Vụ sa thải ông Tillerson: Cơn "địa chấn" trong Nhà Trắng sẽ tác động thế nào đến thế giới?

Đại sứ Nguyễn Quang Khai |

Vụ sa thải ông Tillerson: Cơn "địa chấn" trong Nhà Trắng sẽ tác động thế nào đến thế giới?
Vụ sa thải ông Tillerson: Cơn "địa chấn" trong Nhà Trắng sẽ tác động thế nào đến thế giới?
Ảnh: Zach Gibson/Bloomberg/Getty Images.

Việc ông Tillerson ra đi chứng tỏ tranh đấu trong nội các Mỹ còn hết sức gay gắt, và chắc chắn sẽ để lại hậu quả khó lường trong chính sách đối ngoại của Washington.

Ngày 13/3/2018, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định cách chức Ngoại trưởng Rex Tillerson và bổ nhiệm ông Mike Pompeo, cựu giám đốc Cơ quan tình báo CIA vào chức vụ này. Ông Pompeo là một thành viên theo đường lối cứng rắn thuộc phái "diều hâu" của đảng Cộng hoà trong Quốc hội Mỹ.

Ông Donald Trump là một Tổng thống có cá tính hết sức đặc biệt. Ông muốn xoá bỏ tất cả các di sản của người tiền nhiệm Barack Obama trong cả chính sách đối nội cũng như đối ngoại. Ngay sau khi giành được thắng lợi trong cuộc bầu cử Tổng thống ngày 8/11/2016, ông Trump đã yêu cầu tất cả các đại sứ của Mỹ được bổ nhiệm dưới thời Barack Obama phải chấm dứt nhiệm kỳ vào ngày 20/1/2017, tức là ngày ông chính thức tuyên thệ trở thành ông chủ của Nhà Trắng.

Bất đồng sâu sắc

Việc cách chức ông Rex Tillerson là có thể dự đoán được vì những bất đồng sâu sắc với Tổng thống và nằm trong đợt "thay máu" chung trong ngành ngoại giao của ông Trump.

Nhiều nguồn tin cho biết ông Tillerson ngay từ đầu đã không nằm trong danh sách những nhân vật được ông Trump yêu thích. Ông Trump chấp nhận ông Tillerson vào chức Ngoại trưởng chẳng qua là do cựu Ngoại trưởng Condoleezza Rice và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Robert Gates giới thiệu nhằm tranh thủ phe chống ông trong đảng Cộng hoà.

Vụ sa thải ông Tillerson: Cơn địa chấn trong Nhà Trắng sẽ tác động thế nào đến thế giới? - Ảnh 1.

Tổng thống Trump và cựu Ngoại trưởng Tillerson đã bất hòa ngay từ những ngày đầu ông bước vào Nhà Trắng. Ảnh: Andrew Harnik/AP.

Ngay từ ngày đầu tiên bước vào Nhà Trắng, Tổng thống Trump đã tìm cách hạ thấp vai trò của Bộ Ngoại giao trong các vấn đề đối ngoại. Ông thường không cho Ngoại trưởng Tillerson dự các buổi tiếp khách nước ngoài tại Nhà Trắng. Ông cũng không cho Bộ Ngoại giao tham gia vào một số vấn đề quan trọng trong chính sách đối ngoại của Mỹ như cuộc xung đột Israel-Palestine và giao công việc này cho con rể Jared Kushner.

Ông Trump tiếp tục từ chối cựu Ngoại trưởng Tillerson lần nữa khi ông Tillerson đề nghị bổ nhiệm một số cán bộ vào các vị trí quan trọng đang còn trống ở Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện ngoại giao của Mỹ ở nước ngoài. Vào lúc đó có khoảng 2.000 vị trí đang còn trống ở Bộ Ngoại giao và các Đại sứ quán của Mỹ trên thế giới.

Tiếp theo đó, năm 2017 ông Trump đã cắt giảm 1/3 ngân sách của Bộ Ngoại giao và lại bổ sung thêm 50 tỷ USD cho ngân sách quốc phòng .

Cựu Ngoại trưởng Tillerson đã không đồng ý với thái độ tiêu cực của ông Trump đối với các vấn đề biến đổi khí hậu và thương mại toàn cầu, cũng như không tán thành quan điểm gây căng thẳng trong vấn đề Triều Tiên, rút khỏi thỏa thuận hạt nhân với Iran và ủng hộ việc phong tỏa Qatar trong cuộc khủng hoảng ngoại giao vùng Vịnh của ông Trump.

Với tư cách là đại diện của đảng Dân chủ trong Ủy ban về Các Vấn đề Quốc tế của Thượng viện, ông Ben Cardin đã đánh giá tích cực các hoạt động của cựu Ngoại trưởng Rex Tillerson. Ông Cardin cho rằng ông Tillerson đã theo đuổi một "chính sách đối ngoại ổn định" đối với Triều Tiên, Iran và các vấn đề khác trên thế giới.

Là một doanh nhân, với kinh nghiệm trong lĩnh vực ngoại giao rất khiêm tốn, lại không được Tổng thống ủng hộ trong việc thực thi quyền hạn của mình, nhưng ông R. Tillerson đã thể hiện khá tốt khả năng xử lý nhiều vấn đề quốc tế nhạy cảm như tìm cách đứng ra làm trung gian hoà giải nhằm chấm dứt cuộc khủng hoảng ngoại giao vùng Vịnh giữa Qatar và một số nước Ả rập. Ông cũng phản đối việc Mỹ rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân ký với Iran, và mới đây đã đến Ankara để hàn gắn quan hệ rạn nứt với Thổ Nhĩ Kỳ.

Ngoài ra, ông Tillerson còn có tiếng nói mang tính chất hòa giải với thế giới Hồi giáo, và không tán thành với tư tưởng bài Hồi giáo của Tổng thống Trump. Đến phút chót, ông Tillerson vẫn bất đồng quan điểm với Tổng thống Trump về các vấn đề quốc tế quan trọng nhất.

Vụ sa thải ông Tillerson: Cơn địa chấn trong Nhà Trắng sẽ tác động thế nào đến thế giới? - Ảnh 2.

Ông Mike Pompeo (trái) là cựu Giám đốc CIA. Ảnh: AP.

Tân Ngoại trưởng Mỹ có thể ảnh hưởng như thế nào đến cục diện thế giới?

Nhân vật giữ chức Ngoại trưởng thay thế ông Tillerson là cựu Giám đốc Cơ quan tình báo Mỹ CIA Mike Pompeo, một người có quan điểm cứng rắn đối với các vấn đề quốc tế, trong đó có việc chống Hồi giáo và chống Thỏa thuận hạt nhân Iran. Điều này rất có thể sẽ phản ánh tiêu cực lên tình hình thế giới nói chung và Trung Đông nói riêng.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Aragchi cho rằng việc cách chức ông Tillerson và bổ nhiệm người có quan điểm cứng rắn là ông Pompeo vào chức vụ Ngoại trưởng là dấu hiệu cho thấy quyết tâm của ông Trump nhằm rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân Iran. Dưới chính quyền ông Barack Obama, ông Pompeo là một trong những người chỉ trích gay gắt nhất đối với việc ký kết thỏa thuận này.

Tuy nhiên ông Tillerson và Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis đã lên tiếng chống lại việc đơn phương hủy bỏ thỏa thuận hạt nhân ký với Iran, nên vẫn còn hy vọng rằng ông Trump sẽ lắng nghe ý kiến của họ.

Đây không phải là thỏa thuận tay đôi giữa Mỹ và Iran, mà là một thỏa thuận đa phương đã được đàm phán và ký kết giữa Iran và các nước P5+1 nên không dễ gì xé bỏ. Hơn nữa, thỏa thuận này có thể là hình mẫu cho việc phi hạt nhân hóa các nước khác.

Ông Trump có ý định gì khi thay đổi hàng loạt nhân sự?

Việc Tổng thống Trump vừa cách chức Ngoại trưởng Tillerson và 22 quan chức cao cấp kể từ khi bước vào Nhà Trắng, đồng thời đưa những người cùng quan điểm với mình vào thay thế và thắt chặt việc kiểm soát các cố vấn thân cận của ông là nhằm củng cố nội bộ, đồng thời giảm bớt những tiếng nói ngược lại với chính sách của ông.

Vụ sa thải ông Tillerson: Cơn địa chấn trong Nhà Trắng sẽ tác động thế nào đến thế giới? - Ảnh 3.

Việc Tổng thống Trump, người vốn đã được bao bọc bởi các tướng lĩnh quân đội, nay lại bổ nhiệm một trùm an ninh vào đứng đầu ngành ngoại giao đang khiến thế giới lo ngại, bởi vì đây có thể là dấu hiệu cho thấy xu hướng sắp tới của Tổng thống sẽ tập trung vào quân đội và an ninh chứ không phải ngoại giao.

Tuy nhiên, việc ông Trump cách chức Ngoại trưởng R. Tillerson lại hết sức đơn giản, chỉ bằng một mẩu tin đăng trên trang Twitter. Nhưng thay đổi hoàn toàn một chính sách đối ngoại mà chính quyền Mỹ từng theo đuổi hàng trăm năm nay không phải dễ dàng như vậy. Ngay cả Quốc hội Mỹ cũng tỏ ra hết sức bất ngờ về quyết định sa thải ông Tillerson và đưa ông Pompeo lên thay. Ông Pompeo còn phải trải qua một phiên điều trần và được Quốc hội chính thức phê chuẩn dự kiến diễn ra vào ngày 9/4 tới.

Việc ra đi của ông Tillerson mà các nhà quan sát gọi là Rexit thể hiện cuộc tranh đấu trong nội bộ chính quyền Mỹ còn hết sức gay gắt, và chắc chắn sẽ để lại hậu quả không thể lường trước được trong chính sách đối ngoại sắp tới của Washington.

Chân dung Ngoại trưởng mới của Mỹ Mike Pompeo

Image result for Mike Pompeo

Ông Mike Pompeo, tên đầy đủ là Michael Richard Pompeo là một chính trị gia và doanh nhân người Mỹ. Ông sinh ra ở quận Cam thuộc bang California, Mỹ.

Năm 1986 ông Pompeo tốt nghiệp Học viện Quân sự Mỹ ở West Point, và sau đó phục vụ trong quân đội Mỹ ở Tây Berlin, sau đó tham gia vào chiến tranh vùng Vịnh năm 1991.

Năm 1994, ông Pompeo nhận bằng tiến sĩ luật tại trường đại học Harvard. Trong thời gian học tại trường, ông là biên tập viên của tạp chí Harvard Law Review. Ông cũng từng làm luật sư ở công ty luật Williams & Connolly.

Sau khi ra khỏi quân ngũ, ông Pompeo đã chuyển sang làm kinh doanh. Năm 1998 ông thành lập công ty Thayer Aerospace chuyên sản xuất phụ tùng máy bay và sau đó trở thành chủ tịch của công ty Sentry International chuyên về các thiết bị khai thác dầu mỏ.

Từ năm 2011 đến 2017, ông Pompeo là Hạ nghị sĩ bang Kansas. Ngày 23/1/2017, ông được Thượng viện Hoa Kỳ bổ nhiệm làm Giám đốc Cơ quan tình báo Mỹ CIA.

Mike Pompeo là nhân vật đại diện tiêu biểu cho cánh bảo thủ của Đảng Cộng hòa. Ông phản đối việc đóng cửa nhà tù ở Guantanamo và chống lại Thỏa thuận hạt nhân JCPOA ký với Iran. Ngoài ra, ông Pompeo còn là người có quan điểm chống lại quan hệ gần gũi với Nga. Tháng 4/2014, ông đã viếng thăm Kiev và chỉ trích chính quyền Tổng thống Barack Obama không có thái độ cứng rắn đối với Nga trong vấn đề Ukraine.

*Tiêu đề bài viết do tòa soạn đặt lại.

theo Thời đại

Đọc tin tức VN nhanh nhất, xem tin thế giới mới nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

Soha
Trí Thức Trẻ

TIN NỔI BẬT SOHA

    Công ty Cổ phần VCCorp

    © Copyright 2010 - 2018 – Công ty Cổ phần VCCorp

    Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
    Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
    Email: btv@soha.vn
    Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
    Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

    Liên hệ quảng cáo:
    Hotline: 0942.86.11.33
    Email: giaitrixahoi@admicro.vn
    Hỗ trợ & CSKH:
    Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
    số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
    Tel: (84 24) 7307 7979
    Fax: (84 24) 7307 7980