn toàn của phe phát xít.

Thắng lợi đưa Liên Xô đến vị thế siêu cường

Sử gia Chris Helmecke tin rằng Hitler đã đánh giá thấp một cách nghiêm trọng về đối thủ Liên Xô.

"Khó có thể hoài nghi rằng các chiến sĩ Hồng quân có lòng kiên cường và quyết tâm," ông nói. "Những chỉ huy của họ luôn luôn tìm tòi những cách thức mới để chiến đấu."

Đức Quốc Xã đặt ra kịch bản rõ ràng rằng chúng có thể đánh bại Liên Xô trong một trận chiến bao vây khổng lồ ở biên giới. Không hề có kế hoạch dự phòng trong trường hợp mưu đồ thất bại.

"Thêm vào đó, nền kinh tế Đức không sẵn sàng cho một cuộc xung đột dài hạn," Helmecke nói. "Đơn giản là họ không có nguồn lực."

Vào thời điểm Đức bại trận trong chiến dịch Stalingrad kết thúc muộn nhất vào ngày 2/2/1943, một điều rõ ràng là cuộc chiến tranh xâm lược hung hãn của Hitler đã đổ vỡ. Đức Quốc Xã tự đưa mình vào đường cùng khi phát động chiến tranh ở cả hai mặt trận trước các nước phe Đồng minh ở phương Tây và Liên Xô.

Thất bại của Chiến dịch Barbarossa được xem là bước ngoặt trong Thế chiến II. Helmecke kết luận, "Với nhận thức muộn màng, có thể nói rằng cuộc chiến đã thất bại về mặt chiến lược vào năm 1941."

Liên Xô cũng hứng chịu tổn thất khủng khiếp trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại trước quân xâm lược.

27 triệu người đã chết, trong đó có 8.7 triệu người hy sinh ở các mặt trận, 4 triệu người bị giết và tra tấn trong các trại tập trung, 7.42 triệu người bị tàn sát trên những lãnh thổ bị Đức chiếm đóng.

Tác giả, nhà báo Nga Ilya Ehrenburg viết trong hồi ký của mình: "Ở đất nước chúng tôi, có lẽ không có chiếc bàn nào khi mọi người quây quần vào buổi tối mà không có một ghế trống."

Thắng lợi trước Đức Quốc Xã đưa Liên Xô đến vị thế một siêu cường, và cả Mỹ lẫn châu Âu cũng nhận ra sức mạnh của họ. Tổng thống Mỹ Franklin Roosevelt nhanh chóng nhận ra sự cấp thiết phải liên minh với Moskva và đề nghị Kremlin trợ giúp trong cuộc chiến.

Đọc thêm về:

    Đọc tin tức VN nhanh nhất, xem tin thế giới mới nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Tags

    Liên Xô

    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên