5 công nghệ giúp Nga độc quyền sở hữu tàu phá băng hạt nhân - Không dễ để Mỹ tái tạo

Minh Tiến |
5 công nghệ giúp Nga độc quyền sở hữu tàu phá băng hạt nhân - Không dễ để Mỹ tái tạo
5 công nghệ giúp Nga độc quyền sở hữu tàu phá băng hạt nhân - Không dễ để Mỹ tái tạo

Những đổi mới công nghệ mới nhất của Hoa Kỳ vẫn còn "chưa là gì" và không cho phép nước này bắt kịp với đội tàu phá băng Nga cả về số lượng và chất lượng trong 10-15 năm tới.

Mùa đông băng giá kéo dài thường làm các eo biển, mặt biển ở phương bắc bị băng đóng kín, đường hàng hải ách tắc. Để tàu thuyền có thể thông thương, người ta phải dùng đến các con tàu tàu phá băng.

Các tàu phá băng động cơ diesel tiêu tốn rất nhiều nhiên liệu, hiệu quả thấp, trong khi tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân có thể vận hành trên biển trong một khoảng thời gian gần như không hạn chế.

Trong lịch sử, Liên Xô (sau này là Nga) là nước đi đầu trong việc chinh phục vùng cực. Quốc gia này đã chế tạo tàu phá băng hạt nhân đầu tiên hoạt động tại khu vực Bắc Cực. Năm 1961, tàu phá băng sử dụng năng hạt nhân đầu tiên trên thế giới do Liên Xô đóng được mang tên Lê Nin.

5 công nghệ giúp Nga độc quyền sở hữu tàu phá băng hạt nhân - Không dễ để Mỹ tái tạo - Ảnh 1.

Cuối thế kỷ trước, Liên Xô sụp đổ khiến ngành đóng tàu của nước Nga bị ảnh hưởng nghiêm trọng do những khó khăn chồng chất về kinh tế và chính trị. Các nhà máy chế tạo động cơ tầu thủy lại được bố trí ở Ukraine, quốc gia nay đã hầu như không còn khả năng hợp tác khiến rất nhiều dự án chế tạo tàu biển, đặc biệt là các loại tàu có lượng giãn nước lớn phải bỏ dở hoặc chậm tiến độ nghiêm trọng.

Nhưng bất chấp những điều bất lợi trên, Nga chưa khi nào bỏ bê việc chăm lo và phát triển đội tầu phá băng của mình.

Đề án 22220 duy trì và tăng cường hạm đội Bắc Cực

Là quốc gia sở hữu khoảng 24.000 km đường bờ biển Bắc Cực, không chỉ có số lượng tàu phá băng đông đảo về số lượng, ngang bằng với lượng tàu của tất cả các cường quốc khác cộng lại, Nga hiện tại còn sở hữu hạm đội tàu phá băng nguyên tử duy nhất trên thế giới với năng lực đủ sức tung hoành ngang dọc Bắc Băng Dương trong suốt cả năm dài. Để duy trì và phát triển đội ngũ tầu phá băng này, Nga đã quyết định khôi phục lại cái tên Арктика (Bắc Cực) trước đây với Đề án 22220.

Ngày 10/1/2022 vừa qua, tàu phá băng mới Арктика của Nga được đóng theo dự án 22220, đã trở về sau chuyến đi đầu tiên. Con tàu có lượng choán nước 33,5 nghìn tấn đã giúp các tàu thương mại di chuyển qua những vùng biển có lớp băng dày tới 3 mét. Арктика là tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên, nhưng không phải duy nhất của dự án. Tổng cộng, bảy tàu phá băng như vậy có thể sẽ được chế tạo ở Nga, và hai đại diện đầu tiên của dự án - "Арктика” và "Сибирь” - được sử dụng để dẫn các tàu thương mại đi dọc theo tuyến đường Biển Bắc.

Vào năm 2022, người Nga có kế hoạch vận hành tàu phá băng “Урал” và vào năm 2025, họ có thể hoàn thành việc đóng thêm hai tàu "Якутиа" và "Чукотка". Trong tương lai, các tàu phá băng của dự án mới này sẽ thay thế các tàu thuộc thế hệ trước, bằng hai tàu phá băng chạy năng lượng hạt nhân "Ямал" và "50 лет Победы" (Tạm dịch: 50 năm Ngày Chiến Thắng).

5 công nghệ giúp Nga độc quyền sở hữu tàu phá băng hạt nhân - Không dễ để Mỹ tái tạo - Ảnh 2.

Tầu phá băng sử dụng năng lượng hạt nhân Арктика

Vậy, tại sao Mỹ có hàng không mẫu hạm chạy bằng năng lượng hạt nhân nhưng lại không có tàu phá băng dùng nhiên liệu này?

Sau khi tàu phá băng Арктика hoàn thành chuyến đi đầu tiên, các chuyên gia nước ngoài bắt đầu nghiên cứu lịch sử và kinh nghiệm đóng tàu phá băng nguyên tử của Liên Xô và Nga, đồng thời cố gắng trả lời cho câu hỏi: Tại sao Nga có hạm đội tàu phá băng hạt nhân, trong khi ở Mỹ, nơi họ có thể đóng cả chục tàu sân bay hạt nhân, vẫn chưa đóng được tàu phá băng hạt nhân nào.

Trong khi Liên Xô/Nga đã sở hữu tàu phá băng chạy năng lượng hạt nhân đầu tiên từ 50 năm trước, Mỹ, trong suốt thời gian dài không chú trọng phát triển tàu phá băng hạt nhân. Hay là họ không có khả năng phát triển loại tàu này?

"Về sự phát triển của hạm đội tàu phá băng, Hoa Kỳ hiện nay còn kém xa ngay cả Trung Quốc và Nhật Bản, những nước đã chế tạo các tàu phá băng nghiên cứu vùng cực khá bài bản. Gần đây, người Mỹ bắt đầu xôn xao khi có tin đồn rằng Trung Quốc sẽ đóng tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân của riêng mình. Trong lịch sử, người Mỹ chỉ có hai tàu phá băng hạng nặng - Polar Star và Polar Sea - được đưa vào hoạt động từ giữa những năm 1970. Polar Sea được cho ngừng hoạt động vào năm 2010 và chỉ để gỡ phụ tùng thay thế cho chiếc Polar Star duy nhất còn lại. Có nghĩa là, bây giờ họ thực sự không thể đảm bảo lợi ích của mình ở Bắc Cực, ngoại trừ một mức độ rất hạn chế." – theo Vasily Kashi, chuyên gia RIAC (Hội đồng các vấn đề quốc tế Nga).

Nhờ những công nghệ nào mà Nga có được một hạm đội tàu phá băng hiện đại nhưng Mỹ thì không?

Nhận ra tầm quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia tại Bắc Cực và Nam Cực, chính quyền Mỹ trước đây, đặc biệt dưới thời tổng thống Donald Trump đã lên kế hoạch xây dựng chuỗi căn cứ và đóng tàu phá băng hoạt động tại Bắc Cực lẫn Nam Cực, thậm chí cân nhắc mua tầu phá băng hạt nhân (mà Nga là quốc gia duy nhất đang sở hữu), để thực thi chiến lược mới trong bối cảnh Nga - Trung đang ráo riết theo đuổi lợi ích tại hai cực. Cho đến nay, tuy vậy, lực vẫn bất tòng tâm bởi các ưu thế về “5 công nghệ” của Nga trong lĩnh vực này không dễ cho người Mỹ có thể đạt được trong một sớm, một chiều.

5 công nghệ giúp Nga độc quyền sở hữu tàu phá băng hạt nhân - Không dễ để Mỹ tái tạo - Ảnh 3.

Tàu phá băng hạt nhân "Вайгач".

Công nghệ số 1 - Lò phản ứng hạt nhân tốt nhưng rẻ tiền

Các tàu phá băng mới "Арктика" được xây dựng theo những gì tốt nhất của trường phái Xô Viết, đó là 2 lò phản ứng hạt nhân RITM-200 công suất 175 MW mỗi lò được lắp đặt trong khoang được che chắn an toàn, có thể hoạt động luân phiên hoặc cùng lúc. Chúng cho công suất tổng cộng mạnh đến 81,5 nghìn mã lực. Tại Hoa Kỳ, hiện tại không có lò phản ứng hạt nhân nhỏ và mạnh nào có thể thích hợp cho tàu phá băng, và cũng chưa có kế hoạch xây dựng tàu phá băng hạt nhân ở Hoa Kỳ.

Công nghệ số 2 - Thiết kế ảo và nơi sản xuất

Một trong những đặc điểm của thế hệ tàu phá băng mới Арктика của Nga là môi trường phát triển kỹ thuật số hoàn toàn cộng với những kinh nghiệm có được trong nhiều thập kỷ. Tàu phá băng hạt nhân đầu tiên "Lê Nin" được hạ thủy vào năm 1961, và kể từ thời điểm đó, ngày càng có nhiều dữ liệu về hoạt động của các con tàu trong băng ở vùng cực được tích lũy.

Vấn đề là kinh nghiệm của chính Hoa Kỳ trong việc phát triển và sản xuất những con tàu như vậy gần như bằng 0. Họ phải dựa vào các cơ sở nước ngoài như Đức, Phần Lan, Na Uy…, do vậy, nếu thành công, các tàu phá băng của Mỹ sẽ được đóng ở nước ngoài trong khi việc sản xuất tàu phá băng ở Nga có thể được bố trí tại bất kỳ nhà máy đóng tàu nào trong nước.

5 công nghệ giúp Nga độc quyền sở hữu tàu phá băng hạt nhân - Không dễ để Mỹ tái tạo - Ảnh 4.

Bảng điều khiển trên tàu phá băng hạt nhân phổ thông của Nga Arktika, thuộc dự án 22220.

Công nghệ số 3 – Độ bền vững cực cao của vỏ tầu

Cựu phó trưởng phòng máy của tàu phá băng hạt nhân Liên Xô Artyom Barmin lưu ý rằng khi được cung cấp sản lượng điện cao nhất, hai lò phản ứng hạt nhân OK-900A cho phép một con tàu có trọng lượng rẽ nước 25 nghìn tấn đi xuyên qua lớp băng dày hơn 3 mét.

Các tàu phá băng mới nhất của dự án 22220 vẫn giữ được khả năng phá băng ấn tượng - giống như “tổ tiên” của chúng thời Xô Viết - nghĩa là chúng có khả năng phá băng dầy tới 3 mét để mở đường. Để so sánh, tàu phá băng Healy của Lực lượng bảo vệ bờ biển Hoa Kỳ chỉ có thể phá vỡ lớp băng dày 1,6 mét.

Công nghệ số 4 - con người, công nghệ, cơ sở hạ tầng

Chuyên gia Vasily Kashin của RIAC giải thích rằng vấn đề tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân ở Hoa Kỳ đã được thảo luận nhiều lần, nhưng do những rắc rối về hành chính quan liêu, vấn đề tài trợ cho việc đóng các tàu phá băng và dịch vụ bổ sung của chúng vẫn chưa được giải quyết.

Công nghệ số 5 – Hạm đội liên kết Bắc Cực có tầm hoạt động thực tế không giới hạn

5 công nghệ giúp Nga độc quyền sở hữu tàu phá băng hạt nhân - Không dễ để Mỹ tái tạo - Ảnh 5.

Tàu phá băng Polar Star của Mỹ. Ảnh: Business Insider

Một số chuyên gia tin rằng sự hài lòng với việc tự giam mình trong các tàu phá băng phi hạt nhân có thể phản tác dụng đối với Hoa Kỳ. Ngoài thực tế là những con tàu như vậy, ngay cả khi có lượng choán nước đủ lớn (khoảng 23 nghìn tấn), sẽ không thể đi đến các khu vực quan trọng về kinh tế. Bất kỳ sự cố nào trong hành trình đều có thể đưa các sứ mệnh được giao phó đến bờ vực thất bại. Nhưng các tàu phá băng hạt nhân của Nga không gặp phải vấn đề như vậy.

Với Nga, trái lại, sự kết hợp giữa tàu hạt nhân và tàu phi hạt nhân có thể tạo ra một hạm đội Bắc Cực có tầm hoạt động thực tế không giới hạn. Hiệu quả của nó không phụ thuộc vào thời tiết, nhiệt độ bên ngoài hoặc lượng nhiên liệu còn lại.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng những đổi mới công nghệ mới nhất của Hoa Kỳ vẫn còn "chưa là gì" và không cho phép khẳng định rõ ràng rằng Hoa Kỳ trong tương lai gần (trong khoảng 10-15 năm) sẽ có thể bắt kịp với đội tàu phá băng của Nga cả về số lượng và chất lượng.

5 công nghệ giúp Nga độc quyền sở hữu tàu phá băng hạt nhân - Không dễ để Mỹ tái tạo - Ảnh 6.

Tàu phá băng hạt nhân vạn năng Арктика – con chim đầu đàn thuộc dự án 22220. Ảnh © TASS / Alexander Demyanchuk

Theo The Life

Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email congnghe@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

Soha
Trí Thức Trẻ
    Công ty Cổ phần VCCorp

    © Copyright 2010 - 2022 – Công ty Cổ phần VCCorp

    Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
    Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
    Email: btv@soha.vn
    Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
    Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

    Liên hệ quảng cáo:
    Hotline: 0942.86.11.33
    Email: giaitrixahoi@admicro.vn
    Hỗ trợ & CSKH:
    Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
    số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
    Tel: (84 24) 7307 7979
    Fax: (84 24) 7307 7980
    Chính sách bảo mật

    Chat với tư vấn viên